کارل پوپر:
«ذاتگرایان روششناختی معمولاً پرسشهایی از این دست مطرح میکنند: «ماده چیست؟»، «نیرو چیست؟» یا «عدالت چیست؟»؛ گویی با کشف ذات یک چیز میتوان آن را توضیح داد.
این مسئله در تحلیل جامعه هم دیده میشود. وقتی میگوییم «مردم ایران قانونگریزند» یا «مطالبهگر نیستند»، ممکن است تصور کنیم علت رفتار را پیدا کردهایم؛ در حالی که فقط یک ویژگی کلی به میلیونها انسان نسبت دادهایم.
پرسش تحلیلی باید یک قدم عقبتر برود: این رفتار در چه شرایطی شکل میگیرد؟ چه نهادهایی آن را تقویت میکنند؟ چه هزینهها و پاداشهایی وجود دارد؟ و چرا همین افراد ممکن است در شرایط دیگری رفتار متفاوتی داشته باشند؟
از نگاه پوپر، به جای جستوجوی «ذات» یک پدیده، باید به نحوهٔ رفتار آن در شرایط مختلف و الگوهای قابل مشاهده توجه کرد.
بنابراین جملههایی مثل «ایرانیها چنیناند» تا زمانی که با شواهد و سازوکار مشخص پشتیبانی نشوند، بیشتر برچسب توضیحی هستند تا تحلیل.
جامعه را با یک صفت توضیح نمیدهیم؛ باید توضیح دهیم چه چیزی آن صفت را تولید میکند.
آزاده مدنی
منبع: کارل پوپر، فقر تاریخیگری
🌀| @MarpichChannel
Post #7732
324
