پیش از دعا، آمین کند...

جهت یادآوری و تمرین، با ابجدخوانی، سعی می‌کردم که با خواندن کلمات یونانی این عکس روی جلد کتاب مقدّس اورشلیم، ببینم که آن متن چیست و از کدام کتاب است. فکر کردم چند نکته عمومی آن را هم اینجا بیاورم.

اولین نکته‌ای که در این متون یونانی قدیم به چشم می‌خورد این است که کلمات با فاصله از هم جدا نمی‌شوند. می‌بینید، یک سری حروف همه به دنبال هم. واضح است که آشنایان به هر شکل کلمات را تشخیص می‌دهند، مثل خط چینی که هجاها پشت سر هم می‌آید.
دیگر این که متون قدیمی حروف بزرگ را استفاده می‌کرده‌اند. این حروف کوچک که ما حتی خارج از آموزش زبان، به عنوان نمادها در ریاضیات و دیگر علوم به کار می‌بریم و می‌شناسیم، هنوز به تمامی شکل نگرفته بودند. این طبقه‌بندی امروزی هم متاخر است. همین جا هم می‌بینیم که امگا به صورت کوچک آمده یا صورتی از سیگما که متفاوت است با شکل رایج کوچک و بزرگ آن. این سنّت نوشتن حروف بزرگ امروزه منحصر است به عناوین.
دیگر این که حروف کلمات بین خطوط می‌شکند، یعنی ای بسا چند حرف یک کلمه به خط بعدی رود که البته در متون لاتین تا پیش از حروف‌چینی و تنظیمات کامپیوتری رایج بود و در نسخه‌های اولیه قرآن هم دیده می‌شود.

امّا این کدام متن است؟ آن خطّ زیر عنوان روشن است و یاریگر: «آمِن لِگو سُی»، آمین، به تو می‌گویم... و این نوع گفتار، خاصّ عیسی است در اناجیل که آمین را، به جای پایان چنان که در نیایش‌ها رایج است، در آغاز کلام خود به نشانه امری قطعی و محقق می‌آورد و در چند جا تکرار شده است. بهرحال همین کمک می‌کند به جستجو و یافتن آن در متن اصلی.

ضبط یونانی این تصویر و معادل فارسی آن‌ها را در جدولی آوردم. در زبان یونانی، جایگاه کلمات در جمله، از تاکید که بگذریم، چندان اهمّیتی ندارد چون نقش عموم کلمات، از حرف و اسم و فعل و صفت، در تصریف آن‌ها منعکس است، کم و بیش همچون عربی. از این رو ترجمه لغوی آن‌ها به فارسی غریب می‌نماید. عباراتی که پررنگ کرده‌ام، در متن تصویر آمده و دیده می‌شود. همین نسخه هم با متن مصحح رایج امروزی تفاوت‌های اندکی نشان می‌دهد.

به هر شکل، متن پاره‌ای از آیات دوم و سوم باب سوم انجیل یوحنا است. نیکودموس، از فریسیان و از سران یهود، شب هنگام نزد عیسی آمد و او را گفت: «استاد، می‌دانیم که تو معلّمی هستی که از جانب خداوند آمده‌ای. زیرا کسی نمی‌تواند این آیاتی که تو می‌نمایانی بنمایاند مگر آن که از جانب خداوند باشد. عیسی او را گفت: آمین، آمین، تو را می‌گویم. تا کسی از نو زاده نشود، ملکوت خدای را نتواند دید...»

این زادن دوباره در ادب عرفانی ما هم منعکس است، با کلمات و ادبیاتی متاثر از انجیل، از جمله در مقالات شمس «این یک زاد است که تو دیدی. با تو در این زاد همه حیوانات شارکند. اگر تو را همین یک زاد بودی ازیشان تمیزی نیافتی. لایطأ بساط الرحمن و لم یعرج (یلج) علی الملکوت من لم یولَد مرّتَین...»

پ.ن.
در باب روی دیگر و متن عبری آن رک: از کوروش و داریوش و اخشورش...
.
و این ویدیو: کتاب مقدس اورشلیم و خطوط کهن عبری و یونانی
.
و عنوان؟ نظر به بیت مولانا که:
گوید بگو یا ذا الوفا اغفر لذنب قد هفا / چون بنده آید در دعا او در نهان آمین کند
آمین او آن است کاو اندر دعا ذوقش دهد / او را برون و اندرون شیرین و خوش چون تین کند...
.