از سابقهٔ «جاهلیّت مدرن»

ابراهیم رئیسی علاقه عجیبی داشت به اصطلاح «جاهلیت مدرن». قطعه ویدیویی چند دقیقه‌ای از او هست که در آن، شاید بیش از ده بار و در سخنرانی‌های مختلف، از «جاهلیت مدرن» روزگار ما می‌گوید. به قاعده کسی برای او نوشته بود اما بگوییم که سخن نو نیست و سابقه دارد، سابقه‌ای بس موحش و عبرت‌آموز.

شاید بدانید که به روزگار ما، چه کسانی این مفهوم را ساختند یا بال و پر دادند و برای آن شواهد دینی در قرآن و حدیث جستند. تکفیریان و خصوصا نظریه‌پردازان داعش!

امّا این‌ها چه می‌گفتند؟ که اینک «جاهلیت» بازگشته است. شاهد از قرآن می‌آوردند که نمی‌بینید؟
که احکام و حکّام غیردینی عرفی جاهلی بر جوامع سلطه دارند؟ «حُکمَ الْجاهِلِيَّةِ» معاصر را؟
این رواج زینت‌ها و خودنمایی‌ها و فحشا را در همه جوامع؟ بازگشت «تَبَرُّجَ الْجاهِلِيَّةِ الْأُولی» را؟
بت‌ها و پندارها و گمان‌هایی که پایه‌ای در حقیقت دین ندارند؟ غلبه دوباره «ظَنَّ الْجاهِلِيَّةِ» را؟
و بیش از همه، تعصّب‌های قومی و سرزمینی و نژادی و نه دینی؟ این حمّیت بر مرز و ملیت را؟ آری «فِي قُلُوبِهِمُ الْحَمِيَّةَ، حَمِيَّةَ الْجاهِلِيَّةِ»

پس غیر از این است که «الآن نعيش جاهلية ثانية؟» که ما اینک در جاهلیت ثانی زندگی می‌کنیم؟

امّا اینک که جاهلیت به میان مردم و حاکمان بازگشته، چه باید کرد؟ البته که باید آن را از ریشه برکند، چنان که در صدر اسلام. و بعد از همین جا قدم به قدم باز پیش می‌رفتند.
می‌پرسیدند، آنجا که قدرت مقابله نیست، راهی هست؟ آری، «هاجَرُوا...» این همه آیات هجرت برای کیست؟
این هجرت است که اجازه می‌دهد تا «جماعت مومنان» شکل گیرد. تفاوت قوم و سرزمین تنها در یک‌رنگی «امّت» شسته می‌شود.
آنگاه بعد تشکیل امّت و جماعت، آن قوّت حاصل می‌شود و جهاد ممکن می‌شود. «جاهدوا...». تا کجا؟ «حَتَّی لا تَکونَ فِتْنَة». تا این جاهلیت مدرن به تمامی زدوده شود و دین و دولت باقی شکل گیرد.

اینگونه از «جاهلیت مدرن» آغاز می‌کردند و به هجرت و جهاد ختم می‌کردند. نقشه راه و تصویری می‌ساختند، با آن گزینش و شیوه خوانش خود از قرآن و حدیث، که دست کم آنقدر قوّت و اعتبار داشت که این همه آدمی را از چارسوی عالم جذب کند. آن‌ها که تا می‌آمدند گذرنامه خود را به آتش می‌انداختند تا بخشی از این امّت نوظهور باشند. تا با منفجر کردن خود، در میان بازار پر از زن و کودک عموما مسلمان هم، سهم و ثوابی در گذر از این جاهلیت مدرن داشته باشند. دخترکان ایزدی را از دست پدر و مادر بربایند و قتل‌گاه‌های بزرگ بسازند و آن همه فجایع که به زیر «رایات سود»، (پرچم‌های سیاه) کردند...

آن پرچم‌های سیاه رفت، منتهی آن اندیشه که آن را می‌راند چه؟ آن خود اژدرهاست، آن کی مُرده است؟
.
پ.ن.
+ خشونت و تفسیر متن
.