هر چند کافر بود، عادل بود...

«دانستند که موسی (جوان قبطی را) کشته است. فرعون را خبر کردند که کُشنده موسی بود و فرعون هر چند کافر بود، داددهنده بود. گفت موسی را بیارید تا بکُشم... موسی می‌دانست که دادِ فرعون چگونه است، همچنان ناساخته از شهر گریخت». قصص الانبیا نیشابوری، اواخر قرن پنجم

در متن مصحّح چاپی آمده که «فرعون هر چند كافر بود، عادل بود، اگر فرزند او بودی قصاص می‌كردی».

جدای قصص پیامبران، فرعون در خود قرآن هم «شخصیت» بسیار جالبی است، یعنی خصوصیات خاص خود را دارد و فقط یک «تیپ» نوعی نیست.
از جمله این صفت عدل یا شاید قانون‌مداری او به شکل‌های مختلفی منعکس می‌شود. در آن همآوردی به موسی می‌گوید که موعدی بگذاریم در جایی برابر و مناسب! «مکاناً سُوًی»! در حکایت یوسف می‌خوانیم که «كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ»، ما این مکر را به یوسف آموختیم چون گویا بر اساس قانون مصر، میراث فرعون، او نمی‌توانست بدون بهانه بنیامین را در مصر نگاه دارد!

ابونصر احمد بخاری در تاج القصص که مثل کتاب نیشابوری قصّه‌ی پیامبران است، و تالیف آن اندکی پیش از قصص الانبیاست همین را آورده که فرعون «عهد صحبت قدیم» نگاه‌ می‌داشت، در اشاره به حکایتی دیگر: «(پس فرعون گفت:) تو آن نيستى كه سال‌ها در نعمت من به سر بردى و اكنون بر من بيرون آمدى و كردى آنچه كردى؟ (وَ فَعَلْتَ فَعْلَتَک الَّتِي فَعَلْتَ...). نگفت كه يكى را بكشتى، زيرا كه حقّ صحبت سى‌ساله در ميان بود. ادب نگاه داشت و زلّت پيدا نكرد.»

از موارد جالب دیگر نوع گفتار فرعون است که گاه مانند رهبر سیاسی و با ادبیات دینی سخن می‌گوید. مثلا به قوم خود می‌گوید که موسی آمده تا شما را از سرزمین خود بیرون کند. يُرِيدُ أَنْ يُخْرِجَكُمْ مِنْ أَرْضِكُمْ و بلکه گاه خود در مقام دلیل راه ارشاد می‌نشیند: قَالَ فِرْعَوْنُ مَا أُرِيكُمْ إِلَّا مَا أَرَى وَمَا أَهْدِيكُمْ إِلَّا سَبِيلَ الرَّشَادِ... به موسی می‌گوید که آمده‌ای تا «فساد فی الارض» کنی؟ و جای دیگر خطاب به موسی و هارون می‌گوید که در شما کبر و تکبّر و کبریاست! وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاءُ فِي الْأَرْضِ و باز جای دیگر می‌گوید که این دشمنان ما را اذیت می‌کنند امّا ما هشیار و آگاه هستیم: إِنَّهُمْ لَنَا لَغَائِظُونَ، وَإِنَّا لَجَمِيعٌ حَاذِرُونَ...

این همه خیلی جالب است و بسیار جای تفصیل دارد. این خصلت در مثنوی هم منعکس است که فصل دیگر است. موسی و فرعون در هستی توست...
.
همچنین مق با از قصص یکسان پیامبران