JAQ.OrtCom.kz

🔎 Сводка официальных опровержений за период с 10 по 20 сентября 2026 года
 
➡️ Фейк: Бесплатное предоставление миллиона квартир гражданам Казахстана.
 
Официальное заявление JAQ.Ort.Com:
 
Распространяемый видеоролик о якобы готовящемся бесплатном предоставлении миллиона квартир гражданам Казахстана не соответствует действительности.
 
Комментарий JAQ.Ort.Com: В данном случае используется типовой и уже неоднократно встречавшийся механизм манипуляции: реальные видеокадры становятся основой для наложения на них ложного сообщения. Использование узнаваемых лиц и голосов, которое придает подделке видимость официальной информации, по замыслу создателей дезинформации должно создать у аудитории впечатление, что заявление действительно исходило от государственных органов или первых лиц страны.
 
➡️ Фейк: Видеоролик с учеником на самокате в казахстанской школе.
 
Официальное заявление JAQ.OrtCom:
 
Распространяемый видеоролик не имеет отношения к казахстанским школам. Проверка показала, что видео снято в соседней стране. На это указывают визуальные признаки в самом ролике, а также данные об аккаунте, разместившем оригинальную публикацию.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: В данном случае дезинформаторами используется механизм трансфера повестки: зарубежный видеоролик получает ложную географическую привязку, что  становится основанием для необоснованных выводов о ситуации в Казахстане. Такая подмена контекста позволяет превратить локальный эпизод из другой страны в эмоциональный искусственный информационный повод о системе образования.
 
➡️ Фейк: Убийство учителя в Зайсанском районе из-за игры «Синий кит».
 
Официальное опровержение  Департамента полиции Восточно-Казахстанской области:
 
Информация о том, что погибшая являлась учителем, не соответствует действительности. Также в ходе проверки не установлена связь произошедшего с так называемой игрой «Синий кит».
 
Комментарий JAQ.OrtCom: К факту произошедшего добавляются неподтвержденные детали о личности погибшей и версии о связи случившегося с так называемой игрой «Синий кит». Такое привязывание трагического происшествия к ранее резонансной истории создает дополнительный информационный повод, возвращает в публичную повестку утратившую актуальность тему и усиливает тревожность вокруг произошедшего.
 
➡️ Фейк: Выдача Министром финансов РК Мади Такиевым лицензий на инвестиционную деятельность.
 
Официальное опровержение Министерства финансов РК:
 
Министерство финансов не осуществляет лицензирование брокерской, дилерской, инвестиционной и иной профессиональной деятельности на финансовом рынке. Выдача соответствующих лицензий, регистрация и контроль деятельности инвестиционных компаний и брокеров относятся к компетенции уполномоченного государственного органа.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: Имя руководителя государственного органа и упоминание якобы выданной лицензии используются для придания мошенническому предложению официального статуса. Такая схема рассчитана на повышение доверия потенциальных инвесторов и может побуждать граждан передавать деньги или персональные данные организациям, не имеющим необходимых разрешений.
 
➡️ Фейк: Подделка подписи водителя сотрудником полиции при оформлении административного протокола в г.Шымкент.
 
Официальное опровержение Департамента полиции г. Шымкент:
 
Информация о том, что сотрудник полиции самостоятельно поставил подпись за водителя, не соответствует действительности. Административный протокол был оформлен в установленном порядке.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: Предусмотренная процедурой отметка об отказе от подписи была представлена как подделка подписи сотрудником полиции. Изъятый из контекста элемент оформления административного протокола превращается в обвинение должностного лица в противоправных действиях, формируя негативное восприятие работы государственных органов.

🔎 2026 жылғы 10-20 қыркүйек аралығындағы ресми теріске шығарулар жиынтығы.
 
➡️ Фейк: Қазақстан азаматтарына бір миллион пәтерді тегін беріледі
 
JAQ.OrtCom ресми мәлімдемесі:
 
Қазақстан азаматтарына бір миллион пәтерді тегін беру жоспарланып жатқаны туралы таралып жатқан видеоролик шындыққа сәйкес келмейді.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Бұл жағдайда бұған дейін де бірнеше рет кездескен манипуляция тәсілі қолданылған: шынайы бейнекадрлар жалған хабарламаны тарату үшін пайдаланылған. Танымал тұлғалардың бейнесі мен дауысының қолданылуы жалған материалға ресми сипат беріп, оның шынайы ақпарат екеніне сендіруге бағытталған. Мұндай тәсілдің мақсаты - аудиторияда бұл мәлімдеме мемлекеттік органдардан немесе елдің жоғары лауазымды тұлғаларынан тараған деген әсер қалыптастыру.
 
➡️ Фейк: Қазақстан мектебінде самокатпен жүрген оқушы туралы видеоролик
 
JAQ.OrtCom ресми мәлімдемесі:
 
Таралып жатқан видеороликтің Қазақстан мектептеріне қатысы жоқ. Тексеру нәтижесінде видеоның көршілес елде түсірілгені анықталды. Бұған роликтегі визуалды белгілер, сондай-ақ түпнұсқа жарияланымды орналастырған аккаунт туралы деректер дәлел болады.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Бұл жағдайда дезинформаторлар ақпараттық күн тәртібін бір жағдайдан екіншісіне көшіру тәсілін қолданған: шетелде түсірілген видеороликке Қазақстанға қатысты жалған географиялық байланыс беріліп, соның негізінде еліміздегі жағдай туралы негізсіз қорытындылар жасалған. Осылайша, басқа елдегі жергілікті оқиға Қазақстанның білім беру жүйесіне қатысты эмоциялық сипаттағы жасанды ақпараттық себепке айналдырылған.
 
➡️ Фейк: Зайсан ауданында «Көк кит» ойынының салдарынан мұғалім қаза тапты деген ақпарат
 
Шығыс Қазақстан облысы Полиция департаментінің ресми теріске шығаруы:
 
Қаза болған адамның мұғалім болғаны туралы ақпарат шындыққа сәйкес келмейді. Сондай-ақ тексеру барысында болған оқиғаның «Көк кит» деп аталатын ойынмен байланысы анықталған жоқ.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Болған оқиға туралы ақпаратқа қаза болған адамның жеке басына қатысты расталмаған мәліметтер және оқиғаның «Көк кит» деп аталатын ойынмен байланысы туралы болжам қосылған. Қайғылы оқиғаны бұрын қоғамда резонанс тудырған оқиғамен байланыстыру қосымша ақпараттық себеп қалыптастырады, өзектілігін жоғалтқан тақырыпты қайтадан қоғамдық күн тәртібіне шығарып, болған жағдайға қатысты алаңдаушылықты күшейтеді.
 
➡️ Фейк: Қаржы министрі Мәди Такиев инвестициялық қызметке лицензия берді деген ақпарат - жалған
 
ҚР Қаржы министрлігінің ресми теріске шығаруы:
 
Қаржы министрлігі қаржы нарығындағы брокерлік, дилерлік, инвестициялық және өзге де кәсіби қызмет түрлерін лицензиялайды. Тиісті лицензияларды беру, инвестициялық компаниялар мен брокерлердің қызметін тіркеу және бақылау уәкілетті мемлекеттік органның құзыретіне жатады.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Мемлекеттік орган басшысының есімі мен берілді деген лицензия туралы мәлімет алаяқтық ұсынысқа ресми сипат беру үшін пайдаланылған. Мұндай схема әлеуетті инвесторлардың сенімін арттыруға бағытталған және азаматтарды қажетті рұқсаттары жоқ ұйымдарға ақша аударуға немесе дербес деректерін беруге итермелеуі мүмкін.
 
➡️ Фейк: Шымкентте полиция қызметкері әкімшілік хаттамаға жүргізушінің орнына қол қойған
 
Шымкент қаласы Полиция департаментінің ресми теріске шығаруы:
 
Полиция қызметкерінің жүргізушінің орнына өз бетінше қол қойғаны туралы ақпарат шындыққа сәйкес келмейді. Әкімшілік хаттама белгіленген тәртіппен рәсімделген.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Рәсімде көзделген қол қоюдан бас тарту туралы белгі полиция қызметкерінің жүргізушінің орнына қол қоюы ретінде көрсетілген. Әкімшілік хаттаманы рәсімдеу барысында қойылған белгі контекстен алынып, лауазымды тұлғаны құқыққа қайшы әрекет жасады деп айыптауға негіз болған. Мұндай интерпретация мемлекеттік органдардың жұмысына қатысты теріс көзқарас қалыптастыруы мүмкін.

ℹ️ Зарубежный ролик выдали за кадры из казахстанской школы
 
В социальных сетях распространяется видеоролик, на котором учащийся едет на самокате внутри школы, несмотря на замечания окружающих. В публикациях ролик стали связывать с Казахстаном, сопровождая его комментариями о якобы снижающемся уровне воспитания школьников и «падении нравов».
 
Более того, эту ошибочную версию подхватили отдельные медиа, фактически вводя свою аудиторию в заблуждение относительно места, где был снят ролик.
 
Центр по борьбе с дезинформацией проанализировал исходный материал. Речь, звучащая в ролике, действительно может быть воспринята как казахская из-за сходства тюркских языков.
 
Проверка Центра по борьбе с дезинформацией показала: видео снято в соседней стране. На кадрах есть аудиовизуальные признаки, указывающие на это, а аккаунт, разместивший оригинал, также находится за пределами Казахстана.
 
Таким образом, распространяемый ролик не имеет отношения к казахстанским школам.
 
❗️ Этот случай показывает, как отсутствие элементарной проверки первоисточника приводит к появлению искусственной повестки: чужой видеоролик получает казахстанскую привязку, а затем становится поводом для эмоциональных выводов уже о нашем обществе.
 
Для СМИ такая ошибка особенно существенна: перепубликация непроверенного контента превращает предположение в якобы установленный факт и вводит в заблуждение собственную аудиторию.

ℹ️ Шетелде түсірілген роликті қазақстандық мектептің кадры ретінде таратқан
 
Әлеуметтік желілерде оқушының айналасындағылардың ескертуіне қарамастан мектеп ішінде самокатпен жүрген видеоролигі тарады. Жарияланымдарда бұл ролик Қазақстанмен байланыстырылып, мектеп оқушыларының тәрбие деңгейі төмендеп, «адамгершілік құндылықтар құлдырап бара жатқаны» туралы пікірлер айтылған.
 
Бұдан бөлек, бұл қате нұсқаны жекелеген БАҚ өкілдері де таратып, роликтің нақты қай жерде түсірілгеніне қатысты өз аудиториясын жаңылыстырған.
 
Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы бастапқы материалды талдады. Түркі тілдерінің ұқсастығына байланысты роликтегі сөздерді қазақ тілінде айтылған деп қабылдауға болады.
 
Орталықтың тексеруі нәтижесінде видеоның көрші елде түсірілгені анықталды. Кадрда мұны көрсететін бірқатар аудиовизуалды белгілер байқалады. Сонымен қатар, түпнұсқа видеоны жариялаған аккаунттың Қазақстанға қатысы жоқ екені анықталды.
 
Осылайша, таралып жатқан роликтің Қазақстан мектептеріне еш қатысы жоқ.
 
❗️ Бұл жағдай бастапқы дереккөзді қарапайым тексерудің өзі қаншалықты маңызды екенін көрсетеді. Бөгде елде түсірілген видеоға Қазақстанға қатысты сипаттама беріліп, кейін ол қоғамдағы жағдай туралы эмоциялық пікірлер айтуға себеп болған.
 
БАҚ үшін мұндай қателік айрықша маңызды. Тексерілмеген контентті қайта жариялау болжамды ақпаратты нақты анықталған дерек ретінде көрсетуге әкеліп, өз аудиториясын жаңылыстыруы мүмкін.

🔎 Центр по борьбе с дезинформацией подготовил новый цикл информационно-просветительских материалов, который поможет ответить на ряд важных вопросов о том, как мы воспринимаем информацию и почему не всегда замечаем попытки повлиять на наше мнение.

В новых каруселях простые объяснения сложных информационных явлений, с которыми мы сталкиваемся каждый день.

📲 Новые материалы регулярно публикуются на официальных страницах JAQ.ORTCOM в Instagram и TikTok. Подписывайтесь и повышайте свою цифровую грамотность вместе с нами.

🔎 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы ақпаратты қалай қабылдайтынымыз және неге кейде біздің пікірімізге ықпал ету әрекеттерін байқай бермейтініміз туралы бірқатар маңызды сұраққа жауап іздеуге көмектесетін жаңа ақпараттық-түсіндіру материалдар топтамасын дайындады.

Жаңа карусельдерде күнделікті өмірде кездесетін күрделі ақпараттық құбылыстар қарапайым әрі түсінікті тілмен түсіндіріледі.

📲 Жаңа материалдар JAQ.ORTCOM-ның Instagram және TikTok желілеріндегі ресми парақшаларында тұрақты түрде жарияланып отырады. Парақшаларымызға жазылып, цифрлық сауаттылығыңызды арттырыңыз.

ℹ️ Очередной типовой вброс.
Центр по борьбе с дезинформацией на протяжении длительного периода фиксирует повторяющийся сценарий: реальные кадры выступлений высокопоставленных лиц используются для создания вымышленных заявлений и придания им видимости официальной информации.

Подобные вбросы регулярно появляются накануне и в период значимых общественно-политических событий - референдумов и выборов, формирования Правительства, государственных и памятных дат, а также других событий, вызывающих повышенное внимание аудитории.

Один из последних примеров - встречающийся в социальных сетях видеоролик о якобы готовящемся бесплатном предоставлении миллиона квартир гражданам Казахстана.

Используется уже неоднократно применявшийся прием: достоверные видеокадры и узнаваемые голоса становятся основой для сообщения, которого в действительности не было. Это позволяет создать у аудитории ложное впечатление, будто информация исходит непосредственно от государственных органов или первых лиц страны.

Центр по борьбе с дезинформацией фиксировал аналогичные попытки и ранее - в период проведения референдума, избирательных кампаний и других значимых событий. Меняются содержание и информационный повод, но сам механизм остаётся практически неизменным.

❗️ При появлении подобных сообщений важно прежде всего проверить, действительно ли соответствующее заявление было сделано, и обратиться к первоисточнику полной видеозаписи выступления, а не к отдельному смонтированному фрагменту.

ℹ️ Кезекті типтік ақпараттық араңдату. Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы жүйелі түрде қайталанатын ақпараттық бұрмалау тәсілін тіркеді. Атап айтқанда, жоғары лауазымды тұлғалардың сөйлеген сөздерінен алынған шынайы бейнекадрлары ойдан шығарылған мәлімдемелер жасау және оларға ресми ақпарат сипат беру үшін қолданылуда.

Мұндай ақпараттық араңдатулар маңызды қоғамдық-саяси оқиғалардың қарсаңында және оларды өткізу кезеңінде тұрақты түрде таратылады. Олардың қатарында референдумдар мен сайлау, Үкімет құрамының қалыптасуы, мемлекеттік және атаулы күндер, сондай-ақ аудиторияның жоғары қызығушылығын тудыратын басқа да маңызды шаралар кезінде жүйелі түрде таратылады.

Соңғы мысалдардың бірі - әлеуметтік желілерде Қазақстан азаматтарына миллион пәтерді тегін беру жоспарланып отырғаны туралы тараған видеоролик.

Бұл ретте бұған дейін де бірнеше рет қолданылған тәсіл пайдаланылған: шынайы бейнекадрлар мен көпшілікке таныс дауыстар іс жүзінде болмаған хабарламаның негізіне айналған. Нәтижесінде аудиторияда ақпарат тікелей мемлекеттік органдардан немесе елдің жоғары лауазымды тұлғалары айтқандай теріс түсінік қалыптастастыруға бағытталған.

Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы мұндай әрекеттерді бұған дейін де - референдум өткізу кезеңінде, сайлау науқандары мен басқа да маңызды оқиғалар барысында тіркеген. Ақпараттың мазмұны мен ақпараттық себебі өзгергенімен, оның таралу тетігі іс жүзінде өзгеріссіз қалып отыр.

❗️ Осындай хабарламалар пайда болған кезде, ең алдымен, аталған мәлімдеменің шын мәнінде жасалған-жасалмағанын тексеріп, монтаждалған бөлек үзінділерге емес, сөйлеген сөздің толық бейнежазбасы орналасқан бастапқы дереккөзіне жүгіну маңызды.

Сводка официальных опровержений за период с 1 по 10 сентября 2026 года
 
➡️ Фейк: Запрет на отмену исполнительных надписей нотариусами и судебный порядок их оспаривания с 8 сентября.
 
Официальное разъяснение Министерства юстиции РК:
 
Право должника обратиться к нотариусу с возражением против исполнительной надписи сохраняется. Нотариус также по-прежнему вправе отменить исполнительную надпись в предусмотренных законом случаях. Должник может направить возражение нотариусу в течение десяти рабочих дней со дня получения уведомления, указав конкретные причины несогласия с требованием взыскателя. Обращение в суд необходимо в случае, если на основании исполнительной надписи уже возбуждено исполнительное производство.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: Изменения в законодательстве были интерпретированы как полный запрет нотариусам отменять исполнительные надписи. В результате уточнение отдельных процедур представляется как лишение должников одного из способов защиты своих прав. Распространение таких разъяснений может вводить граждан в заблуждение и побуждать их обращаться за платными юридическими услугами даже в тех случаях, когда вопрос может быть урегулирован непосредственно через нотариуса.
 
➡️ Фейк: Эвакуация жителей поселка Урнек Карабалыкского района из-за природного пожара со стороны России.
 
Официальные разъяснения акимата Костанайской области и ДЧС Костанайской области:
 
Информация о проводимой эвакуации жителей поселка Урнек не соответствует действительности. В акимате области сообщили, что эвакуация населения не проводится.
При этом сам факт перехода природного пожара с территории Российской Федерации на территорию Карабалыкского района подтвержден. Возгорание степной растительности частично распространилось на территорию Карадумского лесничества. Ситуация находится на контроле ДЧС Костанайской области.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: В данном случае реальный чрезвычайный инфоповод был дополнен неподтвержденной информацией об эвакуации населения. Смешение подтвержденного факта пожара с недостоверными сведениями о мерах реагирования повышает убедительность сообщения и может усиливать тревожность среди жителей. В подобных ситуациях важно отдельно проверять не только сам факт происшествия, но и информацию о его масштабах, последствиях и решениях государственных органов.
 
➡️ Фейк: Выступление премьер-министра Армении Никола Пашиняна с резкими высказываниями в адрес Казахстана.
 
Официальное разъяснение JAQ.OrtCom:
 
Распространяемая цитата является сфальсифицированной. В ходе проверки установлено, что Никол Пашинян подобных заявлений в адрес Казахстана не делал. Основой для манипуляции стал ответ Премьер-министра Армении на вопрос журналиста во время брифинга 3 сентября. В оригинальном выступлении речь шла о самостоятельности Армении в принятии государственных решений, при этом Казахстан в данном контексте не упоминался.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: В данном случае используется подмена содержания реального высказывания: подлинная цитата частично изменяется и дополняется вымышленными фразами, что позволяет придать ей принципиально иной смысл. Приписывание иностранному государственному деятелю резких заявлений в адрес Казахстана может использоваться для формирования негативных настроений и создания искусственного информационного повода для напряженности между обществами двух стран.
 
➡️ Фейк: Штраф родителям школьницы в г. Астана за черный цвет школьных брюк.
 
Официальное разъяснение Управления образования г. Астана:
 
Информация о том, что родители могут быть оштрафованы именно за черный цвет брюк, не соответствует действительности. В общеобразовательных школах столицы допускается школьная форма как черного, так и темно-синего цвета.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: Отдельная конфликтная ситуация и некорректное толкование требований конкретной школой могут быть представлены как общее правило для всех учебных заведений. В результате у родителей формируется ошибочное представление о якобы действующем запрете на чёрную школьную форму и автоматическом штрафе за его нарушение, хотя таких требований на уровне столичных школ нет.
 
➡️ Фейк: Обязательное продление срока регистрации брака для казахстанцев.
 
Официальное разъяснение Министерства юстиции РК:
 
В соответствии с брачно-семейным законодательством брак регистрируется один раз и не имеет установленного срока действия. Его продление не требуется.
 
Комментарий JAQ.OrtCom: Мошенническая схема строится на имитации официального уведомления о якобы обязательной государственной процедуре. Упоминание «продления брака» может вызвать тревогу и побудить пользователя перейти по ссылке или передать персональные данные, не проверив содержание сообщения. Для усиления доверия злоумышленники используют привычные гражданам цифровые сервисы и формулировки, стилизованные под официальные уведомления.

2026 жылғы 1–10 қыркүйек аралығындағы ресми теріске шығарулар жиынтығы
 
➡️ Фейк: 8 қыркүйектен бастап нотариустарға атқарушылық жазбалардың күшін жоюға тыйым салынып, оларды тек сот тәртібімен даулау қажет болады.
 
ҚР Әділет министрлігінің ресми түсіндірмесі:
 
Борышкердің атқарушылық жазбаға қарсылық білдіріп, нотариусқа жүгіну құқығы сақталады. Нотариус та заңда көзделген жағдайларда атқарушылық жазбаның күшін жоюға бұрынғыдай құқылы. Борышкер өндіріп алушының талабымен келіспеуінің нақты себептерін көрсете отырып, хабарламаны алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде нотариусқа қарсылық жолдай алады. Атқарушылық жазба негізінде атқарушылық іс жүргізу қозғалған жағдайда сотқа жүгіну қажет.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Заңнамадағы өзгерістер нотариустардың атқарушылық жазбалардың күшін жоюға толық тыйым салу ретінде түсіндірілген. Нәтижесінде жекелеген рәсімдердің нақтылау борышкерлерді өз құқықтарын қорғаудың бір тәсілінен айыру ретінде көрсетіледі. Мұндай түсіндірмелер азаматтарды жаңылыстырып, мәселені тікелей нотариус арқылы реттеуге болатын жағдайлардың өзінде оларды ақылы заңгерлік қызметке жүгінуге итермелеуі мүмкін.
 
➡️ Фейк: Ресей аумағынан тараған табиғи өртке байланысты Қарабалық ауданындағы Үрнек ауылының тұрғындары эвакуацияланып жатыр.
 
Қостанай облысы әкімдігі мен Қостанай облысы ТЖД-ның ресми түсіндірмелері:
 
Үрнек ауылы тұрғындарын эвакуациялау жүргізіліп жатқаны туралы ақпарат шындыққа сәйкес келмейді. Облыс әкімдігі халықты эвакуациялау жүргізілмейтінін хабарлады.
Сонымен қатар табиғи өрттің Ресей Федерациясы аумағынан Қарабалық ауданының аумағына өткені расталды. Дала өсімдіктерінің жануы Қарадум орманшылығы аумағына ішінара тараған. Жағдай Қостанай облысы ТЖД бақылауында.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Бұл жағдайда төтенше жағдайға қатысты нақты ақпарат расталмаған эвакуация туралы мәліметпен толықтырылған. Өрттің болғаны туралы расталған ақпарат пен оған байланысты қабылданған шаралар жөніндегі жалған мәліметтердің араластырылуы хабарламаның шынайылығына деген сенімді арттырып, тұрғындар арасындағы алаңдаушылықты күшейтуі мүмкін. Мұндай жағдайларда оқиғаның өзін ғана емес, оның ауқымы мен салдарын, сондай-ақ мемлекеттік органдар қабылдаған шешімдер туралы ақпаратты да жеке-жеке тексеру маңызды.

➡️ Фейк: Армения Премьер-министрі Никол Пашинянның Қазақстанға қатысты өткір мәлімдеме жасағаны туралы ақпарат.
 
JAQ.OrtCom ресми түсіндірмесі:
 
Таралып жатқан дәйексөз бұрмаланған. Тексеру барысында Никол Пашинянның Қазақстанға қатысты мұндай мәлімдеме жасамағаны анықталды. Манипуляцияға Армения Премьер-министрінің 3 қыркүйектегі брифинг барысында журналистің сұрағына берген жауабы негіз болған. Түпнұсқа сөзінде Арменияның мемлекеттік шешімдерді дербес қабылдауы туралы айтылған, бұл контексте Қазақстан мүлде аталмаған.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Бұл жағдайда нақты айтылған сөздің мазмұнын бұрмалау тәсілі қолданылған: түпнұсқа дәйексөз ішінара өзгертіліп, ойдан шығарылған сөз тіркестерімен толықтырылған. Соның нәтижесінде бастапқы дәйексөзге мүлде басқа мағына берілген. Шетелдік мемлекет қайраткеріне Қазақстанға қатысты өткір мәлімдемелерді телу қоғамда теріс пікір қалыптастыру және екі ел арасында шиеленіс туғызатын жасанды ақпараттық себеп жасауға пайдаланылуы мүмкін.
 
➡️ Фейк: Астана қаласында мектеп оқушысының қара түсті шалбар кигені үшін ата-анасына айыппұл салынады.
 
Астана қаласы Білім басқармасының ресми түсіндірмесі:
 
Ата-аналарға шалбардың қара түсі үшін айыппұл салынуы мүмкін деген ақпарат шындыққа сәйкес келмейді. Елордадағы жалпы білім беретін мектептерде қара және қою көк түсті мектеп формасын киюге рұқсат етіледі.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Жекелеген жанжалды жағдай мен нақты бір мектептің талаптарды дұрыс түсіндірмеуі барлық білім беру ұйымдарына ортақ ереже ретінде көрсетілуі мүмкін. Нәтижесінде ата-аналарда қара түсті мектеп формасына тыйым салынғаны және бұл талапты бұзғаны үшін автоматты түрде айыппұл салынатыны туралы қате түсінік қалыптасады. Алайда елорда мектептеріне ортақ мұндай талап жоқ.
 
➡️ Фейк: Қазақстандықтар неке тіркеу мерзімін міндетті түрде ұзартуы тиіс.
 
ҚР Әділет министрлігінің ресми түсіндірмесі:
 
Неке-отбасы заңнамасына сәйкес неке бір рет тіркеледі және оның белгіленген қолданылу мерзімі жоқ. Некені ұзарту талап етілмейді.
 
JAQ.OrtCom түсіндірмесі: Алаяқтық схема міндетті мемлекеттік рәсім туралы ресми хабарламаға ұқсатып жасалған хабарламаны таратуға негізделген. «Некені ұзарту» туралы ақпарат азаматтар арасында алаңдаушылық туғызып, оларды хабарламаның мазмұнын тексерместен сілтемеге өтуге немесе дербес деректерін беруге итермелеуі мүмкін.
Сенімді арттыру мақсатында алаяқтар азаматтарға таныс цифрлық сервистерді және ресми хабарламаларға ұқсас тұжырымдарды пайдаланады.

ℹ️ В социальных сетях распространяется недостоверная информация о якобы прозвучавших высказываниях Премьер-министра Республики Армения Никола Пашиняна в адрес Казахстана.

Проведенная проверка показала, что цитата является сфальсифицированной. Никол Пашинян подобных слов не произносил.

Основой для манипуляции послужил ответ главы Правительства Армении на вопрос журналиста во время брифинга 3 сентября. Комментируя предположение о внешнем влиянии на решения Еревана, Никол Пашинян заявил: «Складывается такое впечатление, будто перед вами стоит первый секретарь Центрального комитета Компартии Армянской ССР».

Таким образом, речь шла исключительно о самостоятельности Армении в принятии государственных решений. Казахстан в данном контексте не упоминался.

Авторы фейка изменили отдельные слова и дополнили ответ фразами, отсутствующими в оригинальном выступлении. В результате высказывание получило альтернативный смысл и было искусственно представлено как выпад в адрес Казахстана. Содержание подлинного ответа подтверждается опубликованной видеозаписью брифинга⁠. Полный ответ приведен в публикации VERELQ.

Подобные манипуляции направлены на формирование негативных настроений и создание искусственных поводов для напряженности между народами Казахстана и Армении.

⚠️ Центр по борьбе с дезинформацией призывает пользователей социальных сетей не распространять непроверенные цитаты и публикации, обращать внимание на первоисточник, дату и контекст высказывания. Также, призываем удалить недостоверные публикации, если они уже были размещены, и опубликовать опровержение.

Напоминаем, что за распространение ложной информации предусмотрена административная ответственность по статье 456-2 КоАП РК (штраф до 250 МРП либо, в предусмотренных законом случаях, административный арест).

Распространение заведомо ложной информации, создающей опасность нарушения общественного порядка или причинения существенного вреда охраняемым законом правам и интересам, может повлечь уголовную ответственность по статье 274 УК РК – лишение свободы сроком до 7 лет.

Не становитесь инструментом информационных манипуляций. Проверяйте информацию до ее публикации и распространения.

ℹ️ Әлеуметтік желілерде Армения Республикасының премьер-министрі Никол Пашинянның Қазақстанға қатысты мәлімдемелері туралы шындыққа сәйкес келмейтін ақпарат таралуда.

Жүргізілген тексеру нәтижесінде аталған дәйексөздің бұрмаланғаны анықталды. Никол Пашинян мұндай сөздер айтпаған.

Манипуляцияға Армения Үкіметі басшысының 3 қыркүйекте өткен брифингте журналистің сұрағына берген жауабы негіз болған. Ереванның шешімдеріне сыртқы ықпалдың болуы туралы болжамға түсініктеме бере отырып, Никол Пашинян: «Сіздердің алдарыңызда Армян КСР Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы тұрғандай әсер қалыптасады», - деп мәлімдеген.

Осылайша, оның сөзі Арменияның мемлекеттік шешімдерді өз бетінше қабылдау мәселесіне қатысты болған. Бұл контексте Қазақстан туралы ешқандай сөз айтылмаған.

Жалған ақпарат авторлары бастапқы жауаптағы жекелеген сөздерді өзгертіп, түпнұсқада болмаған сөз тіркестерін қосқан. Нәтижесінде мәлімдеменің бастапқы мәні өзгертіліп, ол Қазақстанға қарсы бағытталған пікір ретінде әдейі ұсынылған. Жауаптың түпнұсқалық мазмұны брифингтің бейнежазбасымен расталады. Толық жауап VERELQ жарияланымында берілген.

Мұндай манипуляциялар теріс көңіл күй қалыптастыруға және Қазақстан мен Армения халықтары арасында жасанды түрде түсініспеушілік тудыруға бағытталған.

⚠️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы әлеуметтік желі қолданушыларын тексерілмеген дәйексөздер мен жарияланымдарды таратпауға, ақпараттың бастапқы дереккөзіне, жарияланған күні мен мәнмәтініне назар аударуға шақырады. Сондай-ақ, бұған дейін жарияланған жалған жазбаларды өшіріп, тиісті теріске шығаруды жариялауды сұрайды.

Естеріңізге сала кетейік, жалған ақпарат таратқаны үшін ҚР ӘҚБтК-нің 456-2-бабы бойынша әкімшілік жауапкершілік қарастырылған (250 АЕК-ке дейінгі айыппұл немесе заңда көзделген жағдайларда әкімшілік қамаққа алу).

Қоғамдық тәртіпті бұзу немесе заңмен қорғалатын құқықтар мен мүдделерге елеулі зиян келтіру қаупін тудыратын көрінеу жалған ақпарат таратқаны үшін ҚР ҚК-нің 274-бабы бойынша қылмыстық жауаптылық (7 жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру) қарастырылған.

Ақпараттық манипуляциялардың құралына айналмаңыз. Ақпаратты жарияламас және таратпас бұрын оның шынайылығын тексеріңіз.

Центром по борьбе с дезинформацией Службы центральных коммуникаций подготовлен Обзор опровержений за август 2026 года.

Орталық коммуникациялар қызметінің Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы 2026 жылдың тамыз айында теріске шығарылған жалған ақпараттарға шолу дайындады.

ℹ️ В социальных сетях распространяется информация, которая может создавать ошибочное представление о том, что бесплатное школьное питание и материальная помощь на подготовку детей к учебному году являются одной и той же мерой государственной поддержки и предоставляются всем учащимся без исключения.

Данное утверждение не соответствует действующему законодательству. Речь идет о двух самостоятельных мерах государственной поддержки, имеющих различные цели, условия предоставления и круг получателей. Согласно Статье 6 Закона Республики Казахстан «Об образовании», местные исполнительные органы обеспечивают оказание финансовой и материальной помощи обучающимся и воспитанникам. Порядок предоставления такой помощи определен Постановлением Правительства Республики Казахстан от 25 января 2008 года № 64.

Помощь предоставляется, в частности, детям из семей, имеющих право на адресную социальную помощь, семьям со среднедушевым доходом ниже величины прожиточного минимума, детям-сиротам и детям, оставшимся без попечения родителей, а также другим категориям, предусмотренным законодательством.

В государственных организациях среднего образования бесплатным горячим питанием обеспечиваются все учащиеся 1–4 классов независимо от социального статуса, а также обучающиеся 5–11 классов, относящиеся к отдельным социально уязвимым категориям населения.

В свою очередь, материальная помощь на приобретение одежды, обуви и школьно-письменных принадлежностей носит адресный характер и предоставляется потенциально нуждающимся, детям и семьям, имеющим соответствующие основания, предусмотренные законодательством.

‼️ Важно корректно информировать граждан о действующих мерах государственной поддержки. Представление адресной помощи отдельным категориям обучающихся как выплаты, которая полагается всем школьникам, создает необоснованные ожидания у родителей и искажает содержание государственной социальной политики.

🔈 Просим руководствоваться официальной информацией и действующими нормами законодательства Республики Казахстан.

ℹ️ Әлеуметтік желілерде тегін мектепте тамақтандыру мен балаларды оқу жылына дайындауға берілетін материалдық көмек бір мемлекеттік қолдау шарасы болып табылады және ол барлық оқушыға бірдей беріледі деген қате түсінік қалыптастыратын ақпарат таралуда.

Бұл тұжырым қолданыстағы заңнамаға сәйкес келмейді. Мұнда мақсаты, көрсетілу шарттары мен алушылар санаты әртүрлі мемлекеттік қолдаудың екі дербес шарасы туралы сөз болып отыр.

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңының 6-бабына сәйкес, жергілікті атқарушы органдар білім алушылар мен тәрбиеленушілерге қаржылық және материалдық көмек көрсетуді қамтамасыз етеді. Мұндай көмекті көрсету тәртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 25 қаңтардағы №64 қаулысымен айқындалған.

Аталған көмек, атап айтқанда, атаулы әлеуметтік көмек алуға құқығы бар отбасылардан шыққан балаларға, жан басына шаққандағы орташа табысы ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен отбасыларға, жетім балаларға және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға, сондай-ақ заңнамада көзделген басқа да санаттарға көрсетіледі.

Мемлекеттік орта білім беру ұйымдарында әлеуметтік мәртебесіне қарамастан, 1-4 сыныптардың барлық оқушысы, сондай-ақ халықтың жекелеген әлеуметтік осал санаттарына жататын 5-11 сынып оқушылары тегін ыстық тамақпен қамтамасыз етіледі.

Ал, киім-кешек, аяқ киім және мектеп оқу құралдарын сатып алуға берілетін материалдық көмек атаулы сипатта болады. Ол заңнамада белгіленген тиісті негіздері бар мұқтаж балалар мен отбасыларға көрсетіледі.

‼️ Қолданыстағы мемлекеттік қолдау шаралары туралы азаматтарға дұрыс ақпарат беру маңызды. Оқушылардың жекелеген санаттарына арналған атаулы көмекті барлық оқушыға берілетін төлем ретінде көрсету ата-аналар арасында негізсіз күтулердің қалыптасуына және мемлекеттік әлеуметтік саясаттың мазмұнының бұрмалануына әкелуі мүмкін.

🔈 Азаматтарды тек ресми ақпарат көздеріне сүйеніп, Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасын басшылыққа алуға шақырамыз.

ℹ️ В социальных сетях распространяется информация о якобы появившемся предложении ввести 5% налог на вознаграждения по банковским депозитам казахстанцев.

В публикациях утверждается, что речь якобы идет не о самом депозите, а о процентах, которые банк начисляет вкладчику.

Это не соответствует действительности.

Как сообщили в Министерстве национальной экономики Республики Казахстан, вознаграждения, выплачиваемые физическим лицам по их вкладам (депозитам) в банках, не подлежат обложению индивидуальным подоходным налогом.

Более того, вопрос отмены действующей нормы и введения налога на вознаграждения по депозитам Правительством Республики Казахстан не рассматривается.

Таким образом, утверждения о том, что в Казахстане предложено ввести 5% налог на проценты по банковским вкладам, не имеют оснований.

Подобные сообщения распространяются без указания автора инициативы, официального документа, даты или площадки, где якобы было сделано такое предложение. Это характерный признак манипулятивного сообщения.

‼️ Центр по борьбе с дезинформацией призывает граждан получать информацию о налогах, социальных выплатах и других важных изменениях из официальных источников и перепроверять сообщения, распространяемые в социальных сетях.

ℹ️ Әлеуметтік желілерде Қазақстан азаматтарының банктік депозиттер бойынша төленетін сыйақыға 5% салық енгізу туралы ұсыныс пайда болды деген ақпарат тарап жатыр.

Жарияланымда әңгіме депозиттің негізгі сомасы емес, банк есептейтін пайыздар туралы болып отырғанын айтады.

Бұл хабарлама - шындыққа сәйкес келмейді.

Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрлігінің мәліметінше, жеке тұлғаларға банктердегі салымдары (депозиттері) бойынша төленетін сыйақыларға жеке табыс салығы салынбайды.

Оның үстіне, бұл норманын күшін жою және салымдар бойынша сыйақыларға салық енгізу мәселесін Қазақстан Республикасының Үкіметі қарастырып жатқан жоқ.

Демек, елде банктік салымдар бойынша пайыздарға 5% салық енгізу ұсынылды деген тұжырымдардың ешқандай негізі жоқ.

Мұндай хабарламаларда бұл бастаманың авторы, ресми құжаттың атауы, датасы немесе осы ұсыныс айтылған алаң көрсетілмейді. Бұл – жалған ақпарат әрі манипуляциялық ақпараттың басты белгісі.

‼️ Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығы азаматтарды салықтар, әлеуметтік төлемдер және басқа да маңызды өзгерістер туралы ақпаратты тек ресми дереккөздерден алуға, сондай-ақ әлеуметтік желілердегі тексерілмеген хабарламаларға сенбеуге шақырады.

🔈 Обращение Центра по борьбе с дезинформацией
 
Уважаемые казахстанцы!
 
В «день тишины» и день голосования в информационном пространстве могут появляться различные фейки, манипуляции, провокационные публикации и видеоматериалы.
 
Подобные информационные вбросы регулярно фиксируются во многих странах в дни выборов. Их цель создать искаженное представление о процедуре голосования, вызвать негативную эмоциональную реакцию у граждан о масштабном событии в жизни страны.
 
Чаще всего в подобных публикациях используются старые фотографии и видеоролики, материалы из других стран (к примеру, вброс бюллетеней), фрагменты записей без указания времени и места съемки, а также публикации анонимных аккаунтов.
 
Современные технологии также позволяют создавать и распространять такой контент с использованием монтажа и искусственного интеллекта, включая поддельные изображения, аудиозаписи и видеоматериалы (с лицами, голосовым сопровождением публичных личностей, политиков и др.).
 
Уважаемые казахстанцы!
 
‼️ Ориентируйтесь на официальные источники информации и проверяйте первоисточник. Не распространяйте неподтвержденные сообщения. Ваша внимательность и ответственное отношение к информации помогут сохранить спокойную и доброжелательную атмосферу в день выборов.

🔈 Жалған ақпаратқа қарсы іс-қимыл орталығының үндеуі
 
Құрметті қазақстандықтар!
 
«Тыныштық күні» және дауыс беру күні ақпараттық кеңістікте түрлі жалған ақпарат, манипуляциялық және арандатушылық сипаттағы жарияланымдар мен бейнематериалдар таралуы мүмкін.
 
Мұндай ақпараттық араңдатулар сайлау күндері әлемнің көптеген елдерінде тұрақты түрде тіркеледі. Олардың мақсаты - дауыс беру рәсімі туралы бұрмаланған түсінік қалыптастыру және азаматтардың ел өміріндегі маңызды оқиғаға қатысты жағымсыз эмоциялық реакциясын туындату.
 
Мұндай жарияланымдарда көбіне бұрын түсірілген фотосуреттер мен  бейнематериалдар, басқа елдерге қатысты материалдар (мысалы, сайлау бюллетеньдерді жаппай жәшікке салу көріністері), түсірген уақыты мен орны көрсетілмеген бейнежазбалардың үзінділері, сондай-ақ анонимді аккаунттардан жарияланған ақпараттар пайдаланылады.
 
Заманауи технологиялар монтаж және жасанды интеллект құралдарын пайдалана отырып, осындай контентті жасауға және таратуға мүмкіндік береді. Олардың қатарында қоғамға танымал тұлғалар мен саясаткерлердің бет-бейнесі, дауысы пайдаланылған жалған фото, аудио және бейнематериалдар да бар.
 
Құрметті қазақстандықтар!
 
‼️ Ақпарат алу кезінде ресми дереккөздерге сүйеніп, мәліметтің бастапқы дереккөзін тексеріңіздер. Расталмаған хабарламаларды таратпаңыздар. Сіздердің ақпаратқа мұқият әрі жауапкершілікпен қарауларыңыз сайлау күні сабырлы әрі өзара құрметке негізделген ахуалды сақтауға ықпал етеді.