نام مقاله: با بازنگری آمریکا در حضور منطقهای خود، اسرائیل تمرکز را بر بیثباتکردن ایران میگذارد
نویسنده: بن کاسپیت
نشریه: المانیتور
تاریخ انتشار: ۷ اوت ۲۰۲۶
بن کاسپیت در این تحلیل مینویسد که اسرائیل بهدلیل ابهام درباره اهداف جابهجاییهای نظامی آمریکا در خاورمیانه، تمرکز خود را بر طراحی برنامههای تازه برای بیثباتکردن جمهوری اسلامی و مقابله با احتمال احیای برنامه هستهای ایران گذاشته است. منابع امنیتی اسرائیلی میگویند بلاتکلیفی در انتظار تصمیم دولت ترامپ، یکی از دلایلی است که بنیامین نتانیاهو را به درخواست طرحهای جدید علیه حکومت ایران واداشته است.
نشانههای ارسالی از سوی آمریکا متناقض به نظر میرسند. از یک سو گزارش شده واشنگتن در حال بررسی کاهش حضور نظامی خود در کویت، بزرگترین مرکز لجستیکی آمریکا در منطقه، و آمادهشدن برای خروج نیروها از عراق براساس توافق با بغداد است. از سوی دیگر، منابع اسرائیلی از اضافهشدن ۱۰ هواپیمای سوخترسان آمریکایی به حدود ۳۰ هواپیمای مستقر در فرودگاه بنگوریون و دهها هواپیمای دیگر در پایگاههای نظامی اسرائیل خبر دادهاند. دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، نیز نیروهای آمریکا را برای احتمال دریافت دستور تشدید حملات علیه ایران در نقاط مختلف منطقه جابهجا کرده است.
مقامهای اسرائیلی دو تفسیر برای این تحرکات دارند: آمریکا یا میخواهد آسیبپذیری نیروهایش را کاهش دهد و در عین حال توان تهاجمی گسترده خود را حفظ کند، یا در آستانه توافق با ایران، برای کاهش بلندمدت حضور نظامی خود در منطقه آماده میشود. اسرائیل از افزایش حضور نیروها، هواپیماها و تجهیزات آمریکایی در خاک خود استقبال میکند، زیرا آن را موجب تحکیم همکاری نظامی دو کشور میداند؛ اما کاهش حضور آمریکا در کویت میتواند نشانه راهبردی متفاوت و بلندمدت باشد.
اسرائیل در شرایط کنونی ناچار است در حاشیه منتظر تصمیم دونالد ترامپ بماند. به گفته یک منبع امنیتی اسرائیلی، ترامپ اجازه پیوستن اسرائیل به کارزار کنونی آمریکا علیه ایران را نداده و تلآویو نیز دقیقاً نمیداند واشنگتن چه برنامهای دارد. در این وضعیت، نتانیاهو از نهادهای امنیتی خواسته طرحهایی را برای تلاش دوباره جهت بیثباتکردن حکومت تهران تهیه کنند.
شبکه ۱۲ اسرائیل گزارش داده که رومان گوفمن، رئیس جدید موساد، دو مقام ارشد این سازمان—رئیس اداره اطلاعات و رئیس بخش ایران—را برکنار کرده است. گوفمن در دوم ژوئن جانشین دیوید بارنئا شد؛ رئیس پیشین موساد که در دوره او طرح عملیات علیه ایران شکل گرفت و به ترور رهبران ارشد ایران در ۲۸ فوریه و جنگ ۴۰روزه آمریکا و اسرائیل با ایران انجامید. گوفمن که پیشتر آجودان نظامی نتانیاهو بود، با مأموریت طراحی برنامههای جدید کار خود را آغاز کرد و برکناری این دو مقام، بازتاب نارضایتی از نتایج عملیات گذشته دانسته میشود.
یک مقام پیشین اطلاعاتی اسرائیل این برکناریها را یافتن «قربانی» برای ناکامیهای سیاسی و نظامی توصیف کرده است. به گفته او، گوفمن در مقام رابط نتانیاهو با ارتش و نهادهای اطلاعاتی، از همه طرحهای عملیات ایران اطلاع داشت و از آنها حمایت کرده بود؛ بنابراین برکناری طراحان همان برنامهها رفتاری ریاکارانه است. این دو مقام همراه با بارنئا، نتانیاهو را متقاعد کرده بودند که میتوان با بمباران گسترده، تحریک اعتراضات داخلی و عملیات مخفیانه، حکومت ایران را سرنگون کرد. نتانیاهو نیز ترامپ را متقاعد کرد و موساد و سیا بهطور مشترک روی این طرح کار کردند.
درحالیکه جمهوری اسلامی سقوط نکرده، موقعیت سیاسی خود نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر متزلزل است. نظرسنجی روزنامه معاریو پیشبینی کرده اردوگاه او تنها ۴۹ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را به دست خواهد آورد، درحالیکه برای تشکیل دولت به ۶۱ کرسی نیاز دارد. ترامپ نیز نگران انتخابات میاندورهای نوامبر است، زیرا شکست جمهوریخواهان میتواند اکثریت او در کنگره را از بین ببرد. این فشارهای انتخاباتی آزادی عمل هر دو رهبر را محدود کرده است.
در حلقه نزدیکان نتانیاهو، نارضایتی عمیقی از نتیجه جنگ ایران وجود دارد. یک مقام ارشد سیاسی اسرائیل گفته تلآویو «بدترین نتیجه ممکن» را به دست آورده است: جمهوری اسلامی نهتنها سقوط نکرد، بلکه ترس خود را از دست داده؛ برنامه هستهای کاملاً نابود نشده و میتواند نسبتاً سریع بازسازی شود؛ توان موشکی بالستیک ایران نیز از دستور کار خارج شده است. از همه نگرانکنندهتر برای اسرائیل، دستیابی تهران به امکان کنترل کشتیرانی در تنگه هرمز و دریافت درآمدهای جدیدی است که میتواند برای فعالیتهای هستهای و حمایت از گروههای مسلح مصرف شود.
برخی مقامهای اسرائیلی امیدوارند مذاکرات آمریکا و ایران شکست بخورد و تهران با انجام اقدامی تحریکآمیز، ترامپ را به این نتیجه برساند که ادامه بقای جمهوری اسلامی قابلقبول نیست. یک مقام اسرائیلی احتمال دستیابی به توافقی واقعی که مسئله هستهای را نیز حل کند «صفر» دانسته و هشدار داده است که در غیر این صورت، ترامپ و نتانیاهو ممکن است در تاریخ بهعنوان کسانی شناخته شوند که زمینه تولید بمب اتمی ایران را فراهم کردند. بااینحال، تعداد کمی از تصمیمگیرندگان اسرائیلی روی چنین سناریویی حساب میکنند.
برنامه واقعبینانهتر اسرائیل، همکاری با آمریکا برای از بین بردن یا مهار توان هستهای ایران است. به گفته یک منبع دیپلماتیک، نتانیاهو گوفمن را منصوب کرده تا موساد سایر اولویتها را کنار بگذارد و تمام تمرکز خود را بر حکومت و برنامه هستهای ایران قرار دهد. گوفمن اوایل ژوئیه برای گفتوگو درباره جنگ و برنامه هستهای ایران به واشنگتن رفت و با جان رتکلیف، رئیس سیا، و مقامهای کاخ سفید دیدار کرد. هدف این رایزنیها، هماهنگی درباره مذاکرات هستهای آمریکا و ایران عنوان شده است.
بااینحال، توافق احتمالی واشنگتن و تهران ممکن است اسرائیل را با ایرانی قویتر روبهرو کند. کاهش تحریمها و درآمد احتمالی از عوارض عبور کشتیها در هرمز میتواند منابع مالی جدیدی در اختیار حکومت ایران قرار دهد. مقامهای اسرائیلی معتقدند تهران بخشی از این درآمد را برای بهبود وضعیت مردم و تثبیت قدرت داخلی خود مصرف خواهد کرد؛ در چنین شرایطی، اسرائیل مجبور خواهد بود «با یک دست بسته» علیه ایران فعالیت کند.
مسئله اصلی این است که آیا اسرائیل باید توافق احتمالی آمریکا و ایران را بپذیرد. مقامهای امنیتی اسرائیلی تأکید میکنند که اگر اطلاعات این کشور نشان دهد ایران در آستانه جهش هستهای قرار گرفته، اسرائیل باید حق حمله مستقل، حتی بدون موافقت آمریکا، را برای خود محفوظ نگه دارد. آنها اسرائیل را کشوری مستقل با حق دفاع از خود میدانند و امیدوارند بتوانند این موضع را برای ترامپ و دولت او روشن کنند.
با وجود این، مقاله نتیجه میگیرد که اسرائیل فعلاً گزینههای محدودی دارد. نتانیاهو در آستانه انتخابات نمیتواند بهراحتی با ترامپ مخالفت کند. انتقاد آشکار او از توافق احتمالی آمریکا و ایران نیز به معنای اعتراف به شکست راهبرد خودش در جنگ خواهد بود. بنابراین، احتمالاً ناچار است در کوتاهمدت سکوت کند و همزمان موساد را برای برنامههای تازه علیه حکومت و تأسیسات هستهای ایران آماده سازد.
Post #1379
714
