### چگونه می‌توان «جنگ هرمز» را پایان داد؟

نویسنده: آلن ایر

آلن ایر دیپلمات پیشین آمریکایی، نخستین سخنگوی فارسی‌زبان وزارت خارجه آمریکا و از اعضای هیئت آمریکایی در مذاکرات هسته‌ای منتهی به برجام بود.
ایر معتقد است آمریکا پس از بیش از پنج ماه حملات متناوب، بدون داشتن راه خروج مشخص در باتلاق جنگ ایران گرفتار شده است. بمباران‌ها تهران را به تسلیم نزدیک نکرده و تهدیدهای ترامپ به آغاز حملات گسترده‌تر نیز نتوانسته است موضع ایران را تغییر دهد. هم‌زمان، کاهش ذخایر تسلیحاتی آمریکا، افت محبوبیت ترامپ در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای و خطر بحران اقتصادی جهانی ناشی از بسته‌ماندن تنگه هرمز، واشنگتن را برای پایان‌دادن به جنگ تحت فشار قرار داده است.


به اعتقاد نویسنده، نیروی نظامی تنها زمانی ممکن است حکومت ایران را به‌طور کامل از پا درآورد که آمریکا آماده باشد زیرساخت‌های حیاتی و غیرنظامی ایران را در مقیاسی بسیار گسترده بمباران کند و عملاً کشور را به یک «دولت ورشکسته» تبدیل سازد. ایر چنین مسیری را فاجعه‌بار می‌داند و تأکید می‌کند حملات محدودتر نیز هدف واشنگتن را محقق نخواهد کرد.

پیشنهاد ایر این است که آمریکا تلاش برای تحمیل یک راه‌حل نظامی را کنار بگذارد و اجازه دهد ماده پنج «تفاهم‌نامه اسلام‌آباد» اجرا شود. براساس این ماده، ایران و عمان باید با مشارکت دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس، درباره مدیریت آینده، خدمات دریایی و سازوکار عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز مذاکره کنند.

ایر توصیه می‌کند واشنگتن نقش مستقیم و مسلطی در مذاکرات نداشته باشد و:

* دیدگاه‌ها و نیازهای خود را از طریق عمان منتقل کند؛
* اجازه دهد ایران، عمان و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس راه‌حل منطقه‌ای را تدوین کنند؛
* توافق نهایی ایران و عمان را بپذیرد؛
* و در مقابل بازگشایی تنگه، محاصره دریایی بنادر ایران را پایان دهد.

علت این پیشنهاد آن است که دولت ترامپ، از نظر نویسنده، توانایی و اراده لازم برای دیپلماسی جدی و طولانی با ایران را ندارد. این دولت «دیپلماسی معنادار» را عملاً به معنای پذیرش خواسته‌های آمریکا از سوی تهران می‌داند. مذاکرات هسته‌ای پیشین پنج سال طول کشید، درحالی‌که دولت ترامپ از این جنگ خسته شده و بعید است حاضر باشد وارد روندی طولانی برای دستیابی به توافق هسته‌ای تازه شود.

در مقابل، عمان و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس هم شناخت بیشتری از نحوه مذاکره با تهران دارند و هم انگیزه آنها برای بازگشایی تنگه و جلوگیری از ویرانی اقتصادی منطقه بیشتر است.


راه‌حل پیشنهادی ایر به معنای بازگشت کامل به وضعیت پیش از جنگ نیست. کشورهای خلیج فارس خواهان احیای شرایط قبلی هستند، اما ایران می‌خواهد «وضعیت عادی جدیدی» ایجاد کند که در آن کنترل بیشتری بر عبور کشتی‌ها داشته باشد؛ احتمالاً با هماهنگی عمان.

از آنجا که ایران در تنگه هرمز از اهرم راهبردی برخوردار است، ممکن است دست‌کم در کوتاه‌مدت بخش مهمی از خواسته‌هایش را به دست آورد. این ترتیبات حتی می‌تواند شامل دریافت هزینه از کشتی‌های عبوری توسط ایران باشد.

هر توافقی نیز شکننده خواهد بود: کشتیرانی ممکن است تا مدت‌ها به سطح پیش از جنگ بازنگردد، پایگاه‌های آمریکا و تحریم‌های ایران باقی خواهند ماند و تهران نیز صنایع دفاعی خود را برای مقابله با حمله احتمالی بعدی آمریکا و اسرائیل بازسازی خواهد کرد.

بااین‌حال، ایر این نتیجه ناقص را «کم‌ضررترین گزینه» می‌داند. جمع‌بندی او این است که آمریکا دیگر قادر نیست از راه نظامی تنگه هرمز را باز نگه دارد یا ایران را به تسلیم وادار کند. بنابراین باید با پذیرش امتیازهایی به تهران، رفع محاصره بنادر ایران و حمایت از مذاکرات ایران و عمان، جنگ را متوقف کند. از نگاه او، این بهترین سناریوی موجود برای پایان جنگی است که به‌جای صلح، رنج اقتصادی، بی‌ثباتی منطقه‌ای و کاهش اعتبار و قدرت آمریکا را به همراه آورده است.
https://www.aljazeera.com/opinions/2026/8/2/how-to-end-the-hormuz