آکادمی ژنتیک ایران

برندگان نوبل فیزیولوژی 2026 اعلام شدند!

🔬 مجمع نوبل در موسسه کارولینسکا جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۶ را به طور مشترک به کارل دیسروت، پیتر هگمن و گئورگ ناگل به خاطر اکتشافاتشان در مورد «کانال‌های یونی وابسته به نور و اپتوژنتیک» اهدا کرد.

🔍 هگمن و ناگل، کانالرودوپسین(channelrhodopsin)، پروتئینی با خواص منحصر به فرد را کشف کردند. آنها دریافتند که صرف نظر از اینکه پروتئین را در کدام سلول قرار دهند، آن سلول‌ها به نور حساس می‌شوند. دیسروت ژن کانالرودوپسین را به سلول‌های عصبی موش‌ها وارد کرد. او با روشن کردن سلول‌ها با نور آبی، توانست یک سیگنال عصبی را تحریک کند. بعداً، او این سوئیچ کنترل‌شده با نور را برای سلول‌های عصبی در مغز موش‌های زنده به کار انداخت.

📝 این روش برای کنترل سیگنال‌های عصبی با نور، اکنون اپتوژنتیک نامیده می‌شود و به سرعت تأثیر جهانی پیدا کرده است.

✍️ مینا جمشیدی
📥 منبع: Nobel Prize

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🔬 آیا سرطان ارثی است؟

وقتی چند نفر از اعضای یک خانواده به سرطان مبتلا می‌شوند، یک پرسش مهم مطرح می‌شود: آیا سرطان از والدین به فرزندان منتقل می‌شود؟

🧬 خودِ سرطان از والدین به فرزندان منتقل نمی‌شود، اما برخی تغییرات ژنتیکی ارثی که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهند، می‌توانند از والدین به فرزندان منتقل شوند.

🪧 حدود ۵ تا ۱۰ درصد از سرطان‌ها به تغییرات ژنتیکی بیماری‌زایی نسبت داده می‌شوند که از والدین به ارث رسیده‌اند. این تغییرات معمولاً در ژن‌هایی رخ می‌دهند که وظایفی مانند کنترل رشد سلول‌ها و ترمیم آسیب‌های DNA را بر عهده دارند. برای مثال، برخی تغییرات بیماری‌زا در ژن‌های BRCA1 و BRCA2 می‌توانند خطر ابتلا به سرطان پستان، تخمدان و برخی سرطان‌های دیگر را افزایش دهند. بااین‌حال، به ارث بردن چنین تغییری به معنای ابتلای قطعی به سرطان نیست.

📈 در مقابل، بیشتر سرطان‌ها در نتیجه تغییرات ژنتیکی‌ای ایجاد می‌شوند که در طول زندگی و تحت تأثیر عواملی مانند افزایش سن، خطاهای ایجادشده هنگام تقسیم سلولی یا مواجهه با عوامل سرطان‌زا به وجود می‌آیند. این تغییرات که جهش‌های اکتسابی یا سوماتیک نامیده می‌شوند، معمولاً به فرزندان منتقل نمی‌شوند.

اما چرا گاهی سرطان در چند نفر از اعضای یک خانواده دیده می‌شود؟

🗒 سابقه خانوادگی سرطان همیشه به معنای وجود یک زمینه ژنتیکی ارثی نیست. عوامل محیطی و سبک زندگی مشترک میان اعضای خانواده نیز می‌توانند در افزایش خطر ابتلا نقش داشته باشند. بااین‌حال، بروز سرطان در سنین پایین، ابتلای چند عضو خانواده، ابتلای یک فرد به چند سرطان مستقل یا تکرار برخی انواع سرطان در چند نسل می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی احتمال وجود یک زمینه ژنتیکی ارثی باشد.

در چنین شرایطی، مشاوره ژنتیک و در صورت نیاز، انجام آزمایش‌های ژنتیکی می‌تواند به شناسایی زمینه ژنتیکی ارثیِ افزایش‌دهنده خطر سرطان و انتخاب برنامه مناسب برای غربالگری و تشخیص زودهنگام کمک کند.

🔖 شناخت زمینه ژنتیکی سرطان تنها برای فرد مبتلا اهمیت ندارد؛ در برخی موارد، این اطلاعات می‌تواند به سایر اعضای خانواده نیز کمک کند تا خطر احتمالی خود را بهتر بشناسند و درباره مراقبت از سلامت و غربالگری، آگاهانه‌تر تصمیم بگیرند.

به نظر شما چرا ممکن است چند نفر از اعضای یک خانواده به سرطان مشابه مبتلا شوند، حتی اگر هیچ تغییر ژنتیکی ارثیِ شناخته‌شده‌ای در خانواده وجود نداشته باشد؟

📥 منابع:
Cancer cancer nature

✍🏻 نویسندگان: زهراحافظی، فائزه یحیایی، تینا تاجیک

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🎇 پرتوهای کیهانی بر DNA، چه تأثیری می‌گذارند؟

🧬 پرتوهای کیهانی می‌توانند علاوه بر آسیب مستقیم DNA، الگوهای اپی‌ژنتیکی سلول‌ها را نیز تغییر دهند؛ تغییراتی که ممکن است در شرایط خاص با افزایش خطر سرطان ارتباط داشته باشند.

🔬 مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که قرار گرفتن سلول‌ها در معرض یون‌های سنگین با انرژی بالا (HZE) می‌تواند علاوه بر ایجاد آسیب DNA، الگوهای اپی‌ژنتیکی آن‌ها را نیز تغییر دهد.

👩‍🔬 پژوهشگران با بررسی سلول‌های اپیتلیال ریه انسان دریافتند که پرتو یون آهن (۵۶Fe) باعث افزایش پایدار و بلندمدت متیلاسیون DNA می‌شود، در حالی که پرتو یون سیلیکون (۲۸Si) و اشعه ایکس اثر معکوس و ناپایدار دارند.

📊 این تغییرات پایدار اپی‌ژنتیکی می‌توانند مانند یک اثر باقی‌مانده از مواجهه با تابش در سلول حفظ شوند. این تغییرات یکی از مسیرهای احتمالی هستند که ممکن است در افزایش ریسک‌های زیستی ناشی از مواجهه طولانی‌مدت با تابش فضایی نقش داشته باشند.

✍🏻 مهسا رفیعی‌پور
📥 منابع:
Doi nature

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 #تفاوت‌ها

ا⚗ DNA می‌تواند در شرایط مختلف، ساختارهای متفاوتی به خود بگیرد.

📙 در این پست، تفاوت‌های اصلی A-DNA و B-DNA و Z-DNA را از نظر جهت مارپیچ، ابعاد، تعداد جفت‌باز و اهمیت زیستی مرور می‌کنیم. 🔬


📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🏷 آلل در جمعیت؛ تفاوت‌های ژنتیکی چگونه در جمعیت‌ها توزیع می‌شوند؟

📍چرا بعضی آلل‌ها در یک جمعیت شایع‌تر از سایر آلل‌ها هستند؟ پاسخ این سؤال را می‌توان با بررسی رابطه میان آلل‌ها و فراوانی آن‌ها در جمعیت پیدا کرد؛ مفاهیمی که در ژنتیک جمعیت و مطالعه تکامل اهمیت زیادی دارند.

🧬 هر ژن می‌تواند شکل‌های متفاوتی داشته باشد که به آن‌ها آلل (Allele) گفته می‌شود. برای مثال، در سیستم گروه خونی ABO، سه آلل اصلی A،B و O در جمعیت انسان وجود دارند. یک فرد دیپلوئید برای یک جایگاه ژنی اتوزومی معمولاً دو نسخه آللی دارد، اما در کل جمعیت ممکن است بیش از دو آلل برای همان جایگاه وجود داشته باشد.

🔬 مجموعه همه نسخه‌های آللی موجود در افراد یک جمعیت را خزانه ژنی (Gene Pool) می‌نامند. یکی از موضوعات مهم در بررسی خزانه ژنی، تعیین فراوانی هر آلل در جمعیت است.

🕳 فراوانی آلل (Allele Frequency) نسبت تعداد نسخه‌های یک آلل مشخص به مجموع نسخه‌های آللی همان جایگاه ژنی در یک جمعیت است. این مقدار می‌تواند به‌صورت عددی بین صفر و یک یا به شکل درصد بیان شود. مجموع فراوانی همه آلل‌های یک جایگاه ژنی برابر با ۱ یا ۱۰۰ درصد است.

برای مثال، اگر در یک جمعیت ۶۰ درصد از نسخه‌های آللی یک جایگاه را آلل A و ۴۰ درصد را آلل a تشکیل دهند، فراوانی آن‌ها به‌ترتیب ۰٫۶ و ۰٫۴ خواهد بود. فراوانی آلل با درصد افراد حامل آن تفاوت دارد؛ زیرا هر فرد ممکن است یک یا دو نسخه از یک آلل را داشته باشد.

فراوانی آلل‌ها می‌تواند در طول نسل‌ها تغییر کند. در ژنتیک جمعیت، تغییر فراوانی آلل‌ها در طول نسل‌ها یکی از تعریف‌های عملیاتی و معیارهای اصلی بررسی تکامل در جمعیت‌ها است.

🪧 اما چه عواملی فراوانی آلل‌ها را تغییر می‌دهند؟ انتخاب طبیعی، جهش، رانش ژنتیکی و جریان ژنی از نیروهای مهم تکاملی هستند. برای مثال، اگر یک آلل در شرایط محیطی خاص با افزایش بقا یا موفقیت تولیدمثلی همراه باشد، ممکن است فراوانی آن در نسل‌های بعد افزایش یابد. در مقابل، رانش ژنتیکی می‌تواند بدون وجود برتری زیستی، صرفاً بر اساس رویدادهای تصادفی، فراوانی آلل‌ها را تغییر دهد.

📉 در مدل هاردی–واینبرگ، با فرض جمعیت بسیار بزرگ، جفت‌گیری تصادفی و نبود جهش، مهاجرت و انتخاب طبیعی، فراوانی آلل‌ها از نسلی به نسل دیگر ثابت می‌ماند. بااین‌حال، جمعیت‌های واقعی ممکن است تحت تأثیر یک یا چند نیروی تکاملی قرار بگیرند و فراوانی آلل‌ها در آن‌ها تغییر کند.
بنابراین، وقتی از آلل‌ها در یک جمعیت صحبت می‌کنیم، درباره بخشی از تنوع ژنتیکی و نحوه توزیع آن در جمعیت حرف می‌زنیم؛ تنوعی که فراوانی آن می‌تواند در طول نسل‌ها تغییر کند و در فرایند تکامل جمعیت نقش داشته باشد.

📥 منابع:
openstax genome openstax
✍🏻 نویسنده: ثنا حاجی خانی فرد


📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 وقتی DNA هم برای حل یک پرونده کافی نیست

👣 در صحنه جرم، هر چیزی می‌تواند یک سرنخ باشد؛ یک رد کفش، یک تار از الیاف لباس، یک اثر انگشت یا حتی یک تار مو.
گاهی یکی از همین سرنخ‌ها کافی است تا مسیر پرونده را به سمت یک نفر ببرد. تا اینجا، همه‌چیز شبیه همان چیزی است که از یک پرونده جنایی انتظار داریم: یک سرنخ، یک پروفایل، یک نام.
اما بعضی پرونده‌های جنایی، از اینجا به بعد مسیر متفاوتی پیدا می‌کنند.

🕵🏻‍♀️ حضور DNA، لزوماً به معنی حضور فرد در زمان وقوع جرم نیست
ممکن است DNA پیش از وقوع حادثه، در حین یا حتی بعد از آن به صحنه رسیده باشد؛ مثلاً در اثر تماس مستقیم یا انتقال غیرمستقیم. برای مثال، ممکن است تار مویی از فردی روی برس باقی مانده و بعداً خود برس به محل جرم منتقل شود. بنابراین، وجود DNA به‌تنهایی لزوماً زمان یا نحوه انتقال آن به صحنه را مشخص نمی‌کند.
از طرف دیگر، ورود ناخواسته DNA به نمونه هنگام جمع‌آوری یا بررسی آن نیز می‌تواند باعث Contamination شود.
اما ماجرا زمانی پیچیده‌تر می‌شود که ردپای ژنتیکی بیش از یک نفر در یک نمونه دیده شود.

🧩 وقتی چند نفر، یک پروفایل را می‌سازند
وقتی DNA چند نفر در یک نمونه با هم ترکیب شده باشد، تفکیک سهم هر فرد از دیگری همیشه ساده نیست؛ به‌ویژه وقتی تعداد مشارکت‌کنندگان بیشتر باشد یا مقدار DNA یکی از آن‌ها کم باشد.
اما گاهی نه انتقال DNA مسئله است و نه ترکیب شدن ردپای چند نفر؛ مشکل جای دیگری است.

🧪 وقتی مقدار DNA کم یا کیفیت آن پایین است
گاهی چیزی که از صحنه جرم باقی مانده، مقدار بسیار کمی DNA یا DNA آسیب‌دیده است. این مقدار ممکن است برای به‌دست‌آوردن بخشی از اطلاعات ژنتیکی کافی باشد، اما نه لزوماً برای ایجاد یک پروفایل کامل و قابل‌اعتماد.
در نمونه‌های کم‌مقدار، احتمال بروز خطاهایی مثل Allele Drop-out بیشتر می‌شود؛ یعنی یک یا چند آلل موجود در نمونه ممکن است در نتیجه آزمایش مشاهده نشوند. در چنین شرایطی، نتیجه می‌تواند در تکرارهای مختلف تغییر کند و تفسیر آن دشوارتر شود.
تا اینجا، مشکل از خود نمونه و اطلاعاتی بود که می‌توانستیم از آن به دست بیاوریم؛ اما حتی به‌دست‌آوردن یک نتیجه درست، پایان ماجرا نیست.

⚖️ حتی یک نتیجه‌ی درست هم باید درست تفسیر شود
گاهی یک نتیجه از نظر آزمایشگاهی کاملاً درست است، اما نحوه بیان آن می‌تواند باعث برداشت اشتباه شود.
مثلاً اگر احتمال تطابق تصادفی یک پروفایل DNA بسیار کم باشد، این به معنی آن نیست که احتمال ارتکاب جرم توسط آن فرد هم به همان اندازه کم است. این دو، دو احتمال متفاوت‌اند و نباید با هم اشتباه گرفته شوند.

👥 و یک استثنای عجیب: دوقلوهای همسان

در بیشتر موارد، پروفایل DNA می‌تواند افراد را از یکدیگر متمایز کند؛ اما دوقلوهای همسان یک استثنای مهم‌اند.
آن‌ها از یک زیگوت به وجود می‌آیند و بیشتر اطلاعات ژنتیکی‌شان بسیار مشابه است. به همین دلیل، روش‌های استاندارد پروفایل‌سازی DNA مبتنی بر STR معمولاً نمی‌توانند بین DNA دو دوقلوی همسان تمایز ایجاد کنند.
البته این به معنی غیرممکن بودن تشخیص آن‌ها نیست؛ روش‌های پیشرفته‌تر می‌توانند در بعضی موارد تفاوت‌های بسیار ریز DNA را آشکار کنند.

🔎 و اما جایگاه یک سرنخ در کل ماجرا
مولکول DNA می‌تواند یک سرنخ بسیار قدرتمند باشد، اما هیچ سرنخی در خلأ معنا پیدا نمی‌کند. یک پروفایل ژنتیکی می‌تواند درباره منشأ احتمالی یک نمونه اطلاعات ارزشمندی بدهد، اما به‌تنهایی لزوماً مشخص نمی‌کند DNA چه زمانی، چگونه و در چه شرایطی به محل رسیده است.
در نهایت، ارزش یک سرنخ فقط به قدرت آن در شناسایی نیست؛ به توانایی ما در فهمیدن جایگاه آن در کل ماجرا هم بستگی دارد.

👀 به نظر شما جای کدام بخش از محدودیت‌های DNA در پزشکی قانونی در این مطلب خالی بود⁉️


✍🏻 عطیه جبلی
📥 منابع:
NCBI Atlantic PMC Nature PubMed

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🔬 «چگونه زیست‌شناس موفقی شویم؟»

این فایل توسط یکی از همراهان عزیز اتحاد زیست‌شناسان ایران تهیه شده و خلاصه‌ای مفید و جامع از وبینار «چگونه زیست‌شناس موفقی شویم؟» را در اختیار شما قرار می‌دهد؛ وبیناری که به مهم‌ترین دغدغه‌ها و پرسش‌های دانشجویان و فارغ‌التحصیلان علوم زیستی در مسیر تحصیلی و شغلی می‌پردازد.

محورهای وبینار:

• از کجا شروع کنم؟
• دنیا به کدام سمت می‌رود؟
• کجا می‌توانم وارد بازار کار شوم؟
• چگونه متمایز باشم؟

📥 جهت ثبت نام رایگان و مشاهده کامل ویدیو این وبینار کلیک کنید.

اینستاگرام | تلگرام | لینکدین | بله | درباره ما

┏━━━━━━ 
     🆔 @UIBiologists🔬🧬
┗━━━━━━

📣|نتایج اولیه کنکور سراسری در سایت سازمان سنجش به نشانی http://my.sanjesh.org منتشر شد.


📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

💊 چرا هر بیمار به دارو پاسخ متفاوتی می‌دهد؟

🤔 آیا می‌دانستید بخش بزرگی از افراد دارای واریانت‌هایی در ژن‌های مرتبط با متابولیسم یا پاسخ به داروها هستند؟ با این حال، اهمیت بالینی این تفاوت‌ها برای همه داروها و همه افراد یکسان نیست.

🧬 پژوهش‌های جدید تلاش می‌کنند فارماکوژنتیک را از تمرکز صرف بر چند ژن مشخص، به سمت استفاده از داده‌های چنداُمیکسی و مدل‌های محاسباتی گسترده‌تر توسعه دهند.

❓سوال اینجاست که چه اتفاق جدیدی افتاده است؟

محققان اکنون فقط به DNA نگاه نمی‌کنند! ترکیب داده‌های ژنومی با اطلاعاتی مانند بیان ژن، وضعیت اپی‌ژنتیکی و مدل‌های هوش مصنوعی می‌تواند در آینده به بهبود پیش‌بینی پاسخ دارویی کمک کند؛ هرچند بسیاری از این روش‌ها هنوز در مرحله توسعه و اعتبارسنجی بالینی قرار دارند.

🔻در برخی مطالعات، مدل‌های ترکیبی که داده‌های ژنتیکی را با اطلاعات مولکولی دیگر ادغام می‌کنند، توانسته‌اند عملکرد پیش‌بینی پاسخ یا دوز دارو را نسبت به روش‌های ساده‌تر بهبود دهند. ما در حال عبور از عصر «آزمون و خطا» در تجویز دارو به سمت «پزشکی شخصی‌سازی شده دقیق» هستیم.

💬 به نظر شما چه موانعی (مانند هزینه، دسترسی به آزمایش‌ها، آموزش پزشکان یا زیرساخت‌های داده‌ای) در مسیر استفاده گسترده‌تر از فارماکوژنتیک در ایران وجود دارد؟

📥 منبع
✍🏻 نویسنده: مهدیه حق‌طلب


📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

✅ ترتیب صحیح (۱ تا ۵):

۱. (ب) طراحی gRNA با توالی راهنمای مکمل ناحیه هدف
۲. (ت) تشکیل کمپلکس عملکردی gRNA-Cas9
۳. (پ) جست‌وجوی ژنوم، شناسایی PAM و بررسی تطابق توالی هدف با gRNA
۴. (ث) ایجاد شکست دو‌رشته‌ای (DSB) در DNA
۵. (الف) ترمیم شکست از طریق NHEJ یا HDR و ایجاد تغییر در توالی هدف


🧠 نکته: PAM خودش توسط gRNA شناسایی نمی‌شود؛ Cas9 برای شناسایی و اتصال مؤثر به DNA هدف به وجود یک توالی PAM مناسب نیاز دارد.

✍🏻 فاطمه زهرا فیضی

📥 منابع:
Nature blog doi doi

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 #مرتب_کنید | چالش ژنتیک

ا CRISPR-Cas9 چگونه یک توالی مشخص از DNA را پیدا و ویرایش می‌کند؟ 🧪

۵ مرحله در تصویر به‌هم ریخته‌اند.
حالا شما باید ترتیب صحیح آن‌ها را پیدا کنید! 👀

💬 پاسخ خودتون رو به‌صورت حروف در کامنت‌ها بنویسید؛ مثلاً:
الف ← ث ← ...

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 ژنتیک چه نقشی در پایداری اکوسیستم‌ها دارد؟

🌱 وقتی از تنوع زیستی صحبت می‌کنیم، معمولاً به تعداد گونه‌های مختلف فکر می‌کنیم؛ اما تنوع زیستی فقط به تفاوت میان گونه‌ها محدود نمی‌شود. تنوع ژنتیکی درون هر گونه نیز بخش مهمی از آن است و می‌تواند ظرفیت جمعیت‌ها برای سازگاری با تغییرات محیطی را تحت تأثیر قرار دهد.

🧬 تنوع ژنتیکی یعنی چه؟

افراد یک گونه از نظر ژنتیکی کاملاً یکسان نیستند. تفاوت در DNA و وجود آلل‌های متفاوت می‌تواند بر ویژگی‌هایی مانند مقاومت به بیماری، تحمل گرما و خشکی، سرعت رشد یا زمان گل‌دهی اثر بگذارد.

🔻 برای مثال، در یک جمعیت گیاهی ممکن است برخی افراد، به‌دلیل تفاوت‌های ژنتیکی و در تعامل با شرایط محیطی، در شرایط خشکسالی بهتر زنده بمانند و تولیدمثل کنند. به همین دلیل، تنوع ژنتیکی بخشی از ظرفیت سازگاری و تاب‌آوری جمعیت‌ها محسوب می‌شود.

📌 از ژن‌ها تا اکوسیستم:

تأثیر تفاوت‌های ژنتیکی فقط به خود یک موجود محدود نمی‌شود. تغییر در ویژگی‌های یک گیاه می‌تواند بر گیاه‌خواران، گرده‌افشان‌ها، میکروب‌های خاک و فرایند تجزیه مواد آلی اثر بگذارد.

🔰 بنابراین، تفاوت‌های ژنتیکی می‌توانند از طریق روابط میان موجودات، بر برخی فرایندهای اکوسیستمی نیز تأثیرگذار باشند. این اثرات متقابل در حوزه‌ای با عنوان ژنتیک جامعه و اکوسیستم (Community and Ecosystem Genetics) مطالعه می‌شوند.

🤔 چرا ژنتیک در تغییرات اقلیمی مهم است؟

با افزایش دما، تغییر الگوی بارش و افزایش خشکسالی، جمعیت‌های طبیعی با فشارهای محیطی جدیدی روبه‌رو می‌شوند.

💡هرچه تنوع ژنتیکی یک جمعیت بیشتر باشد، احتمال وجود ویژگی‌هایی که در شرایط جدید به بقا و تولیدمثل کمک می‌کنند نیز بیشتر است. انتخاب طبیعی می‌تواند در نسل‌های بعد فراوانی برخی از واریانت‌های ژنتیکی مرتبط با سازگاری را افزایش دهد.

🔅 در مقابل، کاهش تنوع ژنتیکی ممکن است ظرفیت یک جمعیت برای پاسخ به تغییرات آینده را محدود کند.

〽️ تنوع ژنتیکی چگونه کاهش می‌یابد؟

کاهش اندازه جمعیت، از بین رفتن زیستگاه و کاهش ارتباط میان جمعیت‌ها می‌توانند با افزایش رانش ژنتیکی و هم‌خونی، به از دست رفتن بخشی از تنوع ژنتیکی منجر شوند.

🧩 در نتیجه، ممکن است یک گونه همچنان در یک منطقه حضور داشته باشد، اما بخشی از ظرفیت سازگاری ژنتیکی خود در برابر شرایط آینده را از دست داده باشد.

🌳 ژنتیک در حفاظت از طبیعت:

بررسی DNA و داده‌های ژنومی به دانشمندان کمک می‌کند میزان تنوع ژنتیکی، اندازه مؤثر جمعیت، ارتباط ژنتیکی میان جمعیت‌ها و نشانه‌های هم‌خونی را بررسی کنند.

🪾 این اطلاعات می‌توانند در حفاظت از زیستگاه‌ها، اتصال جمعیت‌های جداشده، احیای گونه‌های در معرض تهدید و نگهداری ذخایر ژنتیکی مورد استفاده قرار گیرند.

🔻در نهایت، پایداری یک اکوسیستم فقط به تعداد گونه‌های موجود در آن وابسته نیست. تنوع ژنتیکی درون گونه‌ها نیز می‌تواند بخشی از ظرفیت طبیعت برای سازگاری، بقا و بازیابی در برابر تغییرات محیطی باشد.

تنوع ژنتیکی ← تنوع در صفات و پاسخ‌ها ← ظرفیت بیشتر برای پاسخ به تغییرات محیطی ← افزایش امکان سازگاری و بقای جمعیت‌ها

♦️ البته پایداری اکوسیستم به عوامل دیگری مانند تنوع گونه‌ای، تعاملات بین گونه‌ها، وضعیت زیستگاه و شرایط محیطی نیز وابسته است.

✍🏻 نویسندگان: امیرحسین نوبخت | سپیده ماهرانی
📥 منابع:
• Nature Reviews Genetics
• A framework for community
• Nature

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 پرونده‌ی شرکت | Thermo Fisher Scientific

💊 از کشف داروهای جدید تا تشخیص بیماری‌ها و رمزگشایی از DNA، ترمو فیشر ساینتیفیک یکی از شرکت‌های تأثیرگذار در پیشرفت علم و فناوری است.

▪️ آغاز ماجرا

این مجموعه در سال ۲۰۰۶ از ادغام Thermo Electron و Fisher Scientific پدید آمد؛ شرکتی که در آن زمان حدود ۳۰ هزار کارمند داشت و درآمد سال ۲۰۰۷ آن بیش از ۹ میلیارد دلار پیش‌بینی می‌شد. مقر آن در والتام، ایالت ماساچوست است.

🔬 حوزه‌های اصلی فعالیت

این شرکت در چهار حوزه اصلی فعالیت می‌کند:
علوم زیستی: ارائه کیت‌ها، مواد و تجهیزات مورد استفاده در تحقیقات زیستی، ژنتیکی و مولکولی.
ابزارهای تحلیلی: تولید تجهیزات تحلیلی مانند طیف‌سنج‌های جرمی، کروماتوگرافی و میکروسکوپ‌های الکترونی.
تشخیص تخصصی: ارائه تجهیزات و معرف‌های تشخیصی برای آزمایش‌های بالینی و شناسایی بیماری‌ها.
محصولات آزمایشگاهی و خدمات زیست‌دارویی: تأمین تجهیزات و مواد آزمایشگاهی و ارائه خدمات توسعه و تولید زیست‌داروها.

🧬 برندها و محصولات شاخص
برندهای Thermo Scientific، Invitrogen، Applied Biosystems و Fisher Scientific از شناخته‌شده‌ترین برندهای این شرکت هستند. برای مثال، دستگاه‌های Real-Time PCR این شرکت در بررسی و اندازه‌گیری مواد ژنتیکی کاربرد دارند. همچنین، طیف‌سنج‌های جرمی آن برای شناسایی و اندازه‌گیری ترکیبات شیمیایی در تحقیقات دارویی، محیط‌زیستی و صنعتی استفاده می‌شوند.

📊 جایگاه اقتصادی

در سال مالی ۲۰۲۵، درآمد ترمو فیشر ساینتیفیک به ۴۴٫۵۶ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل، ۴ درصد رشد داشت. این شرکت در پایان سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲۵ هزار همکار در سراسر جهان داشت.

▪️ سهم ژنتیک و سرطان‌شناسی
آزمون Oncomine Dx Express روی دستگاه Ion Torrent Genexus Dx در سال ۲۰۲۵ تأییدیه FDA را به‌عنوان تشخیص همراه برای داروی ZEGFROVY (sunvozertinib) دریافت کرد و برای پروفایل‌گیری تومور نیز کاربرد دارد؛ نتایج این آزمون می‌تواند در حدود ۲۴ ساعت آماده شود.

▪️ خریدهای بزرگ

در سال ۲۰۲۵، ترمو فیشر حدود ۱۳ میلیارد دلار برای ادغام و خرید شرکت‌ها و کسب‌وکارهای جدید متعهد شد. از جمله، کسب‌وکار تصفیه و فیلتراسیون Solventum با ارزشی حدود ۴ میلیارد دلار به مجموعه اضافه شد. همچنین در مارس ۲۰۲۶، Thermo Fisher خرید Clario، ارائه‌دهنده راهکارهای داده‌های نقاط‌پایانی کارآزمایی‌های بالینی، را با ارزش ۸٫۸۷۵ میلیارد دلار نقد تکمیل کرد.

پشت بسیاری از یافته‌های علمی، زیرساختی قرار دارد که کمتر دیده می‌شود؛ Thermo Fisher Scientific یکی از شرکت‌های مهم فعال در تأمین این زیرساخت‌هاست.

✍🏻 نویسندگان | یاسمن محمدپور | مهرشاد شریفی | ثنا حاجی‌خانی فرد
📥منابع:
Sec.gov thermofisher sec.gov healthcaretechnologyreport thermofisher thermofisher


📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

📣 فقط ۳ ساعت تا شروع وبینار اُمیکس؛ از رمزگشایی داده‌های زیستی تا کشف مسیرهای نوین درمانی

📹 در این رویداد رایگان، با دنیای اُمیکس (OMICS) و نقش آن در تحلیل داده‌های زیستی و شناخت دقیق‌تر فرایندهای زیستی آشنا می‌شویم؛ حوزه‌ای که در پزشکی دقیق، پزشکی بازساختی و طراحی داروهای جدید کاربرد دارد.

🧑‍💻اساتید وبینار:

🔹 دکتر کاوه کاووسی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
🔹 دکتر سید امیر مرعشی، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران
🔹 محمدامین ماه‌منظر، دانشجوی دکتری بیوانفورماتیک

💰 هزینه شرکت در وبینار:

• بدون گواهی: رایگان
• همراه با گواهی: با هزینه اندک

⏰️ زمان: ۸ مهر ۱۴۰۵ | ساعت ۲۰:۰۰

🔗 لینک مستقیم ثبت‌نام:
https://biologyevents.ir/course/886


اینستاگرام | تلگرام | لینکدین | بله | درباره ما

┏━━━━━━
🆔 @UIBiologists 🌱💡
┗━━━━━━

آکادمی ژنتیک ایران pinned Deleted message

🟣 تمدید مهلت ثبت‌نام فراخوان جذب هیات علمی وزارت بهداشت / رفع ابهام مهم برای متعهدین خدمت

🔸 مهلت ثبت‌نام بیست و دومین فراخوان جذب اعضای هیات علمی وزارت بهداشت یک هفته تمدید شد.

⏰ زمان جدید: از ساعت ۷ صبح شنبه ۱۱ مهر تا ساعت ۲۴ جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵

🔸 مهم‌ترین خبر: پس از کش و قوس‌های اخیر درباره وضعیت «متعهدین خدمت»، وزارت بهداشت اعلام کرد:
✅ داوطلبانی که تعهدات خدمتی خود را آغاز نکرده‌اند، اما «استنکاف» نکرده‌اند، مجاز به شرکت در فراخوان هستند.

❌ تنها افرادی که از انجام تعهدات قانونی خود استنکاف کرده‌اند، مجاز به شرکت نخواهند بود.

⚠️ تاکید مهم: ثبت‌نام یا تکمیل اطلاعات را به ساعات پایانی موکول نکنید. در هر مرحله گزینه «ذخیره» را بزنید.

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

#فکت_علمی

🧬 بخشی از DNA انسان‌های امروزی واقعاً از نئاندرتال‌ها به ارث رسیده است! در جمعیت‌های امروزیِ غیرآفریقایی، حدود ۲ تا ۳٪ از تبار ژنتیکی منشأ نئاندرتالی دارد. پژوهش Nature در ۲۰۲۵ زمان این رویداد آمیزش را حدود ۴۵ تا ۴۹ هزار سال پیش تخمین زده است.

📥 منبع: nature
✍🏻 تینا تاجیک

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

✨ میتوز چگونه کشف شد؟
وقتی حرکت کروموزوم‌ها دیده شد

🤔 یک سلول چطور به دو سلول تبدیل می‌شود و چطور اطلاعات ژنتیکی را به سلول‌های جدید می‌رساند؟

🔻امروز می‌دانیم تقسیم سلولی برای رشد و ترمیم بافت‌ها ضروری است؛ اما در قرن نوزدهم، هنوز مشخص نبود هنگام تقسیم سلول، درون هسته چه اتفاقی می‌افتد.

🔬 با پیشرفت میکروسکوپ و روش‌های رنگ‌آمیزی، والتر فلمینگ (Walther Flemming) توانست سلول‌های در حال تقسیم، به‌ویژه سلول‌های سمندر، را با جزئیات بیشتری بررسی کند.

🔸 او ماده‌ای درون هسته را مشاهده کرد که به رنگ‌ها واکنش نشان می‌داد و آن را کروماتین نامید. فلمینگ با بررسی سلول‌های در حال تقسیم مشاهده کرد که این ماده در جریان تقسیم متراکم شده و به ساختارهای رشته‌ای تبدیل می‌شود؛ ساختارهایی که امروزه آن‌ها را کروموزوم می‌نامیم و به‌طور منظم میان هسته‌های دختر توزیع می‌شوند.

📌 فلمینگ این فرایند تقسیم هسته را «میتوز» (Mitosis) نامید؛ واژه‌ای برگرفته از کلمه یونانی mitos به معنای رشته. او یافته‌های خود درباره مراحل و رفتار کروموزوم‌ها را در سال ۱۸۸۲ در کتاب Zellsubstanz, Kern und Zelltheilung منتشر کرد.

🔎 البته این کشف حاصل کار یک نفر نبود و پژوهشگرانی مانند Eduard Strasburger و Eduard van Beneden نیز در شناخت تقسیم سلولی و کروموزوم‌ها نقش داشتند.

📍امروز می‌دانیم این ساختارهای رشته‌ای همان کروموزوم‌ها هستند و DNA را در خود جای می‌دهند. بنابراین مطالعات فلمینگ یکی از قدم‌های مهم در شناخت چگونگی توزیع کروموزوم‌ها میان سلول‌های جدید بود؛ دانشی که بعدها برای درک انتقال اطلاعات ژنتیکی اهمیت پیدا کرد.
یک مشاهده ساده زیر میکروسکوپ، راه را برای فهم یکی از اساسی‌ترین فرایندهای حیات باز کرد.

❓به نظر شما اگر میکروسکوپ نبود، کشف سازوکار تقسیم سلولی چقدر می‌توانست به تأخیر بیفتد؟

📥 منابع:
Nature Nature ncbi pmc
✍🏻 نویسندگان: فائزه یحیایی، زهرا حافظی، تینا تاجیک

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy

🧬 ژنتیک چه‌چیزی را درمورد ما پیش‌بینی می‌کند؟

📑 مولکول DNA اطلاعات زیادی در خود دارد، اما قرار نیست سرنوشت قطعی ما در دستان آن باشد؛ ژن‌ها دقیقاً تا کجا می‌توانند درباره ما اطلاعات بدهند؟

🩺 زمینهٔ بیماری، نه تشخیص قطعی
اگر در آزمایش ژنتیکی مشخص شود زمینه ژنتیکی HLA-DQ2 را دارید؛ یعنی آیا به سلیاک مبتلا هستید؟ نه لزوماً. HLA-DQ2 و HLA-DQ8 در بیشتر افراد مبتلا به سلیاک دیده می‌شوند، اما در جمعیت عمومی هم شایع‌اند.
حدود ۳۰ درصد افراد یکی از این دو نوع HLA را دارند و بیشترشان هرگز به سلیاک مبتلا نمی‌شوند؛ بنابراین وجود HLA-DQ2 یا HLA-DQ8 به‌تنهایی به معنای ابتلا یا حتی پیش‌بینی قطعی بیماری نیست و نبود آن‌ها بیشتر برای رد احتمال سلیاک اهمیت دارد.

🧬 ناقل بودن بدون بیماری
ممکن است فردی به فرم شدید یک بیماری ژنتیکی مبتلا نباشد، اما یک واریانت بیماری‌زا را حمل کند. برای مثال، در بتا تالاسمی، فردی که یک نسخه بیماری‌زای HBB و یک نسخه سالم دارد، معمولاً ناقل است و می‌تواند نسخه بیماری‌زا را به فرزند خود منتقل کند.

💊 پاسخ متفاوت به بعضی داروها
دو نفر ممکن است یک دارو را با دوز یکسان مصرف کنند، اما پاسخ بدنشان یکسان نباشد. برخی از تفاوت‌های ژنتیکی می‌توانند بر متابولیسم، انتقال یا اثرگذاری دارو و حتی احتمال بروز عوارض تأثیر بگذارند.
بررسی ارتباط‌ میان تفاوت‌های ژنتیکی و پاسخ افراد به داروها، فارماکوژنومیکس نام دارد.

👁 ویژگی‌های ظاهری محدود
حتی با استفاده از DNA قابل تحلیل در پزشکی قانونی، نمی‌توان انتظار داشت چهره فرد به‌طور دقیق از روی DNA پیش‌بینی یا بازسازی شود. ژنتیک می‌تواند درباره ویژگی‌هایی مانند رنگ چشم و مو سرنخ‌هایی بدهد، اما بسیاری از صفات ظاهری و فیزیولوژیک چندژنی و چندعاملی هستند و عوامل محیطی نیز بر آن‌ها اثر می‌گذارند.

🌍 تبار و خاستگاه جمعیتی

ژنتیک فقط درباره آینده نیست. تفاوت‌های ژنتیکی میان افراد و جمعیت‌ها می‌توانند سرنخ‌هایی درباره تبار ژنتیکی، ارتباط میان جمعیت‌ها و تاریخچه جمعیتی افراد ارائه دهند.
به این ترتیب، DNA گاهی به‌جای اینکه درباره «چه خواهد شد؟» سؤال کند، کمک می‌کند بفهمیم «از کجا آمده‌ایم؟».

👶 احتمال توارث به نسل بعد

اگر یکی از والدین یک تغییر ژنتیکی داشته باشد، آیا فرزند حتماً آن را به ارث می‌برد؟ نه لزوماً. احتمال انتقال به نوع تغییر و الگوی وراثت بستگی دارد.
برای مثال، اگر فرد مبتلا به یک بیماری اتوزومال غالب، هتروزیگوت باشد، در هر بارداری ۵۰ درصد احتمال دارد نسخه بیماری‌زا را به فرزند خود منتقل کند.

🗺 مولکول DNA نقشه راه یا گوی پیشگویی؟🔮

ژن‌ها آینده را نمی‌دانند، اما می‌توانند درباره بعضی احتمال‌ها، الگوهای وراثتی، ویژگی‌های بدن و حتی گذشته جمعیت‌ها سرنخ‌هایی به ما بدهند.
آنچه از DNA می‌خوانیم، زمانی معنا پیدا می‌کند که در کنار عوامل دیگر قرار بگیرد؛ چون ژنوم نه یک گوی پیشگویی است و نه به‌تنهایی داستان ما را می‌نویسد، بلکه بخشی از این داستان را روایت می‌کند.

💬 به نظر شما دانستن اطلاعات ژنتیکی درباره آینده چگونه می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه کمک کند و در چه شرایطی ممکن است باعث سوءبرداشت یا نگرانی شود؟

✍🏻 عطیه جبلی
📥 منابع:
NIDDk FDA NHGRI PubMed HBB

📍Instagram | Linkedin | Support

─━⊱🧬 آکادمی ژنتیک ایران
─━⊱🧬 @ir_Genetics_academy