Институт прикладной семиотики АН РТ

NASA Айның арткы ягыннан төшерелгән фотолар күрсәтте

🌖 Бу гаҗәеп фотолар Artemis II миссиясе вакытында төшерелгән. Айның арткы ягыннан Җир күренешләре.

🌕 Астронавтлар тарихта беренче тапкыр Җирдән читтә кояш тотылуын да төшерә алган (икенче фото).

🛰 Orion галәм корабы Айны әйләнеп чыкты. Астронавтлар Җирдән 406 800 чакрымга ерагайды. Кешенең Җирдән алай ерак киткәне юк иде әле.

🌍 Хәзер экипаж Җиргә кайту юлында. 10 көнлек сәфәр шимбәгә каршы төндә тәмамланыр дип көтелә.

NASA фотолары

#фән_яңалыклары #айга_очу

TatSoft | @ipsanrt

😂 Artemis II миссиясе: Orion корабы Айны әйләнеп чыга

🛰 Бүген Artemis II миссиясенең 6нчы көне. Orion галәм корабы Айны әйләнеп чыгачак.

📹 Тарихи вакыйганы NASA каналында туры эфирда карап булачак.

▶️ Аны шулай ук Amazon Prime, Apple TV, Hulu, Netflix, HBO Max һәм Roku күрсәтә.

🕗 Трансляция Казан вакыты белән кичке сигездә башлана.

🌖 Айның арткы ягына чыккач, экипаж белән элемтә 40 минутка өзелеп торачак.

🌕 Астронавтлар Җирдән 406 800 км ераклыкта булачак. Кешенең Җирдән андый ераклыкка киткәне юк иде әле.

NASA видеосы

#фән_яңалыклары #айга_очу

TatSoft | @ipsanrt

Artemis II миссиясе Айга юнәлде

Узган ел ахырында без 2026 елның иң көтелгән фәнни вакыйгалары арасында Artemis II проектын атаган идек.

Фараз тормышка ашты: бу атнада NASA Айга пилотлы миссия җибәрде.

🌖 Соңгы ярты гасырдан артык вакыт эчендә бу — кешеләрнең Айга таба беренче сәфәре.

🚀 Orion корабында дүрт астронавт: америкалы Грегори Уайсмен, Виктор Гловер, Кристина Кук һәм канадалы Джереми Хансен.

🧑‍🚀 Кук — Җир тирәли орбитадан читкә чыккан беренче хатын-кыз булачак.

🛰 10 көнлек очыш вакытында экипаж Айга төшми, аны әйләнеп чыгып, кире Җиргә кайтачак.

Ай өстенә кешеләрне төшерү исә 2028 елга билгеләнгән.

Очыш барышын монда күзәтеп барырга була.

Ә сез бу сәфәрне күзәтәсезме? Хәбәр кызыклы булса 👍 куегыз, югыйсә 👎.

#фән_яңалыклары #айга_очу

TatSoft | @ipsanrt

Гаҗәеп татар теле. Сүз тәртибе

Татар теле — тәртипле тел. Җөмләдә сүз тәртибенең үз кануннары бар: гадәттә, башта ия, ахырда хәбәр килә.

Шулай да бу — ташка суккан кагыйдә түгел. Сүзләрнең урынын алыштырып, җөмләнең төрле өлешенә басым ясап, мәгънә төсмере биреп була.

Математик яктан 4 сүздән барлыгы 24 төрле җөмлә төзеп була. Ләкин сөйләмдә аларның барысы да бер үк дәрәҗәдә табигый яңгырамаска мөмкин.

Алдагы сораштыруда☝️укучыларыбыз 12 җөмләнең барысын да мөмкин дип тапкан. Иң нык мөмкине 82% җыйса, азрак мөмкине 11% җыйган.

Менә тагын өч мисал:

Мин иртәгә Казанга китәм.
Иртәгә Казанга мин китәм.
Казанга мин иртәгә китәм.

Сүзләр бер үк, әмма мәгънә төсмере – төрле!

Сезнеңчә, аерма нәрсәдә? Фикерегезне комментта языгыз.

#гаҗәеп_татар_теле #сүз_тәртибе

TatSoft | @ipsanrt

Гаҗәеп татар теле. Нигә атланабыз, ләкин сыерланмыйбыз? 😄

Әгәр атлану — атка утыру булса,
сыерга утыру — сыерлану буламы?

Юк, алай әйтмиләр. Нигә?

Шул ук формада ясалган башка сүзләрне алыйк:

— маймыллану
— әтәчләнү
— этләнү

Бу сүзләр нәрсә аңлата?

Хайван исеме + [-лану/-ләнү] формасы ни өчен төрле мәгънәләр тудыра?

Фикерегезне комментта языгыз 👇

#гаҗәеп_татар_теле #хикмәтле_сорау

TatSoft | @ipsanrt

Ураза гаете мөбарәк булсын! 🌙✨

Рамазан ае безгә сабырлык, рәхмәтле булу, күңелне пакьләү турында искә төшерде. Ураза гаете — шул изге айның нурлы йомгагы, якыннарны барлау, хәерле сүз әйтү, күңел җылысын бүлешү көне.

Бу көнне аеруча гади, ләкин бик кадерле нәрсәләрнең кыйммәте ныграк сизелә: җылы сүз, ихлас дога, тату табын, игелекле гамәл.

Өйләрегездә бәрәкәт, күңелләрегездә тынычлык, гаиләләрегездә иминлек булсын. Йөзләрдән елмаю, йөрәкләрдән өмет китмәсен.

Ураза бәйрәме һәркайсыбызга шатлык, җан тынычлыгы һәм яңарыш хисе алып килсен.

Бәйрәмегез мөбарәк булсын! 🤲

TatSoft | @ipsanrt

Фредерик тесты. Җаваплар 😊

Шейн Фредерикның когнитив рефлексия тесты кешенең уйлау рәвешен сыный — тиз интуитив җавап бирәме, әллә уйлап карыймы. Күпләр беренче карашка өстә яткан, ләкин ялгыш җавапны сайлый.

1️⃣ 🎾 Теннис ракеткасы һәм теннис тубы икесе бергә 1 доллар 10 цент тора. Ракетка туптан 1 долларга кыйммәтрәк. Туп күпме тора?

Күпләр 10 цент дип уйлый. Әмма бу дөрес түгел. Дөрес чишелешне Syumbell һәм Бумин исемле укучыларыбыз җибәрде. Тәбрикләр! 👏👏

✅ Җавап: 5 цент

2️⃣ 🏭 Тукыма фабрикасында 5 машинага 5 әйбер тегү өчен 5 минут кирәк. 100 машинага 100 әйберне тегү өчен ничә минут кирәк?

Чишелеш: Әгәр 5 машина 5 әйберне 5 минутта тексә, димәк һәр машина 5 минутта 1 әйбер тегә. Шулай булгач, 100 машина 5 минутта 100 әйбер тегә ала.

✅ Җавап: 5 минут

3️⃣ 🪷🪷🪷 Күлдә төнбоеклар үсә. Аларның саны көн саен ике тапкырга арта. Күлне тулысынча каплар өчен 48 көн кирәк булса, күлнең яртысын каплар өчен ничә көн кирәк?

Чишелеш: Әгәр 48нче көнне күл тулысынча капланган булса, димәк бер көн алдан ул яртылаш капланган булган. Чөнки төнбоеклар саны бер көндә ике тапкырга арта.

✅ Җавап: 47 көн

Өч сорауга да дөрес җавапларны беренче булып Раушан исемле укучыбыз җибәрде. Ул Иң оста башваткыч чишүче дип табылды. Тәбрик итәбез! 👏

Квизда катнашкан барлык укучыларыбызга рәхмәтебезне белдерәбез! 🙏

Башваткыч уены сезгә ошаса 👍 куегыз, ошамаса 👎 куегыз.

#IQ_тест #башваткыч

TatSoft | @ipsanrt

🧮 Бүген — Пи саны көне

π ≈ 3,141592653587923846...

Шушы сихри сан турында сезгә квиз әзерләдек. Җавапларны комментка языгыз 👇

1️⃣ Пи саны нәрсәне аңлата?

A) Әйләнә мәйданының радиуска нисбәтен
B) Әйләнә озынлыгының диаметрына нисбәтен
C) Радиусның диаметрга нисбәтен

2️⃣ Пи санын ничә ел элек белгәннәр?

А) 10 мең ел элек
В) 4 мең ел элек
С) 1 мең ел элек

3️⃣ Пи саны нинди сан?

A) Рациональ
B) Иррациональ
C) Табигый

4️⃣ Пи санының унарлы язылышы нинди?

A) Ахыры бар, ләкин кабатланмый
B) Ахыры юк һәм кабатланмый
C) Ахыры юк, ләкин кабатлана

5️⃣ Пи саны итеп якынча нинди вакланма еш кулланыла?

A) 3/2
B) 22/7
C) 7/3

6️⃣ Пи санының өтердән соң бүгенгә ничә цифры билгеле?

А) 127 триллион
В) 314 триллион
С) 538 триллион

7️⃣ Ни өчен Пи саны көне нәкъ 14 мартта билгеләнә?

A) Бу көнне π саны ачылган
B) Бу дата 3,14 санына туры килә
C) Бу математиклар конгрессы көне

8️⃣ Кайсы мәшһүр галим 14 мартта туган?

A) Исаак Ньютон
B) Альберт Эйнштейн
C) Галилео Галилей

#фәнни_календарь #пи_саны_көне #квиз

TatSoft | Каналга язылу

Дөньяда иң кыска IQ тест. Үзегезне сынап карагыз! 😊

🤔 Ясалма интеллект (AI) тормышыбызга ныграк кергән саен, тора-бара кеше үз интеллектыннан колак какмасмы дигән борчулар да арта.

😇 Бүген без Башваткычлар шәлкемен ачып җибәрәбез һәм сезгә үз интеллектыгызны сынап карарга тәкъдим итәбез.

🧠 Дөньяда иң кыска IQ тест дип танылган бу сынауны Массачусетс технология институты (MIT) профессоры Шейн Фредерик (Shane Frederick) уйлап чыгарган. Ул когнитив сәләт тесты дип атала һәм өч математик биремнән тора.

🎓 Фредерик аны төрле өлкәдә һәм төрле дәрәҗәдә белеме булган өч меңләп кешегә, шул исәптән Йель (Yale) һәм Һарвард (Harvard) университеты студентларына биреп караган. Барлык өч сорауга да дөрес җавапны шуларның ни бары 17 проценты гына тапкан.

🤔 Ягез әле, сез дә чишеп карагыз! Сораулар беренче карашка гади күренсә дә, шундук җавап бирергә ашыкмагыз, башта яхшылап уйлагыз.

1️⃣ 🎾 Теннис ракеткасы һәм теннис тубы икесе бергә 1 доллар 10 цент тора. Ракетка туптан 1 долларга кыйммәтрәк. Туп күпме тора?

2️⃣ 🏭 Тукыма фабрикасында 5 машинага 5 әйбер тегү өчен 5 минут кирәк. 100 машинага 100 әйберне тегү өчен ничә минут кирәк?

3️⃣ 🪷🪷🪷 Күлдә төнбоеклар үсә. Аларның саны көн саен ике тапкырга арта. Күлне тулысынча каплар өчен 48 көн кирәк булса, күлнең яртысын каплар өчен ничә көн кирәк?

👨‍💻 Җавабыгызны комментка языгыз! Соңрак нәтиҗә ясарбыз.

Фотода: Шейн Фредерик

#IQ_тест #башваткыч

TatSoft | @ipsanrt