Институт прикладной семиотики АН РТ

Гаҗәеп татар теле. Татар халык мәкальләре. Дәвам

Мәкаль уены укучыларыбызга ошады булса кирәк. Күбегез сорауга җавап бирде, кайберләрегез үз мәкальләрен дә җибәрде. Әйдәгез, уенны дәвам итик!😉

❓Бу сорауда нинди мәкаль яшерелгән?

Таштан каты, майдан йомшак — нәрсә ул?

Май сүзе кергән тагын нинди мәкальләр беләсез? Шушы постка комментар итеп языгыз!

#гаҗәеп_татар_теле #татар_халык_мәкальләре

Каналга язылу | TatSoft bot

Гаҗәеп татар теле. Татар халык мәкальләре

Май яллары темасын дәвам итеп, әйдәгез, май сүзе кергән мәкальләр белән уйнап алыйк, хөрмәтле укучылар!😎

❓Түбәндәге quiz-сорауда нинди мәкаль яшерелгән?

❓Май сүзе кергән тагын нинди мәкальләр беләсез? Комментарда языгыз!

#гаҗәеп_татар_теле #татар_халык_мәкальләре

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз
👉 Безнең TatSoft ботын да сынап карый аласыз

Бәйрәм белән, дуслар! Дөньялар тыныч, күгебез аяз, үзебез һәм якыннарыбыз сау-сәламәт булсын!

Сегодня в честь приближающегося Дня Победы Раис Татарстана Рустам Нургалиевич запустил добрую праздничную акцию «Обними Героя»👊

Я тоже решил присоединиться. На видео мой дедушка — Шәүкәт бабай.

Как сделать такую анимацию, рассказали в канале Движения Первых в Татарстане. Присоединяйтесь и делитесь видео в своих социальных сетях!

Актив укучыларыбыз TatSoft ботын сыный

TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Сез дә кулланып карагыз!

#Tatsoft

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Шул ук сорауны морфология анализаторына да биреп карадык. Майларга сүзендә ул мондый мәгънәләр тапты:

▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, вакыт мәгънәсе. Мисал: Алмагачы 15 майларга чәчәк ата
▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, матдә мәгънәсе. Мисал: Туклыклы матдәләр аксым, углевод һәм майларга бүленә
▪️Майларга — исем, күплек саны, юнәлеш килеше, исем/кушамат мәгънәсе. Мисал: Барышлый Майларга сугылып чыгам
▪️Майларга — фигыль, инфинитив, майлау гамәле мәгънәсе. Мисал: Коймакны майларга кирәк, тәмле була!

❗️Гамәли семиотика институты әзерләгән морфология анализаторында сез үзегез дә төрле сүзләрне тикшереп карый аласыз. Ул монда урнашкан:

👉 Татар теленең морфология анализаторы

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Безнең TatSoft ботын да сынап карый аласыз

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Гаҗәеп татар теле. Май

Хәерле көн, хөрмәтле укучылар! Май аена кердек. Бу ай яллардан башлана. Әйдәгез, шул уңайдан май сүзе белән бераз уйнап алыйк.😎

❓Сорау: майларга сүзендә ничә һәм нинди мәгънәләр бар дип уйлыйсыз? Фикерегезне чатта языгыз!

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Безнең TatSoft ботын да сынап карый аласыз

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Channel photo updated

Channel photo updated

Актив укучыларыбыз TatSoft ботын сыный

TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Сез дә кулланып карагыз!

#Tatsoft #ТуганТелКөне #Тукай

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Кәҗә белән сарык, бүре башы һәм Туган тел корпусы

Бүген 26 апрель — Тукай көне темасын дәвам итәбез.

Инде әйтелгәнчә, бөек шагыйребезнең иҗаты соңгы елларда мәгълүмати технологияләр ярдәмендә дә күп өйрәнелә.

Бу эштә ТР Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты хезмәткәрләре дә актив катнаша.

Мисал өчен, институт белгечләре төзегән Туган тел корпусы ярдәмендә төрле сүзләрнең нинди әсәрләрдә очраганын ачыклап була.

Әйдәгез, "бүре башы" сүзтезмәсен морфологик үзлекләр белән төркемләп эзләп карыйк. Моның өчен корпуска менә шундый биремнәр юлларга кирәк.

Табылган мисаллардан күренгәнчә, бу сүзтезмә:

▪️Тукайның "Кәҗә белән сарык" әкитятендә (монысы билгеле)
▪️Тукай сюжетына ияреп яки андагы образларны кулланып язылган әсәрләрдә
▪️төрки халыклар тарихы турындагы контекстларда очрый (бүре башы төркиләрнең символы булган)

📚Туган тел корпусын үзегез дә кулланып карагыз!

#Туган_тел_корпусы #Тукай

Сурәт: Тукайның "Кәҗә белән сарык" әкиятеннән күренеш

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Тукай иҗатына бәйле 8 кызыклы факт

Бүген 26 апрель — Габдулла Тукай туган көн.

Бөек шагыйребезнең иҗаты соңгы елларда мәгълүмати технологияләр ярдәмендә дә күп өйрәнелә. Бу эштә Гамәли семиотика институты хезмәткәрләре дә актив катнаша. Әлеге мәгълүмат шул хезмәтләрдән алынды.

🔸Тукайның төрле чорда язылган шигъри текстларының гомум күләме — 26 323 сүз
🔸 Тукай шигырьләренең төп лексикасы хәзерге әдәбият белән 50%тан артык туры килә
🔸Тукай иҗатында сүз формаларының уртача ешлыгы хәзерге әдәбият белән чагыштырганда түбәнрәк, бу аның сүз байлыгы турында сөйли
🔸Тукай шигырьләрендә гарәп һәм фарсы телләреннән кергән 180 тотрыклы сүзтезмә бар
🔸Иң еш кабатланган гарәп-фарсы алынмалары: дөнья, шагыйрь, милләт, каләм
🔸Рус теленнән алынмалар шигырь текстларының 10%ын тәшкил итә
🔸Шигырьләрдә 447 парлы сүз бар, бу Каюм Насыйри сүзлегенә караганда 4 тапкыр күбрәк
🔸Иң еш кулланылган исемнәр: күз, кеше, күңел, җан

Тулырак мәгълүмат 👉 монда

#Тукай

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

TatSoft — сезнең ярдәмчегез!

26 апрель — Туган тел көне уңаеннан Татарстан Фәннәр академиясенең Гамәли семиотика институты үз әбунәчеләренә күчтәнәч әзерләде.

🎁 TatSoft боты

🔸татарча текстны русчага тәрҗемә итә
🔸русча текстны татарчага тәрҗемә итә
🔸татар сөйләмен текстка әйләндерә
🔸татарча текстны сөйләмгә әйләндерә

Татар телен өйрәнүчеләр, белгечләр, журналистлар, гомумән, телебезне сөючеләр күңеленә хуш килер дип өметләнәбез.

Рәхим итеп кулланыгыз!

#Tatsoft

Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Сораштыруда катнашкан укучыларыбызның күбесе яздыр сүзендә 2 йә 3 мәгънә бар дип саный.

Шул ук сорауны морфология анализаторына да биреп карадык. Яздыр сүзендә ул 3 мәгънә тапты:

🌿 Яздыр — исем, 3нче зат, берлек сан, раслау мәгънәсендә. Мисал: Табигатьнең иң матур чоры — ул яздыр!
🌳 Яздыр — исем, берлек сан, ихтималлык мәгънәсендә. Мисал: Бу рәсемдә алмагачы чәчәк аткан, яздыр бу?
🦜 Яздыр — фигыль, йөкләтү юнәлеше. Мисал: Бу кош бигрәк матур сайрый, тавышын яздыр әле.

Анализатор җавабы белән килешсәгез 👍 тамгасын куегыз, килешмәсәгез 👎 тамгасын куегыз һәм үз фикерегезне языгыз!

Безнең морфология анализаторында сез төрле сүзләрне тикшереп карый аласыз. Ул монда урнашкан:

👉 Татар теленең морфология анализаторы

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

Гаҗәеп татар теле. Яздыр

#Гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә Аффикслар полисемиясе темасын дәвам итеп, бүген, әйдәгез, бер уен уйнап алыйк! 😉

❓Яздыр — бу сүздә ничә мәгънә бар дип уйлыйсыз? Фикерегезне чатта языгыз!

Бу сорауны морфология анализаторына да биреп карарбыз.

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз

64 года назад, 12 апреля 1961 года, советский космонавт Юрий Гагарин совершил первый в истории человечества полёт в космос. С Днем космонавтики, друзья!

Космонавтика көне белән!

Гаҗәеп татар теле. Аффикслар полисемиясе

Гаҗәеп татар теле шәлкемендә бүген телебезнең когнитив потенциалын барлауны дәвам итәбез.

Узган чыгарылышта татар теленең агглютинатив булуын әйткән идек. Аның тагын бер когнитив үзенчәлеге:

2️⃣ Аффикслар полисемиясе

Әйткәнебезчә, аффикслар билгеле бер тәртиптә бер-берсенә тагылып, сүзгә яңа мәгънәләр өсти. Алай гына түгел, аларның күбесе әле төрле мәгънәләр тудыра ала.

Мисал өчен, шундый иң күп мәгънәле аффиксларның берсе -ГА. Ул тудырган мәгънәләр саны ике дистәгә якын дип санала. 😇

Әйдәгез, шуларны бергәләп барлап карыйк. Менә берничә мисал:

мәктәпкә бардым — юнәлеш
укырга кердем — максат
акчага алдым — хисап чарасы
абыйга бирдем — адресат
алтыга килдем — вакыт

❓Ә сез бу аффиксның тагын нинди мәгънәләрен беләсез? Рәхим итеп языгыз!

☝️ Телебезнең матурлыгын, камил төзелешен чагылдырган язмалар #гаҗәеп_татар_теле шәлкемендә чыгып бара.

👉 Яңалыкларны безнең каналда күзәтеп бара аласыз