Homer Quotes | پشتیبان هومر

🔹 هنگامی که تالکین، جهان ارباب حلقه‌ها را می‌آفرید، به‌احتمال قوی از شباهت ساختاری قابل توجه آن با جهان‌بینی زرتشتی، به ویژه در حد نهایی آن، آنگونه که در بُندَهِش بازتاب یافته، آگاه نبود.

در هر دو جهان‌بینی، آفریدگار تنها منبع نیکی‌هاست. نیروی اهریمنی، از بیرون بر آن وارد می‌شود و جهان را آلوده می‌کند. اهریمن به آفرینش اورمزد یورش می‌برد، ملکور به آردا. اگرچه اندیشه ثنویت در تالکین به اندازه بندهش ریشه‌ای نیست؛ در هر دو سنت، شر نه صرفا خطایی اخلاقی؛ وانکه نیرویی کیهانی برای ویرانگری و فساد است. تاریخ نیز در هر دو چونان کشمکشی طولانی میان خیر و شر تصویر می‌شود که سرانجام به شکست شر و بازسازی و نوزایی آفرینش می‌انجامد.

البته هیچ مدرک مستقیمی در دست نیست که نشان دهد تالکین اسطوره‌شناسی خود را مستقیما بر جهان‌بینی زرتشتی‌، به‌ ویژه بر بندهش بنا نهاده باشد. خود او کتابش را کتابی کاتولیکی با اثرپذیری از اساطیر شمال اروپا معرفی می‌کرد. آنچه ازین هم‌سنجی با اطمینان میتوان گفت این است که دو بستر فرهنگی و زمانی متفاوت، به الگویی همسان برای فهم رابطه خیر و شر دست یافته‌اند.

#گفتاورد
#quote
🔸🔸
@homerbooks
@homerquotes

🔹 [اسطوره آفرینش انسان بر پایه بُندَهِش، متن از پارسا یارمحمدلو، با صدای پرهام لعل]

آنگاه که مرگ، گیومرت، نخستین انسان، را از پای درآورد از بدنش هفت نوع فلز به وجود آمد. در این میان نطفه‌ی گیومرت، که از طلا بود، به زمین ریخت. سپندارمذ در زمین از آن نطفه نگهداری کرد و بعد از چهل سال از همان‌جا گیاه ریواسی رویید.

ریواس بالید و ساقه‌ای با پانزده برگ به بار آورد. چندی نگذشت که از آن گیاه دو شاخه‌ی در هم تنیده رویید. بعد از مدتی آن دو، شکل و شمایلی انسانی پیدا کردند؛ یکی مرد و دیگری زن.

در این هنگام اهورامزدا آن‌ها را از رسالت‌شان آگاه کرد: «نام‌تان را مَشی و مَشیانه می‌گذارم. شما را برای کار بزرگی آفریده‌ام. شما پدر و مادر انسان‌هایید، پس نیک بیندیشید و نیک بگویید و نیک رفتار کنید و اهریمن و دیوهایش را نستایید. او نابودی شما را می‌خواهد.»

پس از چندی اهریمن به اندیشه‌ی مشی و مشیانه آمد و آن دو را جادو کرد. سپس آن‌ها را وادار کرد که او را آفریدگار خود بنامند. مشی و مشیانه، متحیرانه از او اطاعت کردند. این کار آن‌ها به اهریمن و دیوهایش قدرت بخشید و سرگشتگی آغاز شد...

#quote
🔸🔸
@homerbooks
@homerquotes

🔹 تفکر دُروَندان و کافران چنین است که بهشت وجود ندارد، فَرَشگَرد و برانگیخته شدن مردگان هرگز نمی‌رسد، و گردش از جهان مادی به معنوی هرگز نمی‌رسد. در حالیکه دروغ فکر می‌کنند، چه بهشت وجود دارد و فرشگرد، نیک رسد و مردگان برانگیخته خواهند شد و آن گردش فراخواهد رسید. (۱۹) و با مرگ، نشاید شیون و مویه کردن بر مردگان، و نشاید پس از مرگ بیافزودن اندوه به خاطر خویش، و نشاید رنج دادن مینوی خانه از شیون و مویه کردن بر مردگان؛ چرا که فروهر مقدسان پس از خویش، ستایش و عبادت زندگانِ پرهیزگار را می‌خواهند نه شیون و مویه را. (۲۰)

[دینکرد، کتاب نهم، سوتکَر نَسک، فَرگَرد یازدهم، ترجمه فارسی احمد تفضلی از متن پهلوی، پایان‌نامه دکترای مترجم به راهنمایی دکتر صادق کیا]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 برای درک فشار فرهنگی و اجتماعی بر جامعه ایران در سده‌های نخست پس از سقوط ساسانیان، کتاب هشتم دینکرد یکی از زنده‌ترین اسناد و مدارک را فراهم می‌کند. دینکرد هشتم، کاتالوگ و فهرستی از محتوای کتاب اصلی اوستا را گزارش می‌کند. با مقایسه این فهرست با آنچه امروزه تحت عنوان اوستا در دست داریم؛ متوجه نابودی بخش بزرگی از این کتاب می‌شویم.

دینکرد هشتم، ۲۱ نسک، یا کتابِ اوستای اصلی را که در روزگار ساسانی و اوایل دوره اسلامی شناخته می‌شدند، توصیف می‌کند. این نسک‌ها طیف بسیار گسترده‌ای از موضوعات را دربرمی‌گرفتند؛ از جمله الهیات، کیهان‌شناسی، آموزه‌های زرتشت، اخلاق، آیین‌های دینی، قوانین مذهبی، مقررات اجتماعی، پزشکی، اسطوره‌ها و معادشناسی.

اوستایی که امروزه در اختیار داریم تنها بخشی از این مجموعه بسیار بزرگ‌تر است. برخی بخش‌های نسک‌های باستانی تا حد قابل توجهی باقی مانده‌اند. برخی نسک‌های دیگر تنها به صورت قطعاتی پراکنده، یا از طریق نقل‌قول‌ها و خلاصه‌هایی که در آثار متأخر زرتشتی آمده‌اند، به ما رسیده‌اند؛ و بسیاری از آن‌ها نیز تقریباً به‌طور کامل از میان رفته‌اند.

از این رو، کتاب هشتم دینکرد اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا می‌توان آن را نقشه‌ای از اوستای ازدست‌رفته دانست. این کتاب به ما نشان می‌دهد که مجموعه کهن متون زرتشتی بسیار گسترده‌تر از مجموعه متون آیینی، عبادی، حقوقی و اسطوره‌ای بود که امروزه از اوستا در دست داریم. هرچند توصیف‌های کوتاه دینکرد هشتم از اوستا نمی‌توانند جایگزین نسک‌های ازدست‌رفته شوند، ولی شواهدی بسیار ارزشمند برای بازسازی جهان فکری، دینی و فرهنگی زرتشتی‌ پیش از نابودی بخش بزرگی از سنت مکتوب آن در اختیار ما قرار می‌دهند.

نام برخی کسان که در حفظ دینکرد هشتم تا به زمان ما کوشیده‌اند:

- آذرباد پسر امید، نویسنده کتاب
- ماه‌ونداد پسر نرماه پسر بهرام مهراب، پایان دستنویس در روز دین از ماه تیر به سال ۳۶۹ یزدگردی (۴۱۱ هجری قمری- ۱۰۲۰ میلادی)
- مرزبان پسر اسفندیار، پایان رونویسی به سال ۷۰۷ یزدگردی (۷۳۸ هجری قمری- ۱۳۳۸ میلادی)
- شهریار پسر اردشیر، پایان رونویسی در روز هرمزد از ماه اسفند به سال ۸۶۵ یزدگردی (۹۲۱ هجری قمری- ۱۵۱۶ میلادی)

نخستین بند کتاب هشتم:
Spās Ohrmazd ud niyāyišn dēn māzdēsn ī Ĵud-dēw Ohrmazd dādestān!
سپاس اهورامزدا را، و نیایش دین مزدایی بیگانه با دیوان، بر حکم اهورامزدا!

در پایان بیشتر بخش‌ها، این بند تکرار می‌شود:
Ahlāyīh ast pāhlom ābādīh!
Ahlāyīh ast pāhlom ābādīh!
راستی برترین سعادت است!
راستی برترین سعادت است!

آخرین بند کتاب:
Abāg paĉēn rāyēnēd!
همراه با رونوشت پیش برید! (=روند تکثیر را ادامه دهید!)

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

👆 ...Continued

🔹 Bahman said:
“For what do you suffer? For what do you strive? What is it you desire?”
Zoroaster replied:
“I suffer for Righteousness (Asha). I strive for Righteousness. My desire is set upon Righteousness, and I seek Righteousness to this degree.”

Bahman said:
“What is existence? Where is Righteousness?”
Zoroaster said:
“Existence belongs to the one who possesses Righteousness.”

Bahman said:
“He who created you, and who created me — I am the speaker of His word; I am Bahman, His messenger.”
Zoroaster thought to himself:
“Blessed is that Creator who is greater than this messenger!”

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

[Zoroaster’s conversation with Good Mind, or Vohu Manah (Bahman), who appears to him in the form of a man — from the Wisdom of Sasanian Sages: Denkard, Book VII, Chapter III]

🔹 ...The third time, Zoroaster beheld a man of the utmost beauty and goodness. That man was the Amesha Spenta Bahman. Bahman held in his hand a white branch; that branch was the spirit (menog) of the religion, and it was the spirit of peace, and it showed that one must walk through the world without causing harm.

When the fourth time came, Zoroaster hurried to the Ushan River and drew the Haoma plant up from the water.

As Zoroaster was coming out of the river, Bahman turned toward him and asked:
“Who are you? From what family?”
He answered:
“I am Zoroaster, of the Spitama family.”

👇Continued...

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

[گفتگوی زرتشت با اندیشه نیک یا وُهومَنا (بهمن) که در جسم مردی به او روی می‌کند، از دینکرد هفتم، فصل سوم]

🔹️ سومین بار، زرتشت مردی را دید در نهایت زیبایی و نیکی. آن مرد، بهمنِ امشاسپند بود. بهمن، شاخه سپیدی به دست گرفته بود و آن شاخه، مینوی دین بود؛ و مینوی آشتی بود، و نمودار این بود که اندر جهان ایدون بی‌آزارانه باید رفتن.

چون بار چهارم فرارسید، زرتشت شتابان به اوشان رود رفت و گیاه هوم را از رودخانه بیرون آورد. به هنگام بر آمدن از آب، بهمن رو به او کرد و پرسید:
«تو کیستی؟ از کدام خانواده‌؟»
پاسخ داد:
«زرتشتم، از خانواده اِسپیتمان.»
بهمن گفت:
«برای چه چیز رنج می‌کشی؟ برای چه چیز می‌کوشی؟ خواسته‌ات چیست؟»
زرتشت پاسخ داد:
«برای راستی (اَشا) رنج می‌کشم. برای راستی می‌کوشم. خواست من در راستی است و راستی را من تا این اندازه می‌خواهم.»
بهمن گفت:
«هستی چیست؟ راستی کجاست؟»
زرتشت گفت:
«هستی از آنِ کسی است که او را راستی است.»
بهمن گفت:
«آن کس که تو را آفریده، که مرا آفریده، گوینده سخن اویم من که بهمن‌ام؛ پیام‌آور اویم.»
زرتشت با خود اندیشید:
«خوشا آن دادار که از این پیام‌آور بهتر است!»

#quote
🔸
@homerbooks

🔹 People who do not adhere to the religion of the yazadan (divinities) are of two kinds: One, a deciever, and one, a decieved one:

- A deciever is a man who knows by himself that what he is doing should not be done; he does it out of greed and bodily desire.

- A decieved one is a man who believes that what he is doing stands in the righteousness, and he is doing it for the sake of the soul.

- Every deciever is druwand (sinner); a decieved one may even be ahlaw (redeemed). (274)

[The Wisdom of Sasanian Sages: Dēnkard VI; by Aturpāt-i Ēmētān, translated to English from Middle Persian/Pahlavi by Shaul Shaked, with a slight modification]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹Mardōm ī nē pad dēn ī yazadān ēstēnd, ēwēnag; ēk frēftār ēk frēftag:

- Frēftar ān bawēd kē ān ī hamē kunēd, xwad dānēd kū nē kunišn, ud waran ud tan-kāmagīh rāy kunēd.

- Frēftag ān bawēd kē ān ī hamē kunēd, pad frārōnīh wurrōyēd ēstēd, ud ruwān rāy hamē kunēd.

- Harw kē frēftār druwand; ud frēftag ahlaw-iz bawēd. (274)

[Dēnkart: 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲 , transcription of the Pahlavi text in Latin script]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 مردمی که به دین ایزدان نمی‌ایستند، دو گونه اند؛ یکی فریفتار و دیگری فریفته:

- فریفتار آن باشد که آنچه را که می‌کند، خود داند که نباید بکند، و به سبب شهوت و تن‌کامگی کند.

- فریفته آن باشد که آنچه را که می‌کند، باور دارد که نیک است، و به خاطر روان می‌کند.

- هر فریفتاری دُروَند و گناهکار است؛ اما فریفته شاید نیز رستگار شود. (۲۷۴)

[دینْ‌کَرد، کتاب ششم، موبدان موبد آذَرْبادِ اُمیدان، بند دویست و هفتاد و چهارم، ترجمه فارسی مهشید میرفخرایی از متن پارسی میانه/پهلوی]

🔹 مردمی نِه پاد دین یَزَدان ایستند، ایویناگ؛ ایک فریفتار ایک فریفتاگ:

- فریفتار آن باوِد که آن همه کند، خود دانِد کو نِه کُنشین، اود وَرَن اود تن-کامَگی رای کند.

- فریفتاگ آن باوِد که آن همه کند، پاد فراروُنی وُررید ایستد، اود رُوان رای همه کند.

- هر که فریفتار دُروَند؛ اود فریفتاگ اهلا-ایز باوِد. (۲۷۴)

[دینْ‌کَرت: 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲، آتورپات امیتان، آوانوشت متن پهلوی به خط فارسی]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 One ought to strive much towards meeting good people and eating with them. For if a person knew how salutary it is to meet good people and to eat with them, if there was nothing available that he could give to the good, he would take his own bread, go to good people and eat with them. (188)

[The Wisdom of Sasanian Sages: Dēnkard VI; by Aturpāt-i Ēmētān, translated to English from Middle Persian/Pahlavi by Shaul Shaked]

🔹 Endeavor much for association and messing with the virtuous. Because, if thou shouldst know any one who, howsoever good for companionship and boarding with the virtuous, has not obtained so much as may be offered suitably to the pious, then thou shouldst take thy bread and go amongst the pious, and eat it with them. (188)

[The Wisdom of Sasanian Sages: Dēnkard VI; by Aturpāt-i Ēmētān, translated to English from Middle Persian/Pahlavi by Darab Dastur Peshotan Sanjana]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 باید برای رسیدن به نیکان و غذا خوردن با ایشان بسیار کوشید، چه اگر کسی می‌دانست که رسیدن به نیکان و خوردن با ایشان چقدر نیک است، اگر چیزی در دسترس نبود که بتواند به نیکان دهد، نان خویش را می‌ستاند، نزد نیکان می‌رفت و با نیکان می‌خورد. (۱۸۸)

[دینکرد، کتاب ششم، موبدان موبد آذَرْبادِ اُمیدان، بند صد و هشتاد و هشتم، ترجمه فارسی مهشید میرفخرایی از متن پهلوی]

🔹 ابر توخشیشن هم‌رَسشنی اود هم‌خوارشنی اباگ وِهان چه اگر دانی کَس کو چه‌آن نیک هم‌رسشنی اود هم‌خوارشنی اباگ وهان کا تیس آن نمد اِستد وهان شایِد داد اِگ‌-ایز نانِ خویش اِستانی اود اَندر وِهان شَوی اود اباگ وهان بِخواره. (۱۸۸)

[دینْ‌کَرت: 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲، آتورپات امیتان، آوانوشت متن پهلوی]

🔹 Abēr tuxšišn ō ham-rasišnīh ud ham-xwarišnīh ī abāg wehān cē agar dānē kas kū cēōn nēk ham-rasišnīh ud ham-xwarišnīh ī abāg wehān ka tis āōn nē mad ēstēd ī ō wehān šāyēd dād ēg-iz nān ī xwēš stānē ud andar ō wehān šawē ud abāg wehān be xwarē. (188)

[Dēnkart: 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲 , transcription of the Pahlavi text]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 Persians considered this, thus: namely, a man's religion is that which he truly desireth and for which he is willing to surrender his body. Thus, one must ponder his desires and consider well that for which he is prepared to yield his body. In matters of faith, there exist certain things for which a man must offer his body in submission. If, when confronted with that which demandeth the surrender of his body, he indeed doth yield it, then doth he remain steadfast in his faith. Those things for which a man doth surrender his body must be of such weight and consequence that they are held as irreplaceable. For the sake of religion, if need so requireth, a man ought to surrender his body for his spouse, his offspring and and other righteous souls. (166)

[Dēnkart VI 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲: The Wisdom of Sasanian Sages, by Aturpāt-i Ēmētān, translated to English from Pahlavi]

[Iranian soldiers pose with the statue of Shapur I, King of Kings of Iran and non-Iran]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 ایرانیان اینگونه می‌پنداشتند که دین هر کس آن است که بخواهد به پاس آن تن بسپارد (=حاضر باشد بمیرد)؛ پس هر کس باید به خواست خویش بنگرد که آن چیزی را که خواهان است به پاس آن تن را تسلیم کند چیست؛ و در دین چند چیز است که باید به پاس آن تن را تسلیم کرد. آن کسی نسبت به دین استوار است که زمانی که چیزی برسد که به پاس آن باید تن را تسلیم کند، از آن جمله به خاطر زن، به خاطر فرزند، و به خاطر دیگر نیکان، زمانی که اینکار ناگزیر باشد، تن را تسلیم کند. (۱۶۶)

[دینکرد 𐭣𐭩𐭭𐭪𐭠𐭫𐭲، کتاب ششم، موبدان موبد آذرباد اُمیدان، برگردان فارسی از متن پهلوی]

[سربازان ایرانی در کنار پیکره شاپور یکم ساسانی، شاهنشاه ایران و اَنیران، بیشاپور]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

[درباره بُخت ماریِ تَرسایی، و پرسش‌های او از آذرفرنبغ فرخ‌زادان، از دینکرد پنجم، با بهره‌گیری از برگردان ژاله آموزگار از متن پهلوی]

🔹 واژه مانترا در هندوئیسم (سانسکریت: मन्त्र-mantra) به معنای کلام مقدّس و برای اشاره به سرودهای ستایشی به کار می‌رود. برابر هم‌ریشه این واژه در دین مزدایی، واژه ماثرا (اوستایی: maθra-𐬨𐬄𐬚𐬭𐬀) و صورت پارسی آن مانسَر (پهلوی: mansar- 𐭬𐭠𐭭𐭮𐭫) است که به همان معنا به کار می‌رود. مانتراها یا مانسَرها صرفا دعا نیستند، بلکه گفتارهای مینوی دارای نیروی معنوی، موثر، یاری رسان، محافظت‌کننده و درمانگر به شمار می‌روند.

فصل ۲۳ از دینکرد پنجم، پرسش‌های یک شخص تَرسایی (مسیحی) از موبد را گزارش می‌کند. از جمله اینکه چرا ایزد این دین را به زبان ناآشنای نهفته‌ای که نامش اوستاست بیان داشته و چرا فرموده که آن را از بَر کنند؟

موبد پاسخ می‌دهد که این مانسَر و دین یعنی اوستا، علم مطلق و نزدیک به هستومندان مینوی است و در کنار آن، زَند ترجمه و تفسیر اوستاست که به شیوه‌ای گفته شده که به جهان مادی نزدیک‌تر و برای جهانیان رایج‌تر و آشناتر باشد‌.

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 The existence of objects precedes their essence, and their essence precedes their physical manifestation. Among these stages, essence holds the highest significance. The essence of objects can either be or not be; if we consider essence in isolation, the image of existence is merely in a void. For something to exist, it must possess an essence.

The design of an object's essence during its creation transcends what can be conceived through the mere act of existence. This process of creation is grounded in necessity. The utility and purpose of any phenomenon are determined by the necessity of its existence, which depends on the degree to which it is determined. Existence is never entirely annihilated. (76)

[DENKARD, Book 4, Original Middle Persian/Pahlavi by Adurfarnbag i Farroxzadan]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 است‌شان ابر چیز، اود ابر-ایز رای چیز، اود چیز-ای ابر است، اود ابر-ایز نیست اوون گفت. ایک چیون ابر تهی‌گی استی، اود ابر بودم باود اود چیز-ای.

مادگ شان هندازیشن آن اندر دهیشن ازبر هومانیگی نروگ کنش ان اندر آن استی نه اوسکارد. دهیشن شان پاد چیم اود او کار اود چیم چه ابایشنگی تا چه آباگ ابایشنگی گفت. بووانداگ آپوهیشنداری شان ابر اوی گفت که پاد چار نه بشید. (۷۶)

[آوانوشت متن پهلوی]

🔹 Ast šān abar čiš, ud abar-iz rāy ĉiš, ud čiš-īh abar ast, ud abar-iz nēst ōwōn guft. Ēk ĉiyōn abar tuhīghī astīh, ud abar būdam bawēd ud ĉiš-īh.

Mādag šān handāzišn ān ī andar dahišn azabar humānāgīh nērōg ī kunišn andar ān astīh nē uskārēd. Dahišn šān pad čim ud ō kār ud čim čē abāyišnīgīh tā čē abāg abāyišnīgīh guft. Buwandag a-pōhišndārīh šan abar ōy guft kē pad čar nē bēšīd. (76)

[Transcrption of the Pahlavi text]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 هستی اشیاء بر چه چیز بودن آن‌ها مقدّم است و چه چیز بودن آن‌ها مقدّم بر تجسّد آن‌هاست. در این میان چه چیز بودن برتر است. چه چیز بودن می‌تواند باشد، می‌تواند نباشد. اگر یکی از این‌ها را جداگانه تصوّر کنیم، تصوّر هستی در خلأ است. برای بودن، چه چیز بودن آن لازم است.

طراحی اصل و اساس اشیاء در آفرینش بالاتر از آن است که به نیروی کنش در هستی اندیشه شود‌. آفرینش آن‌ها مستدل است. کاربرد و دلیل وجود هر پدیده وابسته به ضرورت وجود آن‌هاست و این نیز وابسته به آن است که این قابلیت تا چه اندازه مقدّر شود. هستی به هیچ طریقی به طور کامل از بین نمی‌رود. (۷۶)

[دینکرد، کتاب چهارم، موبدان موبد آذرفَرنَبغ فرّخ‌زادان، بند هفتاد و ششم، پژوهش مریم رضایی، ترجمه فارسی از متن پهلوی]

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

📚 سرچشمه‌های باستانی حکمت اشراق در متون پهلوی

🔹 دینکرد را به درستی دانشنامه دین مزدایی (زرتشتی) نامیده‌اند. فریدون فضیلت ضمن پذیرش این جنبه نخست از کتاب، دو جنبه دیگر را نیز بر آن می‌افزاید: جنبه دوم آنکه در دینکرد بخش قابل‌توجهی از مباحث ارسطویی در قالب ترجمه پهلوی در فلسفه زرتشتی گنجانده شده است؛ و جنبه سوم آنکه دینکرد دربردارنده همه سرچشمه‌های حکمت خسروانی (فلسفه اشراق) و بحث اصالت وجود و ماهیت نیز هست.

🔹 پیش از این در کانال با جنبه نخست و دوم آشنا شدیم. اکنون زمان پرداختن به سومین جنبه فرارسیده است. ابتدا باید یادآوری کنیم که سخن درباره ریشه‌های تاریخی و فکری بحث است؛ نه ادعای تاثیرپذیری مستقیم شیخ اشراق از کتاب دینکرد یا مطالعه و آگاهی او از محتوای این کتاب.

🔹️ موبد آذرفرنبغ فرخ‌زادان از بحث تجلی و وجود به بحث پسینی بودن و پیشینی بودن وجود و تجلی وجود می‌رسد. (۴۰)

🔹 رنج و کامه‌پرستی، بنیانی جدا از بُن اهورایی دارند. خِرَدِ خداداد (=عقل بالملکه) یکی از رسولان ایزدی برای راهنمایی مردمان است. با کمک خرد خداداد است که مردم‌زادگان می‌توانند میان ماهیت ایزد و دیو جدایی نهند. (۷۷)

🔹 موبد، چیستی و چِبّودی و بُن و گوهر ایزدان، و نیز چیستی و چِبّودی (=ماهیت) دیوان را توضیح می‌دهد. ایزدان و دیوان، از نظر وجود مینوی، یکسانی دارند ولی از نظر خویشکاری و ماهیت، دیگرسانی دارند. (۱۰۸)

🔹 همه هنرهای نهادی و اخلاقی ریشه در دانایی دارند که خود دانایی ریشه در اهورامزدا دارد. موبد نتیجه می‌گیرد که زیرماده دانایی با چیستی و چبودی ایزد، یکساخت و یکپارچه است. پس، ماهیت دانایی ایزدی، تعیین‌کننده وجود ایزدی است. (=اصالت ماهیت) نه برعکس؛ زیرا از نظر هستی مینوی، ایزدان و دیوان یکسانی دارند. موبد می‌نویسد: «چیستی و چِبّودی ایزد است که می‌شاید در سیمای هستندگی بسامان شود.» (۱۰۹)

🔹 بحث در بنیاد جهان، یعنی «آن روشنایی ناپیداکرانه». موبد، طبقات چهارگانه نور (=روشنا=شید) را برمی‌شمرد و سربرکشیدن هر زینه را از زینه پیش از خود توضیح می‌دهد. (۱۲۳)

🔹 بحث در طبقات چهارگانه نور. نخست، نور آغازین، که موبد آن را «روشنایی بنیاد همه روشنایی‌ها» (=شیدان‌شید= نور الانوار) می‌نامد. طبقات فُرودین‌تر، فُروگ (=فروغ= نورالاقرب، مرتبه بهمنی)، براه (=پرتو= نورالقاهر) و بام یا بامزاد (درخش=نور چهارم) هستند. تاریکی، نبود روشنایی نیست؛ بلکه بُن و گوهر تاریکی برای خود هستی بخوداستوار دارد. مردمان از نظر دانش به پنج طبقه تقسیم می‌شوند. از طبقه نخست به سمت طبقه پنجم، پله پله از میزبانی ایزد بهمن کاسته می‌شود و به میزبانی دیو آکومَن نزدیک می‌شویم. در طبقه پنجم (=تاریکی بن تاریکی‌ها= غَسق)، هیچ اثری از فروغانه‌های اهورایی نمانده است. (کرده‌های ۱۴۲، ۲۶۶ و ۳۶۵)

🔹 بحث در هَستش، هستش پویا، هستش پایا و هستندگی مادی که چهار زینه پایانی هستندگی هستی‌اند. موبد، بحث را در چهار بخش به پیش می‌برد، در هر بخش نخست یک زینه از آفرینش را تعریف می‌کند. سپس سرنشانه‌های سِرِشتین آن را معرفی کرده و سرانجام آن را به یکی از مراحل ساخت و پرداخت در کارگاه کوزه‌گری تشبیه می‌کند. (۱۹۴)

🔹 اهورامزدای پاک، نخست روشنایی بی‌پایان را آفرید. دوم، مینوی راستی (=مُثُلِ حقیقت). سپس از درون مینوی راستی، دانایی تراویده و افکنده و صادر می‌شود. پس از آفرینش دانایی، دانشِ بایسته برای آفرینش همه چیز فراهم می‌آید. (۲۶۷)

🔹 آخرین کرده از دینکرد سوم، به خود کتاب دینکرد می‌پردازد. نخستین‌بار، کِی‌ویشتاسپ‌شاه دینکرد آغازین را تدوین کرد که بهره‌ور از نورالانوار بود. دینکرد آغازین، به دست اسکندر ملعون پراکنده می‌گردد. دینکرد دوم، بهره‌ور از دومین مرتبه نور، به خامه موبد تَنسَر در زمان اردشیر بابکان بازآرایی می‌شود. دینکرد سپس برای بار سوم (با سقوط ساسانیان) پراکنده می‌شود و از دست می‌رود؛ موبد آذرفرنبغ فرخ‌زادان دینکرد سوم را با بهره‌گیری از مرتبه سوم نور، بازنویسی و تدوین می‌کند. برای چهارمین بار نیز دینکرد (در زمان خلفای عباسی) از دست می‌رود. موبد آذرباد اُمیدان برای بار چهارم دست به کار گردآوری و بازنویسی دینکرد می‌شود. تدوین چهارم بهره‌مند از مرتبه چهارم نور در جهان هستی است. در بند پایانی، موبد نوید می‌دهد که در آینده، دینکرد برای واپسین بار به دست حضرت هوشیدر بازسازی خواهد شد؛ بازسازی‌ای نه نازل‌تر، که، بهره‌مند از نورالانوار آغازین خواهد بود... (۴۲۰)

#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes

🔹 واژه‌یِ ایدوس (εἶδος) یونانی، به کژَی، «مُثُل» ترجمه شده است؛ افلاطون‌شناسانِ ایرانی ترجیح داده‌اند که از درگیری با این واژه‌یِ بس‌ زورمندِ فلسفی بپرهیزند و در ترجمه‌هایِ خود «ایده» را بکار گرفته‌اند؛ ولی ما به پیروی از میرشمس‌الدّینِ ادیب‌سلطانی هیچ برابرِ درستی جز واژه‌یِ «مینو» و «مینو دیسه» برایِ آن نمی‌شناسیم. در دینکرد، واژه‌یِ «مینو» (پهلوی: Menog) به درستی، به همان معنایِ ایدوس در فرزانشِ یونانی به کار رفته است.(**) در ترجمه‌یِ روایت‌هایِ دینْ‌کرد، هر گاه «مینُویِ اندیشگانی» بکار برده‌ایم همان معنایِ افلاطونیِ «ایده‌هایِ ذهنی» را فرادیدِ خود داشته‌ایم.

** برای نمونه کرده‌های ۲۸، ۳۳، ۱۰۸ و ۱۳۸

[فریدون فضیلت، یادداشت بر کرده ۳۳ از دینکرد سوم]

#گفتاورد
#quote
🔸🔸
@philosophic_books
@homerbooks
@homerquotes