📌 چکیده
رقابت ایالات متحده، روسیه و چین از آغاز جنگ ایران به‌عنوان عامل مهمی در تقویت توان نظامی جمهوری اسلامی ایران شناخته می‌شود؛ روسیه و چین فناوری‌های نظامی خود را به تهران منتقل می‌کنند و ایران نیز این فناوری‌ها را به حوثی‌ها در یمن می‌سپارد. پوتین کمک‌های نظامی به ایران را در ازای تسهیل تحریم‌های آمریکا و کاهش حمایت اوکراین می‌بیند، در حالی که شی جین‌پینگ از این همکاری برای فشار بر واشنگتن در مسأله تایوان استفاده می‌کند. هر دو قدرت بزرگ ادعا می‌کنند حمایتشان بر پایه توافق‌نامه‌های دوجانبه مشروع است، اما به‌دلیل تداخل با اهداف دیگر، رویکرد خود را بازنگری کرده‌اند؛ در عین حال، رسانه‌های وابسته به سپاه پاسداران به‌صراحت به کمک‌های روسیه و چین اشاره کرده و این حمایت‌ها را نشانه‌ای از عدم تنهایی ایران می‌دانند.
INTELBRIEF
October 16, 2026
رقابت قدرت‌های بزرگ، تلاش جنگی ایران را تقویت می‌کند
از آغاز جنگ ایران، رقابت میان قدرت‌های بزرگ—ایالات متحده، روسیه و جمهوری خلق چین (PRC)—به‌عنوان یک عامل اجتناب‌ناپذیر و شاید تعیین‌کننده ظاهر شد. روسیه و چین هر دو مخازن وسیعی از فناوری‌های نظامی دارند؛ حتی انتقال مقادیر کم از این فناوری‌ها به ایران، عملیات نظامی ایالات متحده را پیچیده و تلفات آمریکا و متحدانش را افزون می‌کند. این دو قدرت ایران را شریک خود در تضعیف آنچه به‌عنوان هژمونی جهانی ایالات متحده می‌دانند می‌پندارند و از توانایی ایران برای خنثی‌سازی تلاش‌های واشنگتن در پایان جنگ ایران به‌صورت قابل قبول سود می‌برند. ایران نیز می‌تواند فناوری‌های پیشرفته روسی و چینی را به شریک خود، جنبش انصارالله به رهبری حوثی‌ها در یمن، منتقل کند؛ این امر توانایی حوثی‌ها برای ویران کردن زیرساخت‌های سعودی را افزایش می‌دهد.
پوتین و شی جین‌پینگ از کمک به توان دفاعی ایران منافع ژئوستراتژیک می‌گیرند. پوتین بر این باور است که می‌تواند کمک خود به ایران را در ازای تسهیل تحریم‌های ایالات متحده و کاهش حمایت نظامی واشنگتن از اوکراین معامله کند. حمایت روسیه از ایران، به‌دلیل فروش پهپادهای مسلح «شاهد» توسط تهران به روسیه در نقاط حساس جنگ اوکراین، به‌نوعی جبران برای تهران است. امروز روسیه این پهپادها و سایر پهپادهای طراحی‌شده توسط ایران را به‌صورت داخلی می‌سازد و این کار فاصله فناوری پهپاد بین مسکو و کی‌یف را کاهش می‌دهد. کمک چین به ایران، به پکن اهرم فشار برای محدود کردن تأمین سلاح واشنگتن به تایوان داده است.
هر دو قدرت بزرگ ادعا می‌کنند حمایتشان از ایران بر پایه توافق‌نامه‌های دوجانبه مشروع است. سال گذشته مسکو و تهران پیمان «شراکت استراتژیک جامع» را امضا کردند که توافق‌نامه‌های پیشین در زمینه تجارت، همکاری نظامی، علم، فرهنگ و آموزش را گسترش داد. این پیمان بر پایه همکاری گسترده اما در نهایت ناموفق آن‌ها در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۴ برای کمک به بشار الاسد در حفظ قدرت در سوریه بنا شده بود. در سال ۲۰۲۱ چین و ایران برنامهٔ «همکاری» ۲۵ سالهای را امضا کردند که بیشتر بر روابط اقتصادی و انرژی متمرکز است و کمتر به مسائل امنیتی می‌پردازد.