‏🟠 ۳/۶

مسیر پیش‌روی با مونازیت صاف یا مستقیم نخواهد بود؛ لیفتون و دیگران به‌سرعت این نکته را تأیید می‌کنند. مونازیت نه تنها مقادیر عظیم عناصر کمیاب ارزشمند را در خود دارد، بلکه معمولاً شامل توریم رادیواکتیو و گاهی اورانیوم نیز می‌شود؛ بنابراین نحوهٔ برخورد، ذخیره‌سازی و فرآوری آن به‌دقت توسط نهادهای دولتی تنظیم می‌شود.

سرمایه‌گذاری‌های کلان هم‌اکنون به سمت معادن و فناوری‌های پردازش مونازیت جریان یافته‌اند. در ایالات متحده، شرکت Energy Fuels که تنها آسیاب اورانیوم سنتی کشور را اداره می‌کند، فرایند استخراج خود را برای عناصر نادر سبک و سنگین توسعه داده است؛ در حال حاضر عناصر سنگین تقریباً به‌صورت انحصاری در چین تولید می‌شوند. این شرکت بیش از ۲۰۰ میلیون دلار برای به‌دست آوردن دارایی‌های مونازیتی در ماداگاسکار و برزیل هزینه کرده و اکنون وارد فاز دوم شده است؛ در این فاز قصد دارد تولید عناصر نادر خود را به سطوح تجاری بالاتر برساند. هزینهٔ تخمینی این مرحله ۴۱۰ میلیون دلار است.

در عین حال، پروژه‌ای دولتی در ساسکاچوان، کانادا، برای حامیان مونازیت هشداری است. پس از شش سال ساخت و هزینه‌ای بیش از ۱۰۰ میلیون دلار کانادا، کارخانهٔ پردازشی آنجا مقادیر نامشخص اما نسبتاً ناچیزی از عناصر نادر تولید کرده است. این کارخانه که توسط Saskatchewan Research Council ساخته شده بود، قرار بود تا پایان ۲۰۲۴ ماهانه ۴۰ تن عنصر نادر تولید کند؛ اما این هدف محقق نشد. سپس «عملیات کامل» با هدف تولید ۴۰۰ تن فلز در سال برای اوایل ۲۰۲۵ برنامه‌ریزی شد؛ این نیز به ثمر نرسید. اکنون سازمان هدف خود را به اواخر سال ۲۰۲۷ می‌گذارد؛ طبق گفتهٔ مدیرعامل SRC، مایک کراب‌تری، هزینهٔ پروژه تا آن زمان بیش از ۲۱۶ میلیون دلار کانادا خواهد شد.

در خارج از آمریکای شمالی، پروژه‌های بزرگ مونازیتی توسط Iluka Resources، Tronox، Hastings Technology Metals Limited، Steenkampskraal، Astron Corporation، Sovereign Metals و Mkango Resources و دیگران برنامه‌ریزی شده‌اند. شرکت Lynas Rare Earths Ltd. مستقر در پرت، استرالیا — بزرگ‌ترین شرکت عناصر نادر خارج از چین — نیز سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای برای گسترش عملیات استخراج و پردازش مونازیت خود انجام می‌دهد؛ به‌ویژه در معدن Mount Weld که یکی از برجسته‌ترین منابع مونازیت جهان محسوب می‌شود. Lynas در حال حاضر این سنگ معدن را در تأسیسات وسیعی در مالزی فرآوری می‌کند.

همان‌طور که این فهرست نشان می‌دهد، زمین مقادیر عظیمی از سنگ معدن مونازیت دارد. این سنگ در دو شکل مختلف یافت می‌شود. در استرالیا، آفریقای جنوبی و چین، ذخایر وسیعی از مونازیت در رگه‌های سنگ سخت که از میان کوه‌ها و کالدره‌ها می‌گذرد، وجود دارد. اما بخش عمدهٔ علاقهٔ جدید به مونازیت به نوع دوم، به‌نام «شن‌های معدنی سنگین» متمرکز شده است؛ این شن‌ها نتیجهٔ فرسایش و هوازدگی سنگ‌های غنی از مواد معدنی هستند. ده‌ها میلیون سال در معرض باد، آب و گرانش، این ذخایر را به دانه‌های ریز تبدیل کرده و این دانه‌ها در مناطق ساحلی یا در کنار بسترهای رودخانه‌ها انباشته شده‌اند.

در میان این دانه‌های سنگین و غنی از مواد معدنی، مونازیت نسبتاً سخت و شیمیایی‌اش بی‌اثر است. اگرچه وزن مونازیت ممکن است تنها چند درصد باشد، اما این مونازیت معمولاً بین ۶۰ تا ۶۲ درصد عناصر نادر را به وزن خود دارد و در بسیاری از موارد شامل عناصر نادر مورد نیاز برای ساخت آهنرباهاست.

ذخایر وسیعی از شن‌های معدنی سنگین حاوی مونازیت در استرالیا، هند، برزیل، ماداگاسکار، موزامبیک و آفریقای جنوبی وجود دارد؛ در حالی که ذخایر کوچکتری در جنوب‌شرقی ایالات متحده و آیداهو، سری‌لانکا، چین، مالزی، تایلند، اندونزی و ویتنام یافت می‌شود.

خبر خوش دیگری هم وجود دارد. استخراج این سنگ معدن تنها به معنای شخم‌زنی یا استخراج سطحی شن‌هاست؛ بر خلاف سنگ‌های سخت که برای دسترسی به آن‌ها نیاز به انفجار، حفاری و جابجایی خاک است. این شن‌ها از پیش به شکل دانه‌ای هستند، بنابراین نیازی به خرد کردن یا آسیاب کردن ندارند، همان‌طور که سنگ‌های معدنی نیاز دارند. جداسازی مواد معدنی سنگین از شن‌ها معمولاً در محل معدن انجام می‌شود و با استفاده از روش‌های نسبتاً ارزان مغناطیسی یا گرانشی، غلیظ‌کننده‌ای با درجه نسبتاً بالا برای فرآیندهای بعدی به‌دست می‌آید.