از این رو پیشنهاد میشود پیش از احیای دکتری حرفه‌ای، آثار ظرفیت‌های فعلی و آتی پاتولوژی و علوم آزمایشگاهی بر بازار کار و نیاز کشور به صورت همزمان بررسی شود.
۶. راهکار مشکل مناطق محروم الزاماً ایجاد رشته جدید نیست
در برنامه‌های توسعه شبکه آزمایشگاهی، موضوعاتی مانند سطح‌بندی خدمات، ارجاع نمونه و استفاده بهینه از ظرفیت‌های موجود نیز قابل استفاده است.
از سوی دیگر، در برنامه افزایش ظرفیت نیروی انسانی گروه پزشکی نیز بر توجه به نیاز منطقه، توزیع عادلانه ظرفیت، ظرفیت‌های موجود دانشگاه‌ها و هزینه‌اثربخشی آموزش تأکید شده است.
بنابراین پیش از ایجاد یک دوره آموزشی چندساله، باید راهکارهای زیر نیز از نظر علمی و اقتصادی مقایسه شوند:
مشوق‌های مالی برای مناطق محروم؛
تعهد خدمت هدفمند؛
تأمین مسکن و امکانات رفاهی؛
امتیازات استخدامی؛
استفاده چرخشی از مسئولین فنی؛
تقویت شبکه ارجاع آزمایشگاهی؛
ارسال نمونه از مناطق کم‌برخوردار به مراکز سطح بالاتر؛
و استفاده حداکثری از ظرفیت متخصصان و دانش‌آموختگان موجود.
۷. احیای رشته قدیمی، بدون اثبات نیاز جدید، از نظر سیاست‌گذاری آموزشی کافی نیست
وجود یک رشته در گذشته، به‌تنهایی نمی‌تواند مبنای کافی برای احیای مجدد آن در شرایط فعلی باشد.ساختار نظام سلامت، فناوری‌های آزمایشگاهی، اتوماسیون، آزمایشگاه‌های مرجع، شبکه ارجاع، تعداد آزمایشگاه‌ها، تعداد متخصصان و نیازهای کشور در طول زمان تغییر کرده است.
بنابراین سؤال اساسی باید این باشد:
«چه نیاز جدید و مستندی در نظام سلامت امروز ایجاد شده است که با ساختار فعلی قابل پاسخگویی نیست و مستلزم احیای دکتری حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی است؟»
۸
. ضرورت بررسی هزینه ـ اثربخشی
ایجاد یک دوره دکتری جدید نیازمند:اعضای هیئت علمی؛
زیرساخت آموزشی؛
آزمایشگاه‌های آموزشی؛
تجهیزات؛
مواد مصرفی؛
ظرفیت دانشگاهی؛
هزینه آموزش چندساله؛
و در نهایت ایجاد بازار کار برای فارغ‌التحصیلان است.
در حالی که مصوبه هیئت وزیران درباره برنامه افزایش ظرفیت نیروی انسانی علوم پزشکی، هزینه‌اثربخشی آموزش را صراحتاً از معیارهای تعیین ظرفیت دانسته است.
بنابراین پیشنهاد میشود مطالعه‌ای مقایسه‌ای انجام شود:
هزینه تربیت یک نیروی جدید دکتری حرفه‌ای
در مقابل:
هزینه اصلاح نظام توزیع و ماندگاری نیروهای واجد شرایط موجود.
درخواست نهایی
با توجه به موارد فوق، خواهشمند است پیش از اتخاذ تصمیم نهایی درخصوص احیای دوره دکتری حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی، موارد زیر مورد بررسی و اعلام قرار گیرد:
مطالعه رسمی نیازسنجی نیروی انسانی آزمایشگاهی کشور؛
تعداد دقیق آزمایشگاه‌های فاقد مسئول فنی؛
توزیع جغرافیایی کمبود مسئولین فنی؛
تعداد نیروهای واجد شرایط موجود و در حال تحصیل؛
پیش‌بینی نیاز کشور در افق ۵ و ۱۰ ساله؛
بررسی میزان بیکاری، اشتغال و مهاجرت فارغ‌التحصیلان رشته‌های مرتبط؛
بررسی هزینه ـ اثربخشی احیای دوره دکتری حرفه‌ای در مقایسه با استفاده از ظرفیت موجود؛
بررسی راهکارهای غیرآموزشی برای رفع مشکل مناطق کم‌برخوردار؛
و مقایسه ظرفیت فعلی و آتی رشته‌های پاتولوژی و علوم آزمایشگاهی.
در نهایت، پیشنهاد میشود تصمیم‌گیری درباره احیای دوره دکتری حرفه‌ای علوم آزمایشگاهی پس از ارائه و بررسی این مستندات و بر مبنای نیاز واقعی و قابل اندازه‌گیری نظام سلامت کشور صورت گیرد، نه صرفاً بر اساس وجود کمبود در برخی مناطق یا سابقه وجود این رشته در گذشته.
با احترام
دکتر افضلان
https://t.me/laboratoryfellowship
فل 
