Erkin Achildiyev | Business Blog

ЯНГИ ЖОЙ БИЗНЕСГА ҚАНЧАГА ТУШАДИ?

9 октябрь 2026 йил

8 октябрда Давлат активларини бошқариш агентлиги хусусийлаштириш натижаларини тақдим этди. Кичик ва ўрта бизнес учун бу — янги дўкон, омбор ёки ишлаб чиқариш майдонини танлашда муҳим хабар.

🔹 Агентлик маълумотига кўра, 2026 йил бошидан тадбиркорларга 11 796 та лот орқали 2 800 гектар ер 4,7 трлн сўмга сотилган.

🔹 Фуқаролар ва юридик шахслар фойдаланиб келаётган 36,5 мингдан зиёд ер участкаси хусусийлаштирилган. Уларнинг умумий майдони — 3 509 гектар.

🔹 2026 йилги дастурда 1 242 та кўчмас мулк объекти, 84 та компаниядаги давлат улуши ва қарийб 8 минг гектар ерни савдога чиқариш белгиланган. Бу — режа; барчаси сотилган ёки ҳозир харидга очиқ дегани эмас.

Бизнес эгаси учун хулоса: объект нархига қўшимча равишда таъмир, электр қуввати, жиҳозлаш, кўчиш ва иш бошлангунча кетадиган маблағни ҳисоблаш керак. Акс ҳолда бино олинади, аммо товар ёки иш ҳақига айланма маблағ етмай қолади.

Бугунги қадам: танланган объект учун битта ҳисоб тайёрланг: «харид + ишга тушириш + дастлабки 3 ой харажатлари». Кейин янги жойнинг ойлик зарарсизлик тушумини ҳисобланг: доимий харажатлар ÷ маржинал даромад улуши.

📌 Куннинг операцион факти

8 октябрда эълон қилинган расмий маълумотга кўра, январь–августда Ўзбекистон транспорт хизматлари ҳажми 141,7 трлн сўм, ўсиш 15,9% бўлган. Автомобиль транспортининг улуши — 52,1%. Бу бутун тармоқ статистикаси; транспорт нархи шунчага ошганини англатмайди.

🛠 Амалий восита — «бир буюртмага логистика харажати».

Барча ҳудудлардаги савдо ва ишлаб чиқариш корхоналари учун: охирги 20 та етказиб беришда транспорт, юклаш-тушириш ва қайта қатнов харажатларини жамланг. Суммани етказилган буюртмалар сонига бўлинг. Янги жойни танлаганда ушбу кўрсаткични ҳозирги манзил билан солиштиринг.

❓ Арзонроқ омбор туфайли ҳар ой кўпроқ транспорт харажати қилаётган бўлишингиз мумкинми?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:
• Агентлик ҳисоботи шарҳи — 08.10.2026⁠
• Хусусийлаштириш дастури — 08.10.2026⁠
• Миллий статистика қўмитаси — 08.10.2026⁠

ПУЛНИ ҲИМОЯ ҚИЛИШ — БОШҚАРУВДАН БОШЛАНАДИ

8 октябрь 2026 йил

Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес учун рақамли хавфсизлик кундалик бошқарувнинг бир қисмига айланмоқда.

🔹 ИИВнинг 7 октябрдаги мурожаатига кўра, мамлакатда деярли ҳар иккинчи жиноят ахборот технологияларидан фойдаланиб содир этилмоқда.

🔹 Кибержиноятларнинг қарийб 90 фоизи трансчегаравий хусусиятга эга — улар хориждан туриб амалга оширилади.

🔹 Шу хабарда келтирилган аввалги ҳисоботга кўра, 2026 йил биринчи ярмида 9 мингдан ортиқ кибержиноят фош этилган, 13 мингдан зиёд фуқарога 120,49 млрд сўм зарар қайтарилган. Бу тадбиркорлар зарарининг алоҳида статистикаси эмас.

Бизнес учун хулоса: сохта «тезкор тўлов» хабари корхона пулини хавф остига қўйиши мумкин. Агар реквизитни ўзгартириш ва тўловни тасдиқлаш бир ходимга боғланган бўлса, назорат заифлашади.

Бугунги қадам: янги ёки ўзгартирилган реквизитларга тўловдан олдин контрагентнинг аввалдан маълум рақамига қўнғироқ қилинг ва иккинчи масъул тасдиғини олинг. Ички мезон — бундай тўловларнинг 100%ини текшириш.

📌 Куннинг операцион факти

Миллий статистика қўмитасининг 7 октябрдаги маълумоти: январь–августда Ўзбекистон бўйича фуқаролик объектлари қурилиши ҳажми 55,5 трлн сўм, ўсиш 31,6% бўлган. Бу бутун тармоқ кўрсаткичи; фақат кичик бизнесга тегишли эмас.

Қурилишга хизмат ёки материал етказиб берувчи корхона учун амалий хавф: буюртмалар кўпайганда етказиб бериш, қабул қилиш ҳужжати ва пул тушиши ўртасида узилиш пайдо бўлиши мумкин.

🛠 Амалий восита — буюртмалар назорати жадвали:
«Буюртма → масъул → етказиш санаси → қабул ҳужжати → тўлов санаси».

Бугун энг йирик 10 та буюртмани шу жадвалга киритинг. Ҳар ҳафта муддатида бажарилган буюртмалар улуши ва кечиккан дебиторлик суммасини текширинг. Бу усул барча ҳудудлардаги савдо, хизмат ва ишлаб чиқариш бизнесларига мос.

❓ Сизда пул чиқишини ким текширади, пул келиши кечикса ким жавоб беради?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:
• ИИВ мурожаати шарҳи — 07.10.2026⁠
• Миллий статистика қўмитаси — 07.10.2026⁠

ИҚТИСОДИЁТ ЎСМОҚДА. БИЗНЕС СУНЪИЙ ИНТЕЛЕКТГА ТАЙЁРМИ?

Жаҳон банки 6 октябрда Ўзбекистон иқтисодиёти ва сунъий интеллектдан фойдаланиш бўйича янги маълумотларни эълон қилди.

🔹 Банк прогнозига кўра, Ўзбекистон ЯИМи 2026 йилда 7,9% ўсиши мумкин. Бу Европа ва Марказий Осиё минтақасидаги энг юқори кўрсаткичлардан бири. 2027 йил учун 7,5%, 2028 йил учун 7,1% ўсиш кутилмоқда. Булар — прогнозлар, кафолатланган натижа эмас.

🔹 2026 йил биринчи ярмида Ўзбекистонга пул ўтказмалари $9,2 млрдга етди ва 13% ўсди. Бу ички истеъмолни қўллаб-қувватловчи омиллардан бири бўлиб қолмоқда.

🔹 Ўзбекистонда офис ва маъмурий ходимларнинг қарийб 80%и сунъий интеллект таъсири ўртача ёки юқори бўлган вазифаларда ишлайди.

🔹 ИИдан амалда фойдаланиш мутахассислар орасида 48%, раҳбарларда 43%, маъмурий ходимларда эса атиги 27%. Энг кўп ўзгариши мумкин бўлган вазифаларда тайёргарлик пастроқ.

🔹 Минтақа бўйича корхоналарнинг 10%дан камроғи ИИдан фойдаланмоқда; кўпчилиги уни оддий вазифалар билан чеклаган. Асосий тўсиқлар — бошқарув кўникмалари, сифатли маълумотлар ва тизимлар ўртасидаги интеграция етишмаслиги.

Кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун хулоса: ИИни ходимларга тарқатишнинг ўзи автоматлаштириш эмас. Тартибсиз жараёнга ИИ қўшилса, хато тезроқ такрорланади, лекин бизнес бошқариладиган бўлиб қолмайди.

Бошқарув оғриғи: ходимлар ИИдан алоҳида фойдаланади, аммо натижа, маълумот хавфсизлиги ва жавобгарлик бўйича ягона қоида йўқ.

Ўлчанадиган натижа: битта жараёнда бажариш вақти, хатолар сони ва раҳбар аралашувини пилотдан олдин ва кейин солиштириш.

Кейинги қадам: буюртма қабул қилиш, дебиторлик назорати ёки ҳисобот тайёрлашдан биттасини танланг. Жараённи 7 кун ўлчанг, махфий маълумотлар учун чеклов белгиланг ва ИИни фақат шу операцияда синаб кўринг.

Мини-текширув: ходимларингиз ИИга қайси маълумотларни киритаётганини ва олинган натижани ким текшираётганини биласизми?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• Жаҳон банки — минтақавий иқтисодий шарҳ, 06.10.2026⁠
• Жаҳон банки — “Making AI Work” ҳисоботи, 06.10.2026⁠
• Ўзбекистон бўйича маълумотлар шарҳи, 06.10.2026⁠

САВДО ЎСДИ. МИЖОЗЛАР ҲАМ КЎПАЙДИМИ?

Ўзбекистонда чакана савдо тез ўсмоқда. Лекин тушум кўпайиши ҳали мижозлар оқими ва фойда ошганини англатмайди.

🔹 2026 йил январь–августда чакана савдо айланмаси 370,6 трлн сўмга етди ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 18,8% ўсди.

🔹 1 сентябрь ҳолатига чакана савдода 92 434 та корхона фаолият юритган. Демак, бозор билан бирга харидор учун рақобат ҳам кучаймоқда.

🔹 Улгуржи савдо айланмаси 447,7 трлн сўмни ташкил этиб, 16,9% ошди. Улгуржи савдода 58 261 та корхона ишламоқда.

🔹 Сентябрда йиллик инфляция 6,4%, озиқ-овқат маҳсулотларида 6,3%, ноозиқ-овқат товарларида 5,8% бўлди. Бензин нархи бир йилда 20,1%, курьерлик хизматлари эса сентябрнинг ўзида 3% қимматлашди.

Кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун хулоса: савдо айланмасининг ўсишини фақат умумий тушум билан баҳолаш хато. Нарх ошса, тушум кўпаяди, аммо сотилган товарлар сони, харидлар частотаси ёки ялпи маржа пасайиши мумкин.

Бошқарув оғриғи: раҳбар савдо ўсганини кўради, лекин ўсиш нарх, янги мижоз ёки ўртача чек ҳисобига келганини ажрата олмайди.

Ўлчанадиган мезон: ҳар ҳафта тўртта кўрсаткични бирга кузатинг — чеклар сони, ўртача чек, ялпи маржа ва бир мижозга тўғри келадиган товарлар сони.

Кейинги қадам: сўнгги 8 ҳафтани ўтган йилнинг шу даври билан солиштиринг. Нарх ўзгариши таъсирини ажратиб, сотилган дона ва чеклар динамикасини ҳисобланг. Премиум савдода умумий чегирма ўрнига топ-SKU мавжудлиги, товар намойиши ва шахсий танлов хизматини кучайтириш мақсадга мувофиқ.

Мини-текширув: тушумингиз 15% ўсган бўлса, унинг қанчаси янги мижозлардан, қанчаси нарх ошишидан келган?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• Миллий статистика қўмитаси — чакана ва улгуржи савдо, 05.10.2026⁠
• Миллий статистика қўмитаси — сентябрь ойи истеъмол нархлари индекси, 05.10.2026⁠
• Инфляция таркиби бўйича шарҳ, 05.10.2026⁠

ЭКСПОРТ ЎСИШИ — ҲАЛИ ФОЙДА ЎСИШИ ЭМАС

Ўзбекистон экспортида бир вақтнинг ўзида ўсиш ҳам, хавф ҳам кўринмоқда:

• 2026 йил январь–августда тўқимачилик экспорти 26,9% ўсиб, $2,1 млрдга етди. Унинг 51,4%ини тайёр маҳсулотлар, 32,2%ини ип-калава ташкил қилди.

• Шу даврда мева-сабзавот экспорти қиймати 6,6% камайиб, $1,18 млрд бўлди. Жисмоний ҳажм атиги 1,4% пасайгани тушумга нарх, маҳсулот таркиби ва логистика таъсир қилганини кўрсатади.

• Мамлакатнинг умумий экспорти 3,4% қисқариб, $22,9 млрдга тушди. Импорт эса 16,3% ўсиб, $34,5 млрдга етди.

• Жаҳон банки ҳисоб-китобига кўра, Транскаспий йўлаги ривожланса, транспорт харажатларининг 10% пасайиши Ўзбекистон озиқ-овқат экспортини тахминан 370 минг тоннага ошириши мумкин. Бу — прогноз, кафолатланган натижа эмас.

Бизнес эгаси учун хулоса: айланманинг ўсиши корхонада пул қолишини англатмайди. Экспортчи кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун асосий хавф — логистика, кечиккан тўлов, валюта ўзгариши ва захиралар туфайли айланма капиталнинг «музлаб» қолиши.

Бошқарув оғриғи: ҳар бир буюртма бўйича ҳақиқий маржа ва пул айланиш муддати кўринмайди.

Ўлчанадиган мезон: маҳсулот, мижоз ва йўналиш кесимида ялпи маржа, логистика улуши ва дебиторлик кунларини ҳисоблаш.

Кейинги қадам: энг йирик 10 та буюртмани қайта ҳисобланг ва уларни 13 ҳафталик тўлов тақвимига киритинг. Айланмаси катта, аммо пул оқими манфий шартномалар алоҳида кўринади.

Савол: экспорт ҳажми 20% ошса, корхонангизга қанча қўшимча айланма маблағ керак бўлишини аниқ биласизми?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• Ўзбекистон Миллий статистика қўмитаси — ташқи савдо, 2 октябрь 2026⁠
• Тўқимачилик экспорти, 4 октябрь 2026⁠
• Мева-сабзавот экспорти, 4 октябрь 2026⁠
• Жаҳон банки — Транскаспий транспорт йўлаги, 28 сентябрь 2026⁠

Sun’iy intellekt biznes egalariga daromadlarini oshiradimi?

Hasan Mamasaidov bilan bo’lgan suhbat to’liq videosini Youtube da tomosha qiling

https://www.youtube.com/watch?v=6FIFQZTnHBA

ФАВҚУЛОДДА ҲОЛАТДА БИЗНЕС ҚАНЧА ВАҚТДА ТИКЛАНАДИ?

3 октябрь кечқурун Бухородаги «Карвон» бозорида ёнғин содир бўлди. Бу воқеа кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун оддий, аммо муҳим саволни яна кун тартибига чиқарди: фавқулодда ҳолатдан кейин корхона ишини қандай давом эттиради?

🔹 Бухоро вилояти Фавқулодда вазиятлар бошқармасига ёнғин ҳақидаги хабар 21:49 да келиб тушган.

🔹 Ёнғин 4 октябрь соат 00:12 да, яъни хабардан 2 соат 23 дақиқа ўтиб тўлиқ ўчирилган.

🔹 Расмий хабар вақтида жабрланганлар ҳақида маълумот берилмаган.

🔹 Ёнғин сабаби, зарар кўрган майдон, товарлар ва тадбиркорларга етган моддий зарар ҳозирча очиқланмаган. Шунинг учун зарар миқдори бўйича хулоса қилишга эрта.

🔹 2026 йил 23 февралда айнан шу савдо комплексида ёнғин ҳолатида тезкор ҳаракат, идоралараро ҳамкорлик ва эвакуацияни синаш учун махсус-тактик машқ ўтказилган эди. Бу муҳим тайёргарлик, аммо ҳар бир ижарачи ўз ходимлари ва маълумотларини ҳимоя қилиш режасига эга дегани эмас.

Бизнес эгаси учун хулоса: хавфсизлик фақат ўт ўчиргич ва чиқиш эшигидан иборат эмас. Товар қолдиғи, касса маълумоти, мижозлар базаси, шартномалар ва етказиб берувчилар рўйхати ҳам ҳимояланган бўлиши керак.

Асосий бошқарув оғриғи: фавқулодда вазиятда ким одамларни олиб чиқиши, ким электрни узиши, ким маълумотларни сақлаши ва мижозларга ким хабар бериши олдиндан белгиланмаган.

Ўлчанадиган натижа: корхона касса, савдо ва товар ҳисобини қанча вақтда тиклай олади? Амалий ички мақсад сифатида маълумотларга киришни 2 соатда, минимал савдони 24 соатда қайта бошлаш мезонини белгилаш мумкин.

Кейинги қадам: шу ҳафта 30 дақиқалик машқ ўтказинг. Ходимлардан сигнал берилганидан кейинги дастлабки 10 дақиқада ким нима қилишини амалда кўрсатишни сўранг. Натижани вақт ва хатолар сони билан қайд этинг.

Мини-текширув: бино бугун ишламай қолса, эртага товар қолдиғи, пул ва мижозлар буюртмаларини қаердан тиклайсиз?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• «Карвон» бозоридаги ёнғин ўчирилди — 04.10.2026⁠
• «Карвон» савдо комплексида махсус-тактик машқ — 23.02.2026⁠

ХИЗМАТЛАР БОЗОРИ ЎСМОҚДА. ЛЕКИН ФОЙДА ҚАЕРДА?

Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун асосий ўсиш майдонларидан бири — хизматлар соҳаси. Аммо бозор ўсиши ҳар бир корхонанинг фойдаси ҳам ўсмоқда дегани эмас.

🔹 2026 йил январь–августда бозор хизматлари ҳажми 908,6 трлн сўмга етди. Ўтган йилнинг шу даврига нисбатан реал ўсиш — 17%.

🔹 Савдо хизматлари 214 трлн сўм, яшаш ва овқатланиш хизматлари 173,2 трлн сўм, молиявий хизматлар 144,7 трлн сўм, транспорт хизматлари эса 141,7 трлн сўмни ташкил этди.

🔹 Ушбу тўрт йўналиш жами хизматлар бозорининг қарийб 74%ини шакллантирмоқда.

🔹 Алоқа ва ахборотлаштириш хизматлари ҳажми 71,4 трлн сўмга етган. Бу рақамлаштиришга талаб ортиб бораётганини кўрсатади.

🔹 Қўшимча контекст: 2026 йил январь–июнда кичик бизнес иқтисодиётда яратилган ялпи қўшилган қийматнинг 50,5%ини берган. Кичик бизнес қўшилган қийматининг 48%и хизматлар соҳасига тўғри келган.

Бизнес эгаси учун хулоса: ўсиб бораётган бозор хатоларни вақтинча яшириши мумкин. Тушум кўпайганда ортиқча штат, самарасиз реклама, паст маржали хизматлар ва назоратсиз харажатлар сезилмай қолади.

Асосий бошқарув оғриғи: раҳбар умумий тушумни билади, аммо қайси хизмат, мижоз сегменти ёки филиал ҳақиқий фойда келтираётганини кўрмайди.

Ўлчанадиган натижа: ҳар бир хизмат бўйича тушум эмас, балки тўғридан-тўғри харажатлардан кейинги маржинал фойда ва бир ходим-соатга тўғри келадиган натижа.

Кейинги қадам: сўнгги 8 ҳафта савдосини хизмат тури ва мижоз сегменти бўйича ажратинг. Тушум, маржа ва такрорий харидни ҳисоблаб, энг кўп пул айлантирган эмас, энг кўп фойда қолдирган учта йўналишни аниқланг.

Мини-текширув: тушумингиз 20% ошса, соф фойда ҳам ўсишини рақамлар билан исботлай оласизми?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• Миллий статистика қўмитаси — хизматлар бозори, 02.10.2026⁠
• Миллий статистика қўмитаси — кичик бизнеснинг қўшилган қиймати, 24.09.2026⁠

Ходим кўпайганда назорат эмас, тизим керак

Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) ходимларни бошқаришнинг янги босқичига яқинлашмоқда.

▪️ 30 сентябрь куни EasyTap ва Ўзбекистоннинг Verifix компанияси доимий ҳамда соатбай ишлайдиган ходимларни ягона тизимда бошқариш лойиҳасини эълон қилди. Биринчи мижозларни 2026 йилнинг IV чорагида улаш режалаштирилган — ҳозирча бу амалга ошган натижа эмас.

▪️ Янги тизим сменаларни режалаштириш, иш вақтини ҳисобга олиш, тўловлар ва меҳнат самарадорлиги таҳлилини бирлаштириши кутилмоқда.

▪️ EasyTap маълумотига кўра, платформа шошилинч буюртмаларнинг 90%дан ортиғини, ҳатто сменага уч соат қолганда ҳам ходим билан таъминлай олади.

▪️ Verifix ҳисоб-китоби бўйича аниқ вақт ҳисоби меҳнатга ҳақ тўлаш харажатларини тахминан 5%га, иш юкламасига мувофиқ смена тузиш эса яна 10–15%га қисқартириши мумкин. Бу компания баҳоси — ҳар бир корхонада алоҳида пилот билан текширилиши керак. UzDaily.uz

▪️ Марказий банкнинг 2026 йил I чорак таҳлилида вакансиялар сони 9,8%га, фаол резюмелар эса 31,5%га ўсган. Демак, муаммо фақат ходим топишда эмас — тўғри одамни тўғри смена ва вазифага жойлаштиришда. cbu.uz

Бизнес эгаси учун асосий ўзгариш: давоматни назорат қилишнинг ўзи етарли эмас. Ҳар бир тўланган иш соати қанча савдо, ишлаб чиқариш ёки хизмат натижасини берганини кўриш зарур.

Бошқарув оғриғи: штат бор, аммо қайси смена ёки филиал ортиқча харажат қилаётгани аниқ эмас.

Ўлчанадиган кўрсаткич: ҳар бир филиал ва смена бўйича «ходим харажати / тушум» ҳамда «натижа / тўланган иш соати».

Кейинги қадам: 14 кун давомида битта филиалда иш юкламаси, давомат, қўшимча иш соати ва тушумни бир жадвалда солиштиринг. Шундан кейингина автоматлаштириш ҳақида қарор қабул қилинг.

Мини-текширув: сизнинг компаниянгизда ходимлар жадвали реал мижозлар оқимига асосланадими ёки ўтган ойдаги одат бўйича тузиладими?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

КРЕДИТ ҚИММАТ. ҲИСОБСИЗ КРЕДИТ ЯНАДА ҚИММАТ

Марказий банкнинг 28 сентябрь ҳолатидаги маълумотлари бизнес учун пул арзон эмаслигини кўрсатмоқда.

🔹 Айланма маблағ учун кредитларнинг ўртача ставкаси — 23,5%.
🔹 Бино, ускуна ва транспорт каби асосий воситаларни харид қилиш кредитлари — ўртача 22,2%.
🔹 Юридик шахслар ва аҳолига берилаётган кредитларнинг умумий ўртача ставкаси — 23%.
🔹 Айланма маблағ кредитлари банклар кесимида 20,6%дан 32,8%гача фарқ қилмоқда. Демак, фақат “кредит тасдиқланди” деган хабар етарли эмас — шартларни солиштириш керак. UzDaily.uz
🔹 Экспортчилар билан очиқ мулоқотда нақд пулни банкомат орқали корхона ҳисоб рақамига киритишдаги 1% комиссия масаласи кўтарилди. 200 млн сўм тушумда бу 2 млн сўм харажат дегани. Марказий банк вакили тарифни бекор қилиш эмас, уни мақбуллаштириш имконияти кўриб чиқилишини айтди. Ҳозирча қарор қабул қилинмаган. UzDaily.uz

Кичик ва ўрта бизнес учун хулоса: кредитни сотув ҳажми эмас, пул оқими қайтаради. Фойда кўринаётган корхона ҳам мижозлар кеч тўласа, товар омборда туриб қолса ёки мавсумий пасайиш бошланса, кредит тўловида қийналиши мумкин.

Асосий бошқарув оғриғи: раҳбар кредит олишдан олдин ойлик тушумга қарайди, аммо ҳафталар кесимида пул кирими ва мажбурий тўловларни ҳисобламайди.

Ўлчанадиган мезон: эҳтиёткор ички қоида сифатида эркин пул оқими кредит тўловидан камида 30% юқори бўлиши мақсадга мувофиқ.

Кейинги қадам: 13 ҳафталик тўлов календарини тузинг. Унда тушум, иш ҳақи, ижара, солиқ, таъминотчи ва кредит тўловларини ҳафталар бўйича кўрсатинг. Сотув режадан 20% паст бўлган сценарийни ҳам текширинг.

Ўзингизни текширинг: келгуси 13 ҳафтанинг қайси бирида ҳисоб рақамингиз манфий қолдиққа тушиши мумкин?


Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг


Манбалар:
Марказий банк — экспортчилар билан очиқ мулоқот, 29.09.2026
Кредит ставкалари — 30.09.2026
Нақд тушум комиссияси — 30.09.2026

ИННОВАЦИЯ РЕЙТИНГДА ЭМАС, НАТИЖАДА КЎРИНАДИ

29 сентябрда эълон қилинган Глобал инновация индексида Ўзбекистон 139 та давлат орасида 77-ўринни эгаллади — бу бир йилда 2 поғона ўсиш дегани. GII 2026 results

Муҳим рақамлар:

🔹 Инновация учун ресурс ва шароитлар бўйича мамлакат 68-ўринга кўтарилди — ўсиш 1 поғона.

🔹 Инновациянинг амалий натижалари бўйича Ўзбекистон 14 поғона ўсиб, 78-ўринни эгаллади. Бу ресурслар аста-секин натижага айланаётганини кўрсатади.

🔹 Илм-фан ва муҳандислик битирувчилари бўйича — 2-ўрин, тадбиркорлик сиёсати ва маданияти бўйича — 3-ўрин, стартапларни молиялаштириш бўйича — 4-ўрин қайд этилди. UzDaily.uz

🔹 Ўзбекистон ва Осиё инфратузилмавий инвестициялар банки 2026–2029 йиллар учун 5 млрд долларгача эҳтимолий молиялаштириш дастурини имзолади. Шу билан бирга, электр тармоғини модернизация қилиш лойиҳасини тайёрлаш учун 1,5 млн долларлик грант ажратилди. 5 млрд доллар — тасдиқланган умумий тўлов эмас, балки истиқболли лойиҳалар дастури. UzDaily.uz

🔹 IT Park ва Alibaba Group маҳаллий мутахассислар учун сунъий интеллект бўйича ўқув дастурлари ҳамда стартапларга булутли ресурслар бериш имкониятини муҳокама қилди. Ҳозирча бу — музокарадаги йўналишлар, ишга тушган дастур эмас. it-park.uz

Кичик ва ўрта бизнес учун асосий хулоса: технология сотиб олишнинг ўзи инновация эмас. Агар жараён вақти, хатолар сони ёки меҳнат унумдорлиги ўлчанмаса, янги дастур эски тартибсизликни фақат рақамлаштириб қўяди.

Бошқарув оғриғи: корхона автоматлаштиришга пул сарфлайди, аммо дастлабки ҳолатни ўлчамагани учун натижани исботлай олмайди.

Кейинги қадам: битта такрорланувчи жараённи танланг — буюртма қабул қилиш, қарздорлик назорати ёки омборни тўлдириш. 7 кун давомида операция вақти, хатолар ва масъул ходим аралашувини қайд этинг. Кейингина автоматлаштириш вазифасини белгиланг.

Ўзингизни текширинг: сўнгги жорий этган дастурингиз қайси кўрсаткични қанча яхшилади?


Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:
WIPO — 29.09.2026
ОИИБ инвестиция дастури — 29.09.2026
IT Park Uzbekistan — 28.09.2026

ХОДИМ КЕРАК. УНИ КИМ ЎРГАТАДИ?

28 сентябрда Ўзбекистонда олий таълимни корхоналардаги амалий тайёргарлик билан боғлаш — дуал таълимни кенгайтириш таклифлари кўриб чиқилди.

Учта муҳим рақам:

🔹 Андижонда 11 минг талаба 2 минг корхонада амалиёт ўтамоқда. Бу — ҳозирги тажриба.

🔹 2027/2028 ўқув йилида 75 та олийгоҳ, 3 500 та корхона ва 12 500 талабани дуал таълимга жалб қилиш режалаштирилган. Бу — келгуси режа.

🔹 Талабалар иш ҳақининг 50 фоизини субсидиялаш таклиф қилинмоқда. Ҳозирча буни амал қилаётган имтиёз деб қабул қилмаслик керак.

Бизнес эгаси учун нима ўзгаради?

Кичик ва ўрта бизнес учун ходим тайёрлашнинг янги имконияти пайдо бўлиши мумкин. Лекин корхонада вазифалар, устоз ва сифат мезонлари белгиланмаса, амалиётчи келиши раҳбарнинг ишини енгиллаштирмаслиги мумкин.

Асосий оғриқ таниш: янги ходимга бир хил ишни қайта-қайта тушунтирасиз. Сиз йўқ пайтда эса саволлар ва хатолар кўпаяди. Чунки ишлаш усули ходимга ўргатиладиган тизимга айланмаган.

Кейинги 7 кун учун бир қадам: энг кўп ходим керак бўладиган битта лавозимни танланг. Унинг 5 та асосий вазифасини, ҳар бири учун сифат талабини ва масъул устозни бир саҳифага ёзинг.

Натижа ўлчови: янги ходим шу вазифаларни белгиланган сифатда, ёрдамсиз бажаришга неча кунда ўтди? Кейинги ходимда ҳам шу кўрсаткични ўлчанг. Шунда ўқитиш самараси кўринади.

Бу ёндашув ишлаб чиқаришга ҳам, савдо, ресторан ва меҳмонхонага ҳам тегишли. Бошқарув тизимининг вазифаси — билимни фақат раҳбар хотирасида қолдирмаслик.

Ўзингизни текширинг: янги ходим 10-куни нимани мустақил бажара олиши керак? Бу талаб ёзилганми?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:
Президент расмий сайти — 28.09.2026⁠
UzDaily шарҳи — 28.09.2026⁠

САЙЁҲ КЎПАЙДИ. БИЗНЕСИНГИЗ БУНДАН НИМА ЮТЯПТИ?

Самарқанд, Бухоро, Хива, Тошкент, Шаҳрисабз, Термиз, Фарғона водийси ва тоғли дам олиш ҳудудлари. Манзиллар турлича, тадбиркор учун савол битта: сайёҳлар оқимини қандай қилиб даромадга айлантириш мумкин?

27 сентябрда эълон қилинган расмий мурожаатда муҳим рақамлар келтирилди:

• 2025 йилда Ўзбекистонга қарийб 12 млн хорижий сайёҳ келган — 2016 йилга нисбатан салкам 6 баробар кўп.
• Туризм хизматлари экспорти 2025 йилда $4,8 млрдга етган.
• 2030 йилгача йилига 20 млн сайёҳ ва $8 млрддан ортиқ хизматлар экспорти мақсад қилинган. Бу — режа, ҳозирги натижа эмас.

Яна бир муҳим кўрсаткич: 2026 йилнинг биринчи ярмида кичик бизнес мамлакат ялпи қўшилган қийматининг 50,5%ини яратган. Кичик бизнес яратган қийматнинг 48%и хизматларга тўғри келади.

Кичик ва ўрта бизнес учун хулоса:

Туризм фақат меҳмонхона ва экскурсия эмас. У кафе, транспорт, савдо, ҳунармандчилик ва оилавий дам олиш хизматлари учун ҳам имконият. Аммо мамлакатдаги ўсиш ҳар бир шаҳар ва корхонада бир хил талаб борлигини англатмайди.
Асосий муаммо — мижоз келади, лекин нега харид қилгани ёки харидсиз кетгани номаълум қолади.

Шу ҳафта битта ишни бошланг: 14 кун давомида мурожаат манбаси, харидга айланиш улуши, ўртача чек ва харидсиз кетиш сабабини қайд этинг. Ходимлардан бирини масъул қилиб белгиланг.

Оддий ҳисоб: 100 та мурожаатдан 20 та эмас, 25 та харид чиқса, конверсия 5 фоиз пунктга, харидлар сони эса 25%га ошади. Ўртача чек ўзгармаса, тушум ҳам 25% ўсади. Бу прогноз эмас — шартли мисол.

Баъзан янги рекламагача мавжуд мижозни йўқотмасликни ўрганиш керак. Бошқарув айнан шу ердан бошланади.

❓Охирги 10 та харидсиз кетган мижозингиз нима сабабдан кетганини биласизми?


Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг
Манбалар:
Президент мурожаати — 27.09.2026
Миллий статистика қўмитаси — 24.09.2026

Ўсиш бор. Энди бошқарув сифатни ҳал қилади

Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун сўнгги сигналлар:

• Жаҳон банкига кўра, ислоҳотлар бошланганидан буён иқтисодиёт йилига ўртача қарийб 6% ўсди. Аҳоли жон бошига ЯИМ 2017 йилдаги $2 190 дан 2026 йилда прогноз қилинган $4 661 гача ошиши мумкин. Ишчи кучининг қарийб 60%и — 30 ёшгача. Бу баҳолаш ва прогноз, тайёр бизнес натижаси эмас.

• Январь–августда 3,26 млн дона телефон $653,5 млнга импорт қилинди. Сони 19,2%, ўртача импорт қиймати эса 79% ўсиб, қарийб $200 га етди. Бу электроникада қимматроқ маҳсулотларга силжишни кўрсатади, аммо барча чакана сегментларда премиум талаб ошганини исботламайди.

• Марказий банкнинг 2026–2030 йилларга мўлжалланган финтех стратегияси Open Banking, рақамли идентификация, сунъий интеллект ва хавфсиз тўловларни ривожлантиришни назарда тутади. Интернет қамрови 94%, тўловларнинг тахминан 72%и рақамли; 2030 йилгача $1 млрд инвестиция жалб қилиш — мақсад, кафолатланган натижа эмас.

• 750 kVA ва ундан юқори қувватли истеъмолчилар учун электр нархи вақтга боғлиқ бўлади: пик соатларда 1 650 сўм, оддий тариф 1 100 сўм, имтиёзли даврда тахминан 733 сўм/кВт·соат. Бу барча КЎБга бевосита тегишли эмас, лекин ишлаб чиқарувчи ва йирик объектлар харажат режасини қайта кўриши керак.

Асосий хулоса: бозор кенгаймоқда, лекин тушум ўсиши ҳали пул кўпайди дегани эмас. Энг кўп учрайдиган оғриқ — савдо бор, аммо пул захира ва дебиторликда қолиб кетади.

Ўлчанадиган ечим: ҳар ҳафта ялпи маржа, захира кунлари ва касса узилишини кўрсатувчи 13 ҳафталик Cash Flow режаси.

Кейинги қадам: топ-20 товар ёки хизматни маржа ва айланиш тезлиги бўйича ажратинг; секин позицияларга янги харидни вақтинча чекланг.

❓Сизнинг бизнесингизда кейинги 13 ҳафтадаги энг катта касса узилиши қайси санада пайдо бўлади?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

— Жаҳон банки таҳлили — 26.09.2026⁠
— Телефонлар импорти — 26.09.2026⁠
— Марказий банк финтех стратегияси⁠
— Электр тарифлари —

📊 Ўзбекистонда кичик ва ўрта бизнес: маблағ кўпаймоқда, бошқарувга талаб кучаймоқда

Кичик бизнес Ўзбекистон иқтисодиётида яратилган ялпи қўшилган қийматнинг 50,5 фоизини таъминламоқда. Унинг улуши чакана савдода 80,3%, қурилишда 76,9%, хизматлар соҳасида эса 76,6% ни ташкил этади.

Сўнгги маълумотлар бир нечта муҳим ўзгаришни кўрсатмоқда:

▪️ қурилиш соҳасига хорижий инвестиция ва кредитлар ҳажми 2,4 баробарга ошиб, 27,2 трлн сўмга етди;
▪️ хусусий банклар кредит портфели 21,2% га ўсиб, 222,7 трлн сўмни ташкил қилди;
▪️ қишлоқ хўжалиги субсидияларини 2027 йилдан бошлаб аниқ натижаларга боғлаш таклиф этилмоқда;
▪️ Ўзбекистон бозорига сотув ва маҳсулот гипотезаларини синовдан ўтказувчи A/B таҳлил воситалари кириб келмоқда.

Асосий хулоса:

Бизнес учун маблағ ва ривожланиш имкониятлари кўпаймоқда. Лекин кредит, инвестиция ёки субсидия олишнинг ўзи етарли эмас.

Компания сарфланган маблағ қандай натижа берганини рақамлар билан кўрсата олиши керак.

Шунинг учун кичик ва ўрта бизнесда қуйидаги бошқарув воситаларига талаб ошиб бормоқда:

— йўналишлар бўйича фойда ва зарар ҳисоботи;
— 13 ҳафталик пул оқими режаси;
— лойиҳалар бўйича тушум, харажат ва қарздорлик назорати;
— ходимлар ваколати ва натижа кўрсаткичлари;
— захиралар, харидлар ва етказиб бериш муддатларини бошқариш.

Бизнес эгаси учун амалий савол:

Агар тушум 20% га камайса, компания кредит тўловлари, иш ҳақи ва асосий харажатларни ўз вақтида тўлай оладими?

Агар жавоб аниқ ҳисоб-китобга эмас, тахминга асосланган бўлса, биринчи навбатда сотувни эмас, бошқарув ҳисобини тартибга солиш керак.

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар: Ўзбекистон Республикаси Миллий статистика қўмитаси, Марказий банк ва Президент матбуот хизмати маълумотлари.

Oddiy xodimdan Beeline direktorigacha | Erkin Achildiyev - Biznes boshqaruv Eksperti:
https://www.youtube.com/watch?v=OKOlzH_xxeQ

🏔️ Bu 3 kun siz kutganingizdan ham boshqacha bo‘ladi…

🔥 MFaktor va MFaktor Biznes Maktabida tahsil olgan barcha o‘quvchilar hamda tadbirkorlar bilan birgalikda 3 kunlik tog‘ safariga yo‘l olamiz!

Bu 3 kun davomida sizni:
🎤 Kuchli spikerlar
🤝 Kuchli networking
💡 Yangi g‘oya va imkoniyatlar
🏡 Premium dam olish
🏆 Alumni Klubning rasmiy ochilishi kutmoqda!

📅 18–20 sentyabr | 📍 River Garden

🚨 Faqat 10 ta joy qoldi. Sizniki qaysi? 👀

📲 Ro‘yxatdan o‘tish:
https://forms.gle/YY5Vza7i8G77iUda7

📞 +998 90 001 55 88 | +998 97 477 59 56

💬 Batafsil ma’lumot uchun:
@nurman7uzb | @Yakhyo_mr