САВДО ЎСДИ. МИЖОЗЛАР ҲАМ КЎПАЙДИМИ?

Ўзбекистонда чакана савдо тез ўсмоқда. Лекин тушум кўпайиши ҳали мижозлар оқими ва фойда ошганини англатмайди.

🔹 2026 йил январь–августда чакана савдо айланмаси 370,6 трлн сўмга етди ва ўтган йилнинг шу даврига нисбатан 18,8% ўсди.

🔹 1 сентябрь ҳолатига чакана савдода 92 434 та корхона фаолият юритган. Демак, бозор билан бирга харидор учун рақобат ҳам кучаймоқда.

🔹 Улгуржи савдо айланмаси 447,7 трлн сўмни ташкил этиб, 16,9% ошди. Улгуржи савдода 58 261 та корхона ишламоқда.

🔹 Сентябрда йиллик инфляция 6,4%, озиқ-овқат маҳсулотларида 6,3%, ноозиқ-овқат товарларида 5,8% бўлди. Бензин нархи бир йилда 20,1%, курьерлик хизматлари эса сентябрнинг ўзида 3% қимматлашди.

Кичик ва ўрта бизнес (КЎБ) учун хулоса: савдо айланмасининг ўсишини фақат умумий тушум билан баҳолаш хато. Нарх ошса, тушум кўпаяди, аммо сотилган товарлар сони, харидлар частотаси ёки ялпи маржа пасайиши мумкин.

Бошқарув оғриғи: раҳбар савдо ўсганини кўради, лекин ўсиш нарх, янги мижоз ёки ўртача чек ҳисобига келганини ажрата олмайди.

Ўлчанадиган мезон: ҳар ҳафта тўртта кўрсаткични бирга кузатинг — чеклар сони, ўртача чек, ялпи маржа ва бир мижозга тўғри келадиган товарлар сони.

Кейинги қадам: сўнгги 8 ҳафтани ўтган йилнинг шу даври билан солиштиринг. Нарх ўзгариши таъсирини ажратиб, сотилган дона ва чеклар динамикасини ҳисобланг. Премиум савдода умумий чегирма ўрнига топ-SKU мавжудлиги, товар намойиши ва шахсий танлов хизматини кучайтириш мақсадга мувофиқ.

Мини-текширув: тушумингиз 15% ўсган бўлса, унинг қанчаси янги мижозлардан, қанчаси нарх ошишидан келган?

Эркин Ачилдиев
Quadrum Partners | Бошқарув консалтинг

Манбалар:

• Миллий статистика қўмитаси — чакана ва улгуржи савдо, 05.10.2026⁠
• Миллий статистика қўмитаси — сентябрь ойи истеъмол нархлари индекси, 05.10.2026⁠
• Инфляция таркиби бўйича шарҳ, 05.10.2026⁠