داود عبدی (Taymaz)

اوْخول چاغ‌لاری هر بیر دفتر یا کیتابیمیزی ائوده اونوتدوغوموزدا اؤیرتمن طرفیندن دانلانیب، بعضا کؤتک ده یئییردیک
آنجاق هئچ بیر اؤیرتمن آنادیلیمیزین ائوده اونودولماسینا گؤره نیگران اوْلماییب، هئچ کسی قارغیماییردی.

خزل آیی‌نین بیرینجی گۆنۆ آنادیل‌لری ائوده اوْنودلان نازبالالاریمیزلا بیرگه بو ظۆلمۆن باعیث‌لرینی اۆرکدن قارغیلاییب، اوْنلارین دا قاپی‌لاریندا بو دوه‌نین یاتماسینی آرزی ائدیریک

@davud_ebdi

آذربایجان سوْنالاری‌نین سوْن‌آیی


تۆرک‌لرین اسکی اینانج‌لارینا گؤره، آی و گونش،سئوگیلی سانیلیردیلار
آذربایجان اینسانی بئله اینانیردی، آی لا گونش بیر ایل بوْیونجا بیر - بیرینی آختاریب، سوْنای گۆنونده بیر - بیرینه یئتیشیب قاووشوردولار.
بو قاووشماق گۆنو، سوْنای آدلانیردی، ( اوستاد منظوری اؤز کیتاب‌لاریندا بو بایرام و گؤزل دبی، چوْخ دۆزگۆن و بیلیم‌سل باخیمیندان آچیقلاییب‌لار)
آنجاق بو یازی‌دا بو گؤزل دبین نئجه توتولماسی قلمه آلیناجاق.
زومار آیینی‌نین ( شهریورین ) سوْن گۆنلری، سوبای اوْغلانلار، سئودیکلری قیزین ائوینه، قیش زوماریندان بیر سله مئیوه گؤندررمیشلر(سله توتماق دبی-اۆزۆم پایی و....اوْ چاغدان گلیب بو گۆنوموزه چاتیبدیر).
بو آرادا گؤندریلن مئیوه پای‌لاری آراسیندا آلما، نار اؤزل‌لیک‌له ده قیرمیزی آلما اساس رول اوینایارمیش،
قیزیل آلما آذربایجان و تۆرک میفولوژیسینده اساس روْل اویناییر، اصلی-کرم بیر آلمانین ایکی اۆزوندن یارانیبلار
باسات (دده قورقوددا ایلک آدام/آتام/آدم) آلمادان یارانیر
قیزیل آلما توخومو....
قیزیل آلما‌ ایلگیلی ناغیل‌لار، ارگنه قون بایرامی‌لا بیرگه گلمک،بو قیزیل آلمالار، سیبهای زرین هیسپیرید اوْلاراق اوروپا میف‌لرینه کؤچموشدور و....
آنجاق سوْنای گۆن‌لرینده آلما، قوز، هئیوا، اۆزۆم‌ایله دوْلو اوْلان سله‌لرین(سبدلرین) پای گؤندریلمه‌سی بیر اوْغلانین بیر قیزا سئوگیسین بللی ائدن نیشانه‌لردن ساییلیردی(سئوگی اعلانی)، قیز اؤزۆ هابئله ائولرینده ده بو ایلیشکی‌یه کؤنۆللۆ اوْلسایدیلار اوْ پایی آلیب و یئرینه بیر دستمال(مندیل) قویماقلا، اؤز ریضایتلرین بللی ائدردیلر.
بئله دئمک اوْلار سوْنای، آذربایجانلی‌لارین ‌سئوگی‌لرین بللی ائتمک گۆنلری‌ایدی،
بۆتۆن باغ-تارلا ییغیشدیرلاندان سوْنرا، سئوگی‌لر ده بللی اوْلاندان سوْنرا، توْی‌لار باشلانیردی.( ائله بو گۆنلر ده، کند توْی‌لاری‌نین چوْخو پاییزدا توتولار).
سوْنای؛ آذربایجانین اینسان‌لارینین ایلکین حاقلاری‌نین باشلانیشیندان و اؤز سئوگیلی‌لرینی هئچ بیر باسقی آلتیندا اوْلمادان سئچمک سمبولودور،
سوْنای واسیطه‌سی‌ایله اوْغلانلار و قیزلار (باشقا یئرلرده قیزلاری دیری - دیری تورپاق‌لارا تاپشیرارکن) بیر - بیرلرینه سئوگیلرین بللی ائتمک‌دن قیراق، بو یوردون گۆجلۆ و زنگین وارلیق‌لاری‌نین گۆزگۆسۆ و اینسان‌لاری‌نین آچیق بئیین‌لری و آیدین دۆشۆنجه‌لری‌نین گؤسترگه‌سی‌‌دیر.

داود عبدی

@davud_ebdi

یۆنگۆل باش‌لار - آغیر داش‌لار

بو گۆنلر یاشادیغیمیز اؤلکه‌ده، تۆرک‌لرله حاکیم اوْلان باشقا ائتنیک و یانداشلاری‌ایلا آرایا گلن یی‌لر(شکاف‌لار) و آرا آچماقلارین یاراسی تزه‌لنیب باش آچسا دا، بو ساواشین کؤکۆ چوْخ اسکی چاغ‌لارا قاییدیر.
اوزاق کئچمیشلری بوراخیب یاخین یۆزایلین تاریخینی واراقلادیغیمیزدا پهلوی سولاله‌سی‌نین ایش اۆسته گتیریلمه‌سی‌ایله بیرگه بو آیری سئچمه‌لر، فرق قوْیمالار و آلچالدیلمالار تئوری و نظری حالدان پراتیک و عملی یؤنه دۆشۆب، بیزلرله اؤزلری آراسیندا اوْلان فرقلرین یئردن - گؤیه اوْلدوغونو بیر داها وورغولادی.
تکجه گذشته چراغ راه آینده است کیتابینا باخدیغیمیزدا، آذربایجانا گؤندریلن موستوفی کیمی آلچاق و قدار سوْروملولارین آدلارینی ائشیتدیگیمیزده و بؤلگه‌ده تؤرتدیکلری جینایت‌لرله خییانت‌لری گؤردۆیۆمۆزده،  یوردوموزلا باغلی مرکزده اوْلان خوْر باخیشلارلا چیرکین دۆشۆنجه‌لری آنلاماق اوْلور.
بوجور خوْر باخیشلی‌لار ایرانشهر و پانفارسیسم جبهه‌سی‌نین قوللوقچولاری اوْلاراق حاکمیتین حساس بؤلۆم‌لرینه سیزماق‌لا بیرگه اؤز چیرکین آماج‌لارینی مقصده یئتیرمک اوْغروندا، اؤلکه‌نین بو گرگین گۆنلرینده، سولاری بولاندیریب بالیق توتماق ایسته‌ییرلر.
اوْ اۆزدن چالیشیرلار تۆرک‌لرین باجاریقلا گؤردۆکلری هر ایشه قولپ قوْیوب اوْ گؤزل ایشلری سینیرلاردان اؤته‌یه باغلاییب، فرهنگی چالیشمالارا امنیتی باخیشلار یاغدیریب اؤنۆنه داش‌لار دیغیرلاتسینلار.
اوْنلار هله ده غالیب و مغلوب تئوریسینه ایناناراق، اؤزلرینی حاکیم، غالیب، سرور و بیزلری مغلوب و کؤله گؤزۆنده گؤرۆب، چالیشیرلار یۆکسک اویغارلیق سیمگه‌لریمیزی دانماقلا، کیملیگیمیزی کند حایاتی‌ایلا اوغراشان یاشماقلی و گۆنلۆک دانیشغینا معطل قالان قادینلار هابئله اسکی‌میش قهوه‌خانالاردا چوبوق چکن قوْجالار اساسدا تعریف‌له‌ییب، یئنی نسلیمیزی اؤز کیملیک‌لریندن قاچاق سالیب - اوزاقلاشدیرسینلار.
اوْ اۆزدن باجاریق و قازانجا دوْغرو گئدن هر بیر ایشی قیناییب اؤنۆنده انگل‌لر تؤره‌دیرلر اؤرنک اۆچۆن تیراختورون بو گۆنکۆ قازانج‌لاری بونلاری یئرلریندن اوْینادیب، سوْن گۆنلرده گؤردۆیۆمۆز کیمی، اؤلکه‌نین باشا - باشیندا بۆتۆن گۆجۆلری‌ایله بیرلشه‌رک، چالیشیرلار تیراختورو یئره وورسونلار‌، اؤزۆ ده فرق ائتمه‌ییر قارشی‌لاریندا کیم اوْلورسا اوْلسون، حاق دانیشیب تۆرک‌لر و تۆرک‌لره باغلی اوْلان هر شئی‌دن حیمایت ائدن هر کیمسه‌نی، یوْخ ائدیب - سیلیرلر.
نییه کی ایل‌لر بوْیو مرکزییت محورلی دۆشۆنجه‌سی اۆزره یاتیرتدیقلاری یاتیریملارینین یوْخ اوْلوب - ایتیب، آرادان گئتمه‌سینین قوْخوسونو آلیبلار.
بو ایشلرینه تانیق باشقا بیر اؤرنک ده چاملی گؤل ییغیناجاغی اوْلا بیلر،
اوْنلار چالیشدیلار زومار آییندا، تیکان‌تپه‌ده اوْ عظمت و گؤزل‌لیک‌له کئچیرلن کوْراوْغلو قورولتایینی سوْرغو آلتینا آپاریب، اوْ مؤحتشم ییغیناجاقدا سسلندیریلن موسیقی‌لری، آشیق هاوالارینی، میللی رقص‌لرله هابئله، قادینلاریمیزلا بی‌لریمیزین گئیدیکلری میللی گئییم‌لریمیزی آذربایجان میللتی‌نین پالتاری کیمی یوْخ، باشقا اؤلکه‌لر و کۆلتۆرلره باغلاسینلار.
آنجاق اوْنلار بیلمه‌ییردیلر، همئشه باشی اوجا یاشامیش اوْلان تۆرک میللتی، تاریخین ان چتین گۆنلرینده اؤزلریندن کئچیبلر آنجاق اؤزلۆکلریندن - کیملیک‌لریندن یوْخ.
بو اۆزدن ده دانیشدیقلاری بوْش سؤزلر، هابئله سوْنوجو اوْلمایان چالیشمالارلا  اۆزۆ قارالیق کؤمۆره قالدیغی کیمی، تکجه اؤزلرینه اوتانج قازانیب، میللتیمیزه گۆلۆنج قایناغی اوْلدولار.
لغات التۆرک دیوانیندا فارسجا اوْلان درز، شکاف و ییرتیق‌لیق سؤزۆ اۆچۆن ۵۳۱ - جی صفحه‌ده یی (yi) سؤزۆ گلسه ده، همن صفحه‌ده درزی، خییاط و تیکیشچی اۆچۆن یی‌چی (yiçi) سؤزۆ گلیبدیر، آنجاق بیزیم ایگید یی‌چی‌لریمیز(تیکیشچی‌لریمیز) باجاریقلی ال‌لری‌ایله پارچالاری بیر - بیرینه یاپیشدیریب گؤزل و میللی گئییم‌لر تیکیب، کوْراوْغلو ییغیناجاغینی داها دا گؤزل‌لشدیرمکله، بیر داها بیزلرله اوْنلارین آراسیندا اوْلان یی‌لرین ( شکاف‌لارین ) درین‌لیگینین نه حدده اوْلدوغونو خاطیرلاداراق،زنگین وارلیغیمیزین، گۆجلۆ کیملیگیمیزین و بوْزولمایان بیرلیگیمیزین داشی‌نین، اوْنلارین یۆنگۆل باش‌لارینا نه قدر آغیر گلدیگینی بللی ائتدیلر.

داودعبدی
@davud_ebdi

گؤزل‌لیک یازیسی‌نین داوامی

باشیمی آشاغی سالیب هؤنکۆرتمه ووروب شیرین - شیرین آغلاییرام، بیز هله ده واریق، هله ده وار اوْلاجاغیق، توْرپاقلاریمیزی اودوزمامیشیق، اودوزمایاجاغیق دا، هله وارلیغیمیزی قوْرویا بیلمیشیک و قوْرویا بیله‌جه‌ییک ده....
سحره یاخین تیکان‌تپه‌دن سایین‌قالایا ساری یوْلا دۆشدۆیۆمده؛
قاشقای ائلیندن گلن قوْناقلارین حزین سسله سسلندیردیکلری ماهنی‌لاری دییل، خوراسان باخشی‌لاری‌نین کوْراوْغلو جهله‌مه‌لری ده دییل، اوْن‌لارجا آشیغین اوْدلو نفس‌لری‌ایله وارلیغیمیزی قوْرویان سؤزلری هابئله موسیقی و رقص قوروه‌لاری‌نین یاراتدیغی اثرلر و گؤزل چیخیشلاری دا دییل، تکجه چلیگینی ساز شکلینده سسلندیرن قوْجا گؤزلریمین اؤنۆنده جانلانیر.
اوْ گؤرۆنتۆ معنوی وارلیقلاریمیزین هله ده یاشادیقلاری‌نین جانلی سندی‌ایدی سانکی.
چاملی‌دان اومود دوْلو انگیزه‌ایله قوْشاچایا قاییدیب یوردوموزون خوْش گۆنلرینین یوْلدا اوْلدوغونا اینانیرام.

@davud_ebdi

گؤزل‌لیک یالنیز گؤزل‌لیک

اۆچۆنجۆ کوْراوْغلو قورولتایی کئچن ایللرکی قورولتای‌لاردان داها گؤزل، مؤحتشم و عظمتلی کئچیریله‌رک، اؤز یئرینی تاریخی یادداشلاریمیزدا قازانیب، تکجه آذربایجانین میللی منفعتلری‌نی دۆشۆنۆب هئچ بیر گؤزلنتی گۆدمه‌دن، گؤزل و قالارغی بیر ایشلرین گؤرۆله بیله‌‌جگینی بیر داها خاطیرلاتدی.
چیملی/چاملی گؤلده یاشادیغیمیز گؤزل آن‌لاردان قیراق، بیر نئچه اؤزل صحنه‌‌ده گؤزلریمدن سئوینج یاش‌لاری دا آخدی.
گۆن‌اوْرتایا یاخینلاشدیقجا جمعیت قالابالیغی داها دا آرتماقدادیر.
کیمیسی نئچه ایلدن چوْخ گؤرۆشمه‌دیگی یوْلداشلارین یئنی‌دن گؤره‌رک سئوینجدن گؤزلری پاریلداییر، کیمیسی ایجرایی ایشلرله ال به یاخادیر.
بیر یاندا هۆنرمندلر چیخیش‌لاری‌نین داها گؤزل اوْلماسی اۆچۆن سوْن تمرین‌لرینی ائدرکن، یوردوموزو نئجه سئومکلرینی گؤزلرینده اوْلان ایشیلتی‌دان گؤرمک اوْلور.
بیر یاندان آذربایجان و تۆرک اویغارلیغی‌ایلا بزه‌نن غورفه‌لر دؤشنمکده، بیر طرفدن ده اؤلکه‌نین دؤرد بیر بوجاغیندان توْپلانان آشیقلار، اوْزانلار، باخشی‌لار(بخشی‌لر) و گؤزل گئییملی قوْناقلار گل - گئتده.
بونلار، ایللر بوْیو هر بیر میللی تؤرن‌ده گؤردۆیۆم صحنه‌لرایدی،
بیردن بیرینجی دؤنه گؤز یاشلاریمین نه‌دنی اوْلان قهرمانلار صحنه‌یه چیخیش ائدیرلر، نئچه نفر قوْجا کیشی و آغ بیرچکلی آنا....
قوْجالاردان بیریسی‌نین باشیندا اوْلان ایپ بؤرکۆ هابئله قارا پئنجه‌یی(کوْتو) و زمانه قهری آلتیندا اه‌ییلن بئلی‌ تام آذربایجانلی بیر کارکتئری جانلاندیریر، هابئله آرخاسینجا ووقارلا آددیم آتان نئچه گۆللۆ چادرالی آنا، اوْ توْرپاقلارین کیمه آیید اوْلدوغونو هابئله اوْ قورولتایین اصلی یییه‌لری‌نین کیم اوْلدوغونو وورغولاییرلار.
اؤزۆمۆ قوْشابولاقدان اسن اسیمه تاپشریب، کئفله‌نیرم، بیرآن گؤزلریم سوایله دوْلور، سانکی چیملی گؤلده اۆزۆرم،آنجاق قوْجانین چلیگی‌نین یئره دؤیۆلمک سسینی ائشیدیب، اؤزۆمه گلیرم.
تؤرن باشلاماق اۆزره، صندل‌لر دوْلوب و میللت توْپلاشماغا باشلاییر، گۆنش ساری تئل‌لرینی ایزه‌له‌ییجی‌لرین گؤزل رنگلی گئییم‌لرینه قاتیب،گؤزلری قاماشدیرسا دا، هئچ کیمسه سئن‌دن گؤز گؤتۆرمه‌ییر.
بیردن گؤزلریم گؤله ساری اوزانان جیغیر یوْلون آغیر قالابالیغا ساتاشیر، سانکی تیراختوْرون اؤنملی بیر اوْیونو وار. میللت دسته - دسته ییغیناجاغا ساری آخین ائتمکده، اؤزۆ ده بو یئنی دالغادا گلن‌لر، تیکان‌تپه‌نین باشی اوجا یئرلی‌لری‌دیرلر، بو یوردون بۆتۆن چتینلیک‌لری‌ایله ساواشیب، تۆرکۆن ابدی قالالاریندان بیریسی اوْلان شهرلرینی ترک ائتمه‌ییب قوْرویان قهرمانلار....
گؤز یاشلاریم ایختییارسیزجاسینا یئنی‌دن آخیر، یوْلداشلاردان بیری دئییر؛ گؤزۆنه چؤپ دۆشۆب دئیه‌سن،بتر سو آخیر. دئییرم هه گؤزل‌لیک و غئیرت آدلی چؤپ دۆشۆب.
اوْ دا حئیرانلیق‌لا اوْ مؤحتشم صحنه‌یه باخیر....
یئنی‌دن میللته ساری دؤندۆیۆمده، تؤر‌ه‌نین؛ یۆزلرجه یاشلی، اوْرتا یاشلی هابئله بالاجا بالانین میللی گئییم‌لرله بزه‌ندییینی گؤرۆب، اینانا بیلمیرم.
آخی کئچن ایل تکجه بارماق سایی‌سیندا ایگیدیمیز میللی گئییم گئیمیشدیلر، آنجاق بوگۆن؛ گؤزل رنگلی گئییملی قانداش‌لار، مدنیتیمیزین هله ده دیری اوْلدوغونو و تۆرکلۆک عنعنه‌لری‌نین یاشادیغینی بیر داها خاطیرلادیردیلار.
یولداشلاردان بیری دئییر نه زاماندان بری بئله اۆره‌یی کؤورک اوْلوبسان خبریمیز یوْخ، هئچ اؤزۆم ده بیلمیرم دئییب بیر قیراغا چکیلیب مؤحتشم ایفالارا باخماغا باشلاییرام آنجاق اوْلمور، اسکی یوْلداشلاری بیر - بیر گؤرۆب قوجاقلاشمالار ، اؤپۆش - گؤرۆشلر باشلانیر....
هاوا گئت - گئده سوْیوق‌لاشماغا ساری گئدیر، گۆن باتاراق، یئرینی آی‌ا وئردییینده، آی، اولدوزلاری گؤیدن یئره اله‌ییب، فئستیوالا داها دا گؤزل‌لنیر.
آرتیق گئجه، وار گۆجۆیله قارانلیغی هابئله سوْیوغو ییغیناجاغا ساری گؤنده‌ریب تؤرنی داغیتماق ایسته‌ییر، آنجاق اۆرک‌لری آذربایجان وارلیغی‌نین سئوگیسی‌ایله آلیشان ایگیدلری نه قارانلیق نه ده سوْیوق یئرلریندن اوْینادا بیلمیر.
گئت - گئده مراسیم سوْنا چاتماق اۆزره‌دیر، بیردن تیکان‌تپه ایگیدلری‌نین قایغی‌لاری اساسدا حاضیرلانان موستند ائکرانا چیخیر، گئتمک ایسته‌ین‌لر ده قاییدیرلار، معنالی سوکوت ایچره مستند باشلاییر، یئرلی اهالی و قوْجالار کوْراوْغلو دستانلارینی و اوْنا باغلی اوْلان اوسطوره‌وی اینانج‌لاری دیله گتیریرلر،کیمیسی اؤز تجروبه‌سینی، باشقالاری دا اوْخودوقلاری یا ائشیتدیکلری سؤزلری قولاقلاریمیزا قوْناق ائدیرلر، آنجاق بیر ساپ بؤرکلۆ و جیلیققا گئین بیر قوْجا کیشی یئنی‌دن مستندده گؤرۆنۆر، بۆکۆلمۆش بئلی‌ایله، چلیگی‌نی ساز ائدیب، بیزه کوْراوْغلو جنگی‌لرینی اوْخویور، هر دؤنه چاتلاق بارماقلارینی چلیگین گؤوده‌سینه ساز تئل‌لرینین نییتینه سۆرتدۆیۆنده گؤز یاشلاریم آمان وئرمیر، داها بونا دؤزمک اوْلمور...

آردی وار
@davud_ebdi

چیلله آدی‌نین آنلامی [۲]

ائله قازاق تۆرک‌لری ده ایل سؤزۆنه «چیل» دئییرلر و یئنی ایلین باشلانیشینا چیلله دئییرلر [ گۆنش‌ین یئنی‌دن دوْغولماسینا چیلله دئییلر ].
سومئرلر و اسکی تۆرک‌لر راز و نیاز اۆچۆن شیلله سؤزۆنۆ ایشله‌درمیشلر
«شیلله؛ چیلله»
بو گئجه تۆرک‌لرین چیل تانریچاسی اۆچۆن توْنقال‌لار قالانیب،نذیرلر وئریلیب، پای‌لار داغیدیلار و صاباحیسی گۆن، گۆنش‌ین غلبه‌سی اۆچۆن سیرفالار سالینیب، دوعالار اوْخونار، گۆنش غالیب گلیب[دده‌قوْرقوددا اسارتدن قورتولار]، ناردوْغولار(نار؛ اوْد) ناردوْغان بایرامی قوتلانار.
پس چیلله سؤزۆ، چیل تانریچاسی اۆچۆن ائدیلن راز و نیاز و گۆنش‌ین قازانماسی اۆچۆن اوْخونان گئجه‌یه دئییلیر.
تاتارلار ایچره، چئل‌آنا یئل تانریسی‌نین آدی‌دیر
خاکاس‌لار خبیث روحلارا چیل دئییرلر، یئل‌ین اسمه‌سی‌ایله بیرگه اینسانلارا توْخانیب، اوْنلاری آلازدیرار.
چیلله‌ده یئل یئنی‌دن اسیب و یئنی‌دن دوْغولما و ساغلاملاشماق اوْرتایا چیخیر.
بۆتۆنلۆکجه تۆرک اساطیرینده پیس روحلار اوْلدوقلاری یئرده یئنی‌دن دوْغولما و یئنی یاشام بحثلری اوْرتایا چیخیر و قیرمیز بوْیاسی قازانج، اوغور و یئنی‌دن دوْغولما رنگی‌دیر، اوْ اۆزدن قیرمیز رنگلری اوْلان مئیوه‌لر
«نار، قیرمیزی آلما، اییده، قیزاردیریلمیش بوغدالار و قوْوورغالار، قارپیز و...» بو گئجه نذیر اۆچۆن آچیلان سیرفالارین بزه‌مه‌سینده اؤنم داشیییرلار.

1.ناردوْغان بایرامی آدلی یازی‌‌سینا باخین
2. قیش فصلی‌نین آدلاری یازیسینا باخین

بو یازی‌ اۆچۆن واژگان اساطیری تورکی آخاغینین یازی‌لاریندان چوْخ فایدالانمیشام.

داودعبدی
@davud_ebdi

۱۴۰۴-جی ایلین ناردوْغان بایرامی

چیلله سؤزۆنۆن آنلامی

بوگۆنلر چیلله گئجه‌سی آدی‌لا تانینان گئجه، ناردوْغان¹ بایرامی‌نین گئجه‌سی‌دیر.
تۆرک‌لر اسکی‌دن سوْیوق بؤلگه‌لرده یاشادیقلاری اۆچۆن گۆندۆزۆ گئجه‌دن، هابئله ایشیق‌لیغی قارانلیق‌دان داها چوْخ سئورمیشلر و اسکی اوسطوره‌وی اینانج‌لارینا گؤره، گۆنش بوگۆن اؤلۆب - یوْخ اوْلماغا دوْغرو گئدیر، آنجاق سحر ائرته‌دن گئجه‌یه کیمی توْنقال‌لار قالاییب، اوْدلار یاندیرماقلا، ساری شیله‌لر(شیله/چیله، ساری؛ گۆنش بوْیاسی) پیشیریب پایلاماقلارلا اوْنو قوْرویوب، یازین گلیشی و یئنگی گۆنۆن [بایرامین] دوْغوشونا قدر آیاق اۆسته ساخلاییرلار.
بو بایرام آذربایجان تۆرک‌لری ایچره ناردوْغان بایرامی آدی‌ایلا تانینسایدی دا بوگۆنلر قوْنشو خالقلاردان گلن قوْندارما و کؤکسۆز اوْلان اهورایی و میترایی آیین‌لره قوربان گئده‌رک اونودولماقدادیر، آنجاق هله قوزئی آذربایجان‌دا ناردوْغان بایرامی اؤز وارلیغینی قوْرویوب و داوام ائتمکده‌دیر.
بو بایرام باشقا تۆرک خالقلاری ایچره فرقلی آدلارلا تانینیر، اوْ آدلارا باخدیغیمیزدا "پاینا" آدینا توش گلیریک.
پاینا همن با‌یانای/بای‌آنای دیر
تۆرک اساطیرینده دوْغا(طبیعت)، باروئرمک، بوْیلولوق تانریچاسی‌ اوْلان بو تانریچا آوچی‌لار(اوْوچولار)، بالیقچی‌لار هابئله اوْرمانین قوْروقچوسودور.
اسکی اینانج‌لارا گؤره، اوجا داغ‌لار باشیندا، بایانای/پایانا آدلی بیر گؤزل و گؤیچک قادین یاشایار، اوْ همن داغ‌لاردان اکینه‌جک‌لرین و اکینچی‌لرین آلین یازی‌لارین کسیب، آغاجدان یوْنولموش آراباسی‌ایلا آشاغی دره‌لره کؤچر، بو یوْلچولوقدا اوْخودوغو تیرینگه‌لری(آوازلاری) تکجه اؤزل آداملار ائشیده بیلرلر.
یاقوت‌لار ایل‌سایاریندا آی‌لارین بیری‌نین آدی پاینا آیی‌دیر.
آلتای داغ‌لاری و سیبری‌ده یاشایان تۆرکلرین قیش بایرامی (چیلله/ ناردوْغان بایرامی) بو تانریچا آدی‌ایلا بزه‌نیر.
گۆنئی آذربایجان‌دا ایسه بو بایرام یئل تانریسی‌نین آدی[یئل آنا یا همن چیل آنا] آدی‌ایلا عزیز توتولور.
قیش‌ین ایلک چیلله‌سی (بؤیۆک چیلله) چیل آنا/یئل آنایلا باشلاناراق، چیلله بئچه²ایله، یئل‌آتناسی‌(یئل چرشممه‌سینده) قورتولور.
شامانیزم اینانج‌لاریندا دا بئله‌دیر
یئل بیرینجی دؤنه آلازلیق‌لار(نوْخوشلوقلار) گتیریر-یاییر، ایکینجئ دؤنه یئنی‌دن دوْغوش و یاشام باغیشلاییر{یازین گلمه‌سینین موشتولوقچوسودور}.
بو بایرام شامان‌لار ایچره چوْخ عزیز توتولور؛
گۆنشین یئنی‌دن گۆجلنمه‌سی
هابئله ایشیق‌لیغین قارانلیق‌لارا غلبه‌سی اۆچۆن هم ده اوْجاق‌لارین ایستی توتولماسی و سؤنمه‌مه‌سی اۆچۆن
بؤیۆک توْنقال‌لار قالاییب-اوْد آچیب، شام(شمع) یاندیرارلار.
اوْلو تین‌لرین(روحلارین) چاغیریشی و اوْنلاردان آزسل(معنوی) یاردیم آلماق اۆچۆن، نار مئیوه‌لری کسیلیب، قاب‌لارا دۆزۆلۆب،داش‌لار اۆسته قوْیولار
خالق بیر یئره(اوْجاق و اوْدون باشینا) توْپلاناراق، دوعالار اوْخویوب، بیرلیک‌لرینی گۆجلندیررلر بو بیرلشمک اوْنلارا قیشی راحات کئچیرتمک اۆچ گۆج وئریب اۆرک‌لرینده اومودلاری ایشیق‌لاندیرار - بو ایش هر ایل تکرارلانار.
اسکی قازاق تۆرک‌لری ناردوْغان بایرامی گۆنۆنده، گنج‌لری ائولندیریب، بایرامین شنلیگینی آرتیرارمیشلار
بو توْی‌لاردا کسین‌لیکله قوربانلیق‌لار کسیب، دوْغا گۆجلرینی عزیز توتارمیشلار.
یاقوت و ساخا(ساکا) تۆرکلری بو بایراما ساخاسارسیق،سارسیک، و پاینا گۆنۆ آدلاندیراراق اوْدلار قالاییب، بیر - بیرلرینه گؤزل بایرام‌پای‌لاری وئریب، شنلیک ائدرلر.
آلتای تۆرک‌لری بو گۆنه؛ قیشتیم یا سرسار و پاینا گۆنۆ دئییب، دادلی یئمک پیشیریب، قوربان‌لار کسیب، دوْمبارالاری سسلندیریب،بایرام توتارلار.
تۆرکمن‌لر بو بایراما «گۆن دوروشو» دئییب، قیشا حاضیرلانیرلار، اوْنلار بو گۆن دادلی یئمک‌لر پیشیریب، پایلایارلار
بیرلیک‌لرینی داها دا گۆجلندیررلر.
تووا تۆرکلری بو گۆنۆ «سرسار،سارسی و پاینا» آدلاندیریب باشقا تۆرک‌لر کیمی بؤیۆک توْنقال‌لار قالاییب بایرام ائدرلر.
بو دب‌لری ناردوْغان بایرامی اۆچۆن سایدیغیمیزدان سوْنرا چیلله آدی چوْخ ایلگینج گلیر، بلکه بوگۆنلر سایین ناصرمنظوری‌نین یازدیقلاری اساسدا هامی چیلله‌ آدینی یای(کمان)ین نهایت چکیلمه‌سیندن توتولما بیلیرلر، آنجاق خاکاس تۆرکلری یازین ایلک بایرامینا «چیل پازی» دئییرلر
همن بایراما آلتای‌ تۆرکلری جیلگایاک
جیل؛ ایل
گایاک/قایاق؛ قاییق
ایل‌ین دییشلدییی گۆن آنلامیندا.
جیل و چیل سؤزلری بوگۆن اوْغوز تۆرکلری ایچره ایل و ییل دئییلیر
ایندی گۆنش‌ین یئنی‌دن دوْغوشونو نظرده توتساق، چیل‌له؛ دوْغوش و یارانیش و زامانین دؤنۆشۆ آنلامیندادیر.

یازی‌نین داوامی ایکینجی بؤلۆمده

سؤز قوْنوسو وطن‌دیرسه قالانینی تاپشیر یئله

بوگۆن آتام‌لا بیرلیکده آذربایجان تیراختورویلا تئهران‌دان گلن تیمین اوْیونونا باخیردیق، اوْیونون سوْنوندا گؤزلری دوْلموش حالدا، داوود بوگۆن عؤمرۆمه یازیلسین دئییب گؤز یاشلارینی دوردورا بیلمه‌دی.
دئدیم آتا فوتبال‌دیر دا قادان آلیم اؤزۆنۆ چوْخ سینسیتمه، تیترک سس‌له دئدی هه فوتبال‌ایدی، تکجه توْپ اوْینانماییردی، بیر بئله ده حاققیمیزی یئمک اوْلار آخی...
بلکه ۱۳۲۵-جی ایل همن بوگۆنلر تئهران‌دان گلن قوْشون آذربایجانین میللی حوکومتی هابئله بو خالقین فدایی‌لرین آیاق‌لاری آلتیندا ازه‌رک سئوینیردیلر
آنجاق آذربایجان میللتی، بوگۆن تکجه آدی فوتبال اوْلان ساواشی قازاناراق، تئهراندان گلن‌لری الی بوْش یوْلا سالدی....
و بو ظفر ائوده اوْتورانلاردان چوْخ تبریزین سۆمۆک‌لری سیزلادان سوْیوغو ایچره داغ‌لار آراسیندا آذربایجان وار اوْلسون، تۆرک دیلینده مدرسه و... باغیران گنج و قئیرتلی قیزلاریمیزلا، ایگید اوْغلان‌لاریمیزین عؤمۆرلرینه یازیلدی.
بونو دا اونوتمایاق بو میللت بالالارینی ساری‌قامیش‌لا آللاه‌و اکبر داغ‌لاریندا وارلیق‌لاری و تۆرک‌لۆکلرینی قوْروماق اۆچۆن قوربان وئریب، تبریزین سوْیوغو نه‌دیر کی...
مین بئله ظفرلریمیز اوْلسون

داودعبدی
@davud_ebdi

دارا چکیلن وارلیغیمیز

دایان سازاق،اسمه کۆلک
یانان کیتاب ائدیر دیلک
بلکه کؤزرتیسی سؤنسون
آنا دیله تۆرکجه دؤنسون

ـ قیش، قددارجاسینا سۆموکلره سیزان سویوغونو، یئتیم قالان اوشاقلارین یالین آیاقلاری‌لا، خییاوانلار اۆسته سریلن کفنسیز جسدلره پای وئریردی،
شهرین اۆستونو دومان‌ـ‌چن بۆروموشدو، قورخو دومانی. گئجه‌لر ـ آنالارین اوغول وای سسلری‌، یئتیم بالالارین قیشقیرتیسی‌، سئوگیلی‌لری آسیلان گنج‌لرین اینله‌مه‌لری، تبریزین دولانبادولانج کۆچه‌لرینده یئلین حزین سسینه قوشولاراق، خان‌لارین سیرفالاری باشیندا کئفله‌نن جاللادلارین گؤیه قالخان قاققیلتی‌لاری آلتدا بوغولوردو،.....
نئچه گۆن اؤنجه‌دن باشلانان جینایتلر، ۲۵ ـ جی گۆنون باتماسی‌لا چیرکین بیر فیکرین یارانماسیندان و صاباح صۆبحون داها بؤیوک بیر جینایتین باش توتدوغوندان خبر وئریردی،
هله ساراب‌لا اردبیل فدایی‌لری‌نین گۆلله‌لری بیتمه‌ییب آزادلیغین سون قالالارینی قورویوردولار،
آنجاق ارک قالاسی‌نین قورخماز قهرمانلاری مرمی‌لری‌ـ‌گۆلله‌لری بیتدیکدن سونرا اؤزلرینی قالانین اۆستوندن یئره آتاراق، نئجه اؤلمکلری‌ایله ایگیدلیک، قهرمانلیق داستانلارینین سون صفحه‌سینی ایمضالامیشلار.
شهر ایت‌لر آغزینا دۆشموشدو و قودوزلار قوروقچوسوز اوشاقلار اۆستونه یۆرومکده‌ایکن، شئیطانی دا شاشدیران میندار ایش "ارتش آزادی‌بخش پهلوی!!!" و بویوندوروقلو نؤکرلری‌له پیلانلانیردی،
ارک قاباغی، مشق مئیدانی[ بوگۆنکو دانیشسرا مئیدانی] بیر داها میللت‌له دولاجاقدی،
آنجاق بیر ایل اؤنجه‌سی‌نین تام ترسینه.
خالقیمیزا گۆل یئرینه، گۆلله پای وئریلمیش حالدا، آنا دیل‌لرینی ده کین و نیفرت اودوندا یاندیرماق ایسته‌ییردیلر.
صۆبح آچیلمیشدی و گئجه‌نی چوخ چتین بیر دورومدا سحره یئتیرن تئللی‌له آناسی، گۆلوستان باغیندا اولان سیغیناجاقلاریندان ائشیگه چیخاراق، بوش خییاوانلاری آددیملاماغا باشلادیلار، کیمی‌لری یالتاقجاسینا شاه‌ین شکلینی ال‌لری اۆسته گؤیه قالخیزاراق پیشه‌وری و فدایی‌لره یامان ـ سؤگوش وئره‌رک، قویروق بولاییردیلار.
تئللی هئچ نه سورمادان نییارانجاسینا آتاسینین گلمه‌یینی گؤزله‌ییردی، بیر ایل اؤنجه آناسی‌لا ائله بو خییاواندا آتاسی‌نین رئژه گئتدیگینی گؤروب سئوینجک حالدا، او منیم آتامدیر دئیه آتاسینی یولداشلارینا گؤرستمیشدی.
او گۆن ده رئژه وارایدی آنجاق رئژه گئدیب آیاقلارینی یئره دؤین‌لر فرقلی، جنایته و قان تؤکمه‌یه آج گؤزلری دویماق بیلمه‌ین عسگرلر.
نازلی آناسی‌نین دالیندا سیغیناراق بیر آددیم دالی گئتدی، بیرازدان سونرا بیر کیشی چارپایا اۆستونه چیخاراق، نه‌لر دانیشدی‌ایسا تئللی هئچ نه آنلامادی...
ـ تئللی‌نین گؤزلری کین اودونا قوربان گئدیب آلیشان " آنا دیلی" و آنا دیللی کیتابلاردایدی.
همن او دارا چکیلن کیتابلاردا
بلکه او گۆن کیتابلاریمیزا اود وورولدو، آنجاق ائله همن اودون آلاولاری تئللی و آذربایجان بالالاریندا اینتیقام دویغوسونو جانلاندیردی ......

یاندیردیلار دیلیمی
یاندیردیلار ائلیمی
اود ووروردو ساتقین
سانیردی سیلینه جک
دیلیم ـ شانلی ائلیم
نه سیندیق
نه سیلیندیک
یانان کیتابلارین کؤزوندن
گؤیه‌ریب جوجه‌ریب دیریلدیک
هله ده قولاغیمیزدا
مدینه‌لر سسی
بی ریانین ایستی نفسی
آنا دیللی:
اوخوللارین دیرچلمه‌سی
یانان کیتابلارین سسی
آنا دیللی اوخوللارین نَفَسی
گتیره‌جک یوردا آزادلیق هَوَسی.

داودعبدی
۱۳۹۷، ۹، ۲۶
@davud_ebdi

یاسی بایرامدان چوْخ سئون میللت

یاشادیغیمیز اؤلکه ایچره، سوْن ایللرین تبلیغاتی یۆکۆ هابئله میللتین سییاسی، ایقتیصادی و توْپلومسال چتین‌لیک‌لرینه گؤره، آغلاماق، باشا دؤیمک و یاس توتماغا ساری آخیش، سئوینج‌له شادلیقدان هابئله توْی - بایرامدان داها چوْخالیب و چوْخالماقدا.
ائله بو باخیش و آخیشی تیراختور اوْیونلاریندا دا گؤرمک اوْلور، ایستادییومو شاخسئی مئیدانی‌لا ده‌ییشیک سالیب، میللی شوعارلار گۆنۆ گۆنۆندن اؤز یئرلرینی الدن وئرمکده‌دیرلر.
اسکی‌دن ده بئله‌ایدی و تبریزده عاشورا گۆنۆ، عاشورا گۆنۆنۆن اوْلای‌لارینا شاخسئی گئدیب باشلارینا دؤین میللت‌ین گؤزلری اؤنۆنده، قان سوْران روسلار؛ سککیز نفر مشروطه موجاهیدینی [ ثقه‌الاسلام، علی میسیونون قدیر و حسن آدلی اوْغلان‌لاری، صادق‌الملک،محمدعلی قافقازچی، شئیخ سلیم، محمد قولوخان، ضیاء العلماء ] دار آغاجیندان آساراق، هئچ کیمدن سس چیخمادی.
بو سایاق اوْلایلار و میللت ایچره یاس‌لار و آغلاماق تؤرن‌لرینه آرتان ماراق، باعیث اوْلور شن‌لیک تؤرن‌لریمیزله بایرام‌لاریمیز اؤز یئرلرینی الدن وئریب ماتم مجلیس‌لرینه چئوریلسین‌لر.
ائله همن ماراق اساسدا، میللی بایرامیمیز اوْلان ۲۱ آذر بایرامینی دا قانلی بایرام و یا میللی حوکومتین ییخیلدیغی گۆن کیمی یاد ائدن‌لرین ساییسی بو گۆنۆ عزیزله‌ین‌لردن چوْخدور.
حالبوکی تاریخی سندلره باخدیغیمیزدا تبریز، آذر آیی‌نین ۲۲ - جی گۆنۆ ایشقال اوْلونوب و میللی حوکومتین ییخیلدیغی گۆن آذرین ۲۱- ی دییل.
بو قوْنونون اؤنم داشیدیغی اۆچۆن قاباق ایل‌لر یازدیغیم بایرامیمیزی یاسا چئویرمک ایسته‌ین‌لر یازی‌سینی بیر داها آرتیریب، پایلاشیرام.

۲۱ ـ آذر بایرامی، خالقیمیزین اؤزگۆرلوک و قورتولوش گۆنودور، آنجاق بو خوش گۆنون شیرین دادینی آجی زهره چئویرمک ایسته‌ینلر ده وار،
بلکه آد دا آذربایجانی قورتارماق اۆچون گلن کین اوْردوسو، او گۆنلر اللریندن گلن هئچ بیر جینایتی اسیرگه‌مه‌دیلر، آنجاق میللی حوکومتین هانسی گۆن ییخیلماغی داها آرتیق اؤنم داشیییر.
او قانلی گۆنلرین تاریخینی قلمه آلانلارین بیر سیراسی چالیشیبلار میللی حوکومتین قورولوش و ییخیلماق گۆنلری‌نین هر ایکیسی‌سینی ده  آذر آیی‌نین ۲۱‌ـ‌جی گۆنو، قلمه آلسینلار آنجاق تاریخی سندلره باخدیغیمیزدا بو برابرسیز ساواشدا، آذر آیی‌نین ۱۶ ـ جی گۆنوندن ایران ارتشی زنگاندان مییانا شهرینه ساری، یوْلا چیخیر، بو گۆنلر پیشه‌وری تبریزده اوْدلو و ایتی سؤزلرله میللتی بؤیوک ساواش و اؤزگورلۆک بایراقلارینی قوْروماغا چالیشارکن، ژنرال پناهیان عسگری گۆجون چوخونو، تیکان‌تپه، هوْلاسو، قوشاچای، ماراغا جبهه‌سینه توپلایاراق، بؤیوک بیر یانلیش ایش گؤرور، ژنرال آذر‌ـ‌ین دئدیگی کیمی هوجوم مییانا جبهه‌سیندن باشلانیر و قافلانتی داغلاری، فدایی‌لرین سوْن سنگری اوْلاراق هر داشی میللت فدایی‌لرین قیزیل قانی‌لا سوواریلیر.
غولام یحیی، عسگرلری یاخشی دؤیوشدوره بیلمه‌یه‌رک ۱۸‌ـ‌جی گۆندن باشلایان چاتیشمالار سوْنوجوندا، ۲۰‌ـ‌جی گۆن قافلانتی اوجالیق‌لارینی قوْرویا بیلمه‌ییرلر و قافلانتی داغلاری، اوچاقلارین آغیر بومباردیمان سوْنوجوندا پهلوی ‌اوردوسونون الینه دۆشور.
جانلاریندان کئچن فدایی‌لرین سوْن چاره‌نی کؤرپولری پارتلاتماق[قیز کؤرپوسو و.. ‌] و یوْللاری باغلاماقدا گؤرورلر، بو ایشلری‌ایله تبریز و شهرلرده اولان خالقیمیزا کؤچمک اۆچون آرتیق واخت قازاندیریرلار، آنجاق ایکی‌جه‌لیک آذربایجان میللی حوکومتینه ان آغیر ضربه‌نی ووردو، آذرین ۲۰‌ـ‌جی گۆنونون گئجه‌سیندن گیزلی تئلقیرافلار تئهرانا یوللانیلماغا باشلانارکن، ۲۱‌ـ‌جی گۆن ایران اوردوسو مییانا شهرینه یاخینلاشیر.
قوام ۲۱‌ـ‌جی گۆن شبیستری و جاوید‌ـ‌ین تئلقیرافلارینا جاواب وئره‌رک: سیلاح‌لارین یئره بوراخیلماسیندان سئوینه‌رک، ۱۵۰۰۰ خبرسیز فدایی‌‌ایله ماراغا، قوشاچای، تیکان‌تپه جبهه‌سینده دیره‌نیب شوروی‌یه قاچمایان افسرلرین باشلارینا اود یاغدیریلمانین امرینی وئریر،
آنجاق ۲۱‌ـ‌جی گۆن ارتجاع اوْردوسو بوستان‌آوادا دایاناراق، هله میللی حوکومتین ییخیلمامادیغی بللی اولور،
رعیته ظۆلم ائتمکدن اللری قیسادیلمیش خان‌لارین الی چوْماقلی‌لاری،گنج فدایی‌لری وحشی‌جه‌سینه اؤلدوره‌رک تاریخین ان قانلی صفحه‌لرینه اؤز چیرکین آدلارینی یازدیریرلار.
آنجاق سندلره باخدیغیمیزدا
تبریز ۲۲ ـ آذرده شاه‌اوْردوسونون الینه کئچیر[از زندان رضاشاه تا صدر فرقه‌ دموکرات آذربایجان، علی مرادی‌مراغه‌ای، نشر اوحدی،ص: ۴۵۸] هابئله آذربایجانین شهرلری‌نین بیر چوخوندا اؤزل‌لیکله: ساراب، قوشاچای، اردبیل، آستارا و... کیمی شهرلرده آذر آیی‌نین ۲۶ سی و حتی ۲۷ـ‌جی گۆنونه کیمی دایانات و موقاویمت گؤزه گؤرونوردو و ۲۱ آذر بایرامی فیرقه‌نین و میللی حوکومتین قورولوش گۆنو کیمی عزیزلنمه‌‌لی‌ و ۲۲‌ـ آذر(تبریزین ایشقال گۆنو) میللی حوکومتین ییخیلما گۆنو کیمی قلمه آلینمالی‌دیر.

داودعبدی
@davud_ebdi

۱۴۰۴/۹/۲۱

آذر آییندا آچیلان چیچک‌لر

قاباقکی یازی‌لاردا آذر آییندا یوْرودوموزدا باش وئرن سئوینجلی و کدرلی اوْلای‌لار هابئله بو آی ایچره دۆنیایا گؤز آچیب، دۆنیادان اللری اۆزۆلن بؤیۆک‌لریمیزله تانیش اوْلساق دا، یاخین گۆنلرده تبریزیمیز و باشقا شهرلریمیزده باشلایان فرهنگی اوْلای‌لار؛ تاماشالار، تئاترلر، کوْنسئرت‌لر و.... بو آیی داها دا گؤزل‌لشدیریب.
بو ایلین آذر- ی قارسیز - قیروْوسوز کئچسه‌ده یوردوموزون پارلاق اولدوزلاری، آذربایجانین توْزلار و کیرلی دومان‌لار ایچره بوْغولدوغونو سایمادان همئشه‌کی کیمی وارلیغیمیزی قوْروماغا جان آتیرلار.

قوْچاق‌لار یوْردونون؛
بیر طرفیندن نبی‌نین سسی گلمکده، نبی‌میز، قاچاق اوْلسا دا قوْچاقلیغی داها قاباریق گؤرۆنمکده، ائشمه - ائشمه بیییقلاری‌لاری‌لا بیرگه چتین‌لیک‌لر قارشیسیندا نئجه دیک دایانماغی اؤیره‌درک، هجر-ی بوْز آتینا اۆزرلیک سالاراق، تایسیز اوْلان سئوگی‌لرینی دیل‌لره یایماقدا.

بیر آیری طرفدن کوْراوْغلو جنگی‌لری نظمه چکه‌رک، یئددی مین یئددی یۆز یئمیش یئددی دلی‌سینی چنلی بئلدن چنلی تبریزه قوناق گتیریب، قیرآت بئلینده میسری قیلینج‌ینی الده اوْیناداراق، نیگارین گؤزۆندن ایراق، بۆتۆن آذربایجانلی‌لارین سئوگیلی‌سینه چئوریلمه‌گی‌ایله بیرگه، بو ائلین و دیلین دوْستویلا دۆشمانینی بللی ائتمکده.

جان اوْرمودا دوز داغی تاماشاسی گؤزلردن آخدیران یاش‌لاری گؤلۆمۆزه ساری یوْللاماقدا.

بیر طرفیندن داملار - تاوان‌لار تاماشاسیندا سانکی ساعدی یئنی‌دن دیریلیب مشروطه‌ دؤنه‌می‌نین اوْ آغیر و چتین گۆنلرینی اؤزۆ روایت ائتمکده.

و باشقا بیر بوجاغیندان اؤلۆلری قویلایین تئاتری‌نین چالیشانلاری، ساواش‌ین نه اوْلدوغونو آنلاتماغا چالیشماقدا.

هۆنر، بیر میللتین اویغارلیغین ( تمددونون ) زنگین‌لیگی‌نین گؤسترگه‌‌سی‌دیر و دۆنیانین ایلکین و زنگین اویغارلیق‌لاری‌نین بیرینه یییه اوْلان میللتین، هۆنری ده گۆجلۆ اوْلار،
ارک ( شیر - خوْرشید ) سالوْنونو ییخسالار دا بئله، آشیق سازینی اؤزگه بایراغینا بۆکۆب یاندیرسالار دا بئله، آنا دیل‌لی کیتابلارینی کین اوْدوندا یاندیرسالار دا بئله و وارلیغینی دانماغا جان آتسالار دا بئله.

بیری گلدی بینا سالدی
بیری ییخدی اؤدۆل آلدی
اؤتن شؤهرت هاردا قالدی
یانیق قوْپوز فیکره دالدی

آنجاق، بو بؤیۆک میللت، تاریخین ان چتین آشامالاریندا وارلیق‌لارینی قوْرویوب اوْ چتین گۆنلریندن باشی اوجا چیخیب و اینانیریق یوردوموز، یئنی‌دن ایشیق‌لارا آچیلان آیدین سحرلرله اوْیاناجاق بیر گۆن....
بلکه ده ائله آذر آیی‌نین گۆنلری‌نین بیرینده.

داودعبدی
@davud_ebdi

بو آت، بو دا میدان

نئچه ایل بوندان قاباق شهرداشلی‌لاریمیزین بیری منی گؤرۆب دئدی اوْلورسا بیر نئچه دقیقه‌لیک نقدلریمی ائشیت
سئوه - سئوه قوْلاق‌لاریمی سؤزلرینه تاپشیردیم
آنجاق سؤزلرینده، نقددن چوْخ ایراد توتماق وارایدی.
نم فیلان یازی‌دا فیلان کلمه‌نین س حرفی دۆشۆب و...
یا فیلان یازینی بیه‌نمه‌دیم
یا یازدیق‌لارینی کاش فارسجا یازاسان
و فیلان یازینی منیم نظریمه بئله یازمالی‌ایدین و....
سؤزلرینی ائشیدیب ساغ‌اوْل دئییب، آیریلدیم.
اوْ دانیشیغین آردیندان منه بیر پارا اؤزل سوْرونلار یاراندی، و بیر نئچه آی فیکریم داغیناق اوْلدوغو اۆچۆن هئچ نه یازا بیلمه‌دیم.
نئچه واقت سوْنرا یئنی‌دن منی گؤرۆب دئدی آی قارداش گؤرۆرم نقدلریم سنی کۆسدۆرۆب یازماییرسان داها.
گۆلر اۆزله دئدیم بی، من تکجه سیز بیر نفر اۆچۆن یازماییردیم کی، سیزین بیه‌نیب بیه‌نمه‌دییینیز اۆچۆن یازماغی قیراغا قوْیام، موخاطب‌لریمین ایچینده بیر سیرالاری یازدیقلاریمی چوْخ سئویرلر، چوْخ‌لاری دا هئچ اوْخوماییرلار....
آنجاق بیز یوْلوموزا داوام وئریریک.
- نئچه دؤنه ده ایسته‌دیم دئیه‌م کاش بوگۆنه کیمی سیز ده تکجه بیر خط آنادیلیمیزده، آنادیلیمیز و میللی مساله‌لریمیز اۆچۆن یازی یازمیش اوْلاردینیز و من ده دۆزگۆن و اۆرک‌لره یاتان یازی‌لار یازماغی سیزدن اؤیره‌نردیم آنجاق بحثی اوزالتمادیم.
ایندی ده تبریزده سایین صدیق جمالی‌ و تیمی‌نین گئجه - گۆندۆز چالیشمالاری اساسدا، ایشیق اۆزۆ گؤرن کوْراوْغلو تاماشاسینی نقده توتان‌لارین ایچینده، اؤزگه‌دن چوْخ اؤزۆمۆزۆنکۆلر گؤرۆنمکده‌دیرلر.
کیمیسی یاساق دیل‌لی بو میللتین یؤنتمن‌لریندن دۆنیانین تانینمیش تئاترلاری سوییه‌سینده تاماشالار گؤزله‌ییرلر
کیمیسی تبریزین سالوْن‌لاریندا
آرتور میلئرین؛ بیر ساتیجی‌نین اؤلۆمۆ‌ یا آنتوان چئخوْف‌ون گیلانار باغی
یا هئنریک ایبسئن‌ین قوْلچاق‌لارین ائوی
یا لوْرئن هانسبئری‌نین گۆن ائوینده‌کی کیشمیش تاماشاسینی
یا دا هملئت و رومئو - ژولیئت کیمی اثرلری صحنه‌ده گؤرمک ایسته‌ییرلر.
بلی اوْنلار دا حاقلی‌دیرلار
بو میللت دۆنیانین ان بؤیۆک و گؤزل تاماشالارینی حاق ائدیر، آنجاق بو گۆن هرنه‌یی نقده چکن‌لره تکجه بیر سؤزۆم وار؛
ات گتیریبسینیز کۆفته ایسته‌ییرسینیز؟
توتاق سایین صدیق‌جمالی‌نین اثرلری اصلا سیز باخدیغینیز فوق هۆنری جنبه‌لرده یئر آلماسین، آنجاق ائله همن شخصین بۆتۆن هده - قوْرخولارا رغما، بۆتۆن یوْلونا آتیلان داش‌لارا رغما،  جسارتی، شهامتی و قورد‌اۆرکلی‌لیگی همن سیزلر بینمه‌دییینیز و هۆنری باخیمدان ده‌یر وئرمه‌دییینیز اثرلری صحنه‌یه چیخارتماغی‌لا بو میللتین وارلیغینی قوْروماقدا بؤیۆک آددیم‌لار آتیلیر.
سیز عاغیل‌لی‌لار اوْتوروب هله ایکی - ایکی دؤرد ائتمکده‌ایکن، صدیق‌جمالی کوْراوْغلو‌سونون دلی‌لری‌ایله بیرلیکده بو میللتین اۆرک‌لرینی قازاناراق، هر آخشام نئچه یۆز نفرین گؤزلریندن سئوینج یاش‌لارینی آخدیرماغی و بو دیلین - بو یوردون گرچک سئون‌لری‌نین آلقیشینی قازانماقدا‌دیر.
توتاق کی اثری‌نین آدی تئاتر اوْلماسین، نه بیلیم سیز دئین کیمی؛ شور اوْلسون، هیجان اوْلسون.
کاش سیز تئاتردان باشلاری چیخان‌لار و هرنه‌یه هۆنری باخیمدان باخان‌لار دا بیر هۆنری اثر یازیب - یارالداردینیز اوْندان سوْنرا نقد آدلی قیلینج‌لارینیزی قینیندان ائشیگه چیخاردیب، یئر - گۆیۆ، کوْراوْغلویلا، هر کسی نقده چکردیز.
بونو دا دئییم سایین یعقوب صدیق‌جمالی‌نی یاخیندان تانیماییرام و تکجه ستتارخان تماشاسیندا ( یا سیزلر دئمیشکن شوْ دا ) اوزاقدان گؤرمۆشم و بو یازینی یازماقدان هئچ بیر چیخار دا اومماییرام، تکجه بونو ایسته‌دیم یئتیرم، گؤزل و هۆنری اثرلر گؤرمک ایسته‌ییرسینیز نقد و داش دیغیرلاتماق یئرینه، الدن توتوب، باجاریغینیز و ساوادینیزا دایاناراق، یۆکسک سوییه‌ده اثرلر حاضیرلاییب، بو میللته سونون، بو آت، بو دا مئیدان.
و نییاران دا قالمایین؛
ائل اؤز یاخشینی پیسدن سئچه‌جک.
آنجاق هله بوگۆن صحنه‌ده اوْلان و جنگی‌لری سسلندیرن هر بیر تاماشامیزا، نه بیلیم تئاتریمیزا، شو موزا، آرخا دوروب، وارلیغیمیزی قوْرویان هرکسی آلقیشلامالی‌ییق.

داودعبدی
@davud_ebdi

نه یاخشی کی سن وارسان آی صدفلی ساز [ زلیم‌خان یعقوب ]

  بیلمیرم نه‌دن آشیق آدی گلنده منیم بئینیمه چاتان ایلک یئر، تایسیز آشیق‌لار یوردو و اوْ وارلیغین سؤنمز اوْجاغی ساییلان اورمو شهری اوْلور.
منیم بو قوْنودا چوْخ آراشدیریلان علمی و بلگه‌لی قایناق‌لار و کیتاب‌لارلا ایشیم یوْخ، آنجاق تکجه اوْ بؤلگه‌نین آدلیم آشیق‌لاری‌نین آدلارینی گؤزدن کئچیرسک، اوْ گیزملی اینسانلار آشیق‌لیغین گیزملی هابئله سئحیرلی دۆنیایا نه‌دن آددیم قوْیدوقلارینی آنلاماق اوْلور.
آشیق امراه، آشیق آسلان، آشیق بولود، آشیق درویش، آشیق اوْهانس، آشیق آیواز، آشیق باهار و بوگۆن آرامیزدان کؤچن، اوْ قیزیل سوْیون سوْن بایراقچیسی اوْلان آشیق دهقان.
آشیق دهقانین آرامیزدان کؤچمه‌سی‌نین خبرین ائشیتدیگیم آندان بری، حالیمین پوْزولدوغوندان چوْخ، چاره‌سیزلیک کیمی، نییاران‌چیلیق کیمی نه بیلیم قوْرخو کیمی بیر دویغو منی چولغالاماقدادیر.
سئحیرلی و اوْسطوره‌وی سازیمیزین سوْن قوْروقچوسونون الدن وئردیگی‌نین آردیجا یارانان بیر قوْرخو.
آشیق‌لار تاریخین باشا - باشیندا، تۆرک خالق‌لری‌نین ازلی و ابدی وارلیق‌لاری اوْلسالار دا، من هئچ‌واقت قوْپوزا ساده بیر موسیقی آلتی کیمی، آشیق‌لاری دا معمولی اینسان‌لار کیمی گؤره بیلمه‌ییرم،
منیم گؤزلریم هر دؤنه سازلا سینه‌سینده سیلاحینی گزدیرن بیر آشیغی گؤرۆب ایشیقلاناندا؛ تانری‌داغ‌لاریندان آشیب، آلتای‌لاردان یوْلونو سالیب، سهند اتک‌لرینده منزیل سالان شامان‌لاری گؤرۆرم، سازلاری‌‌لا بو دۆنیا باغلانتی‌لاریندان آیریلیب گله‌جکدن خبر گتیرن اوْسطوره‌وی اینسانلاری گؤرۆرم،
هر یانیق کرم‌ینی ائشیدنده، سئوگی اوْدوندا آلیشیب - کۆل اوْلان کرم‌ی خاطیرلاییرام،
هر جنگی‌نین جهله‌مه‌سینده قیرآت بئلینده، میسری قیلینج الینده کوْراوْغلونو آنیرام،
هر گراییلی‌سی‌ایله بو دۆنیادان قوْپوب، اوشاقلیق چاغ‌لاریما قاییدیرام، هر بیر اوستادنامه‌ده اؤیۆدلر ائشیتدیگیمده آغ ساققال‌لی دده‌قوْرقود گؤزۆمۆن اؤنۆنده جانلانیر، هر دئییشمه‌ایله باغلاشمادا دده علسگری گؤرۆرم و هر دؤنه شیکسته‌ ائشیدنده غرور وئریجی هابئله قان جوْشدوروجو کئچمیشیمیزله - فاخیر تاریخیمیزی یادا سالیب کئفه دالیرام، باش ساری تئل‌ین کئفلندیردیگی کیمی بیر کئفلی‌لیک.
سؤزۆن دۆزۆ، منه بئله گلیر آذربایجان میللتیندن آشیق هاوالارینی آلسالار بو میللتین وارلیغی‌نین تمل دیره‌یی ییخیلار، بلکه ده ائله اوْ اۆزدن کئچمیش ایل‌لرده قوتسال سازیمیزی آمریکا بایراغینا بۆکۆب، جوما نامازلاریندا اوْدا چکدیلر، آشیق‌لاریمیزی دوستاق ائدیب وارلیغیمیزی قوروتماق ایسته‌دیلر.
آنجاق، آشیق دهقان و دهقان‌لار بو یوردون هر بوجاغیندان سازلارینی اله آلیب، دؤحتۆر علی قافقازیالی یازدیغیمی کیمی، هر بؤلگه‌ده یارانمیش اوْلان آشیق‌ موحیطینی قوْرویوب، بو سئحیرلی صنعتی بوگۆنۆمۆزه گتیریب چاتدیردیلار.
بو سؤزلری یازا - یازا هله ده اوْ قوْرخو مندن ال چکمه‌ییب
بلکه آشیق دهقان، ایشوْ نون *( آشیق یوسیف اوْهانسین باباسی ) دۆزلدیب ، آی - اولدوزلا بزه‌دیگی، تاریخی و تایسیز اوْلان اوْ آدلیم دؤرد سازدان بیری‌نین یییه‌سی اوْلماسایدی بوجور نییاران قالمازدیم.
آنجاق پاییزین بو قوْراقلیق گۆنلرینده آشیق دهقان، اورمو گؤلۆمۆزۆن قورودولماسی‌ایلا بیرگه، بو یورددان کؤچن دۆرنالارا قوْشولاراق آرامیزدان سس‌سیزجه‌سینه کؤچۆب، قیزیل سسی‌ایله اوْدلو نفسینی، تاریخ‌لرین یادداشینا پای وئردی.

*[ ایشو سازلاری آدی‌لا تانینان دؤرد آدلیم و تاریخی سازیمیزین بیرینی آشیق امراه جانوئیسلی آشیق میرزه‌علی نیولوئی‌یه ئرمیشدی، همن سازلارین بیری ده آشیق علی‌نین اوْغلو؛ آشیق ائیواز بابایی‌ده‌دیر، بیری آشیق یوسیف اوْهانس‌ین سازی‌ایدی، سوْنونجو ساز دا آشیق دهقانین سازی‌ایدی].

داودعبدی
@davud_ebdi

هر آن تام‌آرزی‌لادیغیم گؤزیاشلاری

۱۳۹۹ - جو ایل، یکشنبه، قیروْو آیی‌نین (آبانین) ۱۸ - جی گۆنۆ، ایبراهیما زنگ آچیرام، تیترک و نییاران سس‌له قاغا نه خبر دئییب سوسور، چوْخ چتین‌لیک‌له قاغا قورتولدو، شوْشا بیزیمدیر دئییب داها سوسورام
۱۲ - ۱۳ دقیقه‌لیک اوْ تئلفون دانیشیغیندا، تکجه آغلاماق سسی گلیر منیم قولاغیما و مندن ایبراهیمین قولاغینا....
وطن سن نه شیرین شئی‌ایمیش‌سن کی، آزادلیق خبرین‌له تؤکۆلن گؤزیاشلارلا وورولان هؤنکۆرتۆلذ هرگۆن، هرثانییه یئنی‌دن آرزی ائدیلیر.

داودعبدی
@davud_ebdi

کلمه‌لری کؤچۆره - کؤچۆره آرامیزدان کؤچن ایگید

آذربایجانین پارلاق اولدوزلاریندان ساییلان دؤکتۆر عباس‌پورون دۆنیادان کؤچمک خبری، چوْخ اینانیلمازایدی
یوردوموزا گؤردۆیۆ بؤیۆک و تای‌سیز ایشلری کیمی،
۸۰ - جی ایل‌لر، میللی حرکت‌ده بیزلر ایکی نفری مهندیس آدی‌ایلا سسله‌یردیک
بیرینجیسی رحمتلیک مهندیس امانی، ایکینجیسی ایسه یئنی‌جه رحمتلیک اوْلان مهندیس عباسپور
اوْ چاغ‌لار درگی‌لریمیزین بیلگی‌سایارلا باغلی ایشلرینی سئوه - سئوه، هئچ بیر گؤزلنتیسی اوْلمادان یئرینه یئتیرن مهندیس عباسپور بیر گۆن تئهراندا، ستتارخان مراسیمیندن قاییدارکن منه بئله دئدی، سیز درگی‌چی‌لره بیر خوْش خبریم وار؛ گلن گۆنلر و هفته‌لر ایچره بیلگی‌سایارلا باغلی بیر دئوریم اۆز وئره‌جک،"کؤچۆر" آدلی بیر بیلگی‌سایار برنامه‌سی حاضیرلاییریق،
بو برنامه‌ایله داها گؤزلرینیز درگی‌لرین ائدیتی و یازی‌لاری لاتین‌دن عرب الیفباسینا چئویرمک‌له یوْرولمایاجاق دئییب، قیرمیزی بوْیالی میللی پالتاری گئیینن، ستتارخان مراسیم‌ده شئعر اوْخویان "سانای" آدلی بالاجا قیزی‌نین الینی مؤحکم سیخاراق، سارسیلمایان آددیم‌لارینی داها دا مؤحکم گؤتۆردۆ.
بلکه بو گۆنلر، گنج نسلیمیز بیلگی‌سایارلار عالمی‌نین گلیشمه‌سی‌ هابئله سانال دۆنیاسی‌نین گۆجلنمه‌سی‌ایله کؤچۆر کیمی برنامه‌لرین ده‌یرینی بیلمه‌یه‌لر، آنجاق اوْ چاغ‌لار بیزلر اۆچۆن اوْ ایشلر بیر دئوریم‌ایدی...
گله‌ج‌ییمیزی ایشیق‌لاندیران بیر اومود چیراغی
و بو گۆن بؤیۆک اۆزۆنتۆایله بو اینانیلماز ایتکی‌نین آجیسینی یاشاییریق...

داود عبدی
@davud_ebdi

قاراباغ جان قاراباغ

بو یازینی ۱۳۹۷- جی ایل، اوروپانین شامپییونلار لیگینده قاراباغ‌لا آرسئنال تیم‌لری‌نین اوْیونلاری اوْلدوغو گئجه، ایران تئلویزیونون احمدی آدلی آپاریجی‌سی‌نین قاراباغ‌یمیزین قوتسال آدینی لوْغازلا یویولمامیش آغزینا آلدیغی گۆن یازیلمیشدی، آنجاق بوگۆن تام فرقیلی بیر اوْرتامدا؛ تیراختورموز ایران لیگینده بیرینجی‌لیگی قازاندیغیندان سوْنرا، قاراباغیمیز اؤزگۆرلۆیۆنۆ الده ائتدیگیندن سوْنرا داها باکی ایستادییومو یئرینه آغدام ایستادییوموندا اوروپانین دئو تیم‌لرینه ائو یییه‌لیگی ائدن قوربان قوربانوفون سئویملی قاراباغ تیمی‌نین شامپییونلار لیگینده زیروه‌ده دایاندیغی گۆن، همن یازینی پایلاشیب، فاشیست‌لرین باخیشینی بیزلره و بیزلره آیید اوْلان وارلیق‌لارا گؤره، بیر داها تصویره چکیب، بو باشی اوجا میللتین، هابئله آذربایجانیمیزین وار اوْلماسینی هابئله دۆشمانلاری‌نین خوار اوْلماسینی آرزی ائدیریک.

هارا؟؟ قاراباغ..... هئ‌هئ‌هئ....
آرسئنال ـ قاراباغ... هئ‌هئ‌هئ....

ـ ایللر اؤنجه هیتلرین یاراتدیغی سوْیچولوق دۆشونجه‌نین یانداشلاری‌لا قوللوقچوسو اولان فاشیست نازی‌لر، اینگیلیزلی عسگرلری اسیر ائتدیکدن سوْنرا اوْنلاری آغیر شیکنجه ائدیب، چارمیخا چکرمیشلر، آنجاق اینگیلیزلی‌لر اوْنلارین تام ترسینه، آلمانلی‌لاری اسیر ائتدیکدن سونرا، ساعاتلارجا اونلارین قارشیسیندا اوتوروب ساققیز چئینه‌مکله، اؤزلرینی دیلخوش و آلمانلی عسگرلری ایشکنجه ائدرمیشلر.
«آلمانلی‌لار او چاغ ساققیز چئینه‌مه‌یی دۆنیانین ان پیس ایشلریندن و اوْنارسیزلیق سیمگه‌سی بیلردیلر».
ائله بوگۆن ده، گؤز ببه‌ییمیز اولان "قاراباغ" تیمی‌میزین آدی، فاشیست جبهه‌سی‌نین اسیری اولان تئلویزیونون سویچو آپاریجی‌لاریلا، موخابیرلری‌نین گؤزونه سانجیلان اوخ اولوب. هله قالسین‌کی، دۆنیا و اوروپانین آدلیم تیم‌لری سئوگیلی باکی‌یا قوناق اولوب، قاراباغ لا فوتبال اوینادیغیندا سانجی دولور قارین‌لارینا و بو گؤینرتینی فرقلی یوللارلا بیان ائدیرلر،
کئچن ایل اوروپانین قهرمانلار لیگینده، آ، ائس، روم ـ اتلئتیکومادرید و چئلسی کیمی بؤیوک تیم‌لرین قارشیسیندا موجادیله ائدیب، آتلئتیکو و
آ. ائس. روم کیمی تیملری دیزه چؤکدورن تیمین قازانج‌لارینی گؤرن فاشیستلر، تۆرکلر و اؤزه‌للیکله ‌ده، آذربایجانا اولان دوشمانچیلیق‌لارین سرگی‌له‌مه‌یه باشلادیلار.
فوتبال ۱۲۰ آدلی وئریلیشده، فئردوسی‌پور آغدام قاراباغی‌نین آدینی قره باغ اقدم آدلاندیراراق، اؤز ساوادسیزلیغین یا دا فاشیست‌ دۆشونجه داشیدیغینی گؤزه چکدی و بو ایل، تئلویزیونون احمدی دئییلن دلغکی، قاراباغ‌ین آدینی یویولمامیش آغزینا آلاراق لوغازا قویوب، دیشلرینی آغارتدی.
پیسیکولوژی بیلگین‌لری بوجور عکس‌العمل‌لری اینسانین ایچینده اولان حقارتلرله ایلگی‌ده اولماغینی بیلدیریب و بیر اولای‌دا نئجه آغلاماقلاـ‌گۆلمک، بیر شخصین دیش عکس‌العملی اولاراق،اونون ایچیندن خبر وئردیگینه اینانیرلار.
ائله اوگۆن ده، جانلی یاییندا احمدی‌نین هیریلداماغی بؤیوک بیر گؤینرتی‌دن خبر وئریردی،
باش کندلری‌نین تیم‌لری بوقدر ادعایلا هله امارات ـ قطر تیم‌لری‌له اویناماغا یالوارارکن، عربیستان تیم‌لری اؤلکه‌لرینی قبول ائتمه‌ییب توپ اوینامامادیغی حالدا، دۆنیا شؤهرتلی تیم‌لری سئویملی آذربایجان‌دا گؤرمک همن ساققیز قضییه‌سی‌دیر و فاشیستلرین تحقیرلرینی، اؤز دیلخوشلوقلاری‌لا یانیتلاماق دئمک‌دیر
و اونوتمایاق آتا‌ـ‌بابامیز دئمیشکن:
پیشیگین الی اته چاتماز دئیر اییسی گلیر......
ایندی ده هارا قاراباغ هن قاراباغ، سئویملی قاراباغ دئییب فخر ائدیریک.....
هارا..... قاراباغ...

سؤزۆن سوْنوندا بیزلر بو اؤلکه‌ده آسفالتی دۆز و صاف اوْلان بیر خییاوان حسرتینی چکدیییمیزده، باکی شهری؛ فوْرمول بیر، اوْتو یاریش‌لاری‌نین نؤوبتی ائو یییه‌سی اوْلور.
هارا هه آذربایجان....

داودعبدی
@davud_ebdi

دردی، درد اوْلموشدور ائلین ده منه

خزل آیی‌نین (مئهرین ) بیرینجی گۆنۆ، نازبالالاریمیزا؛ سئوینج هابئله موتلولوق‌لارلا دوْلو بیر گۆن اوْلا بیلردی؛ آنادیلیمیز ائولرده اوْنودولماسایدی...
شوْونیزم قوْخولو، اوْخول‌لارین آچیلیشی‌لا بیرلیکده، اؤلکه‌نین یۆزمین‌لرجه تۆرک اوشاغی‌نین آنا دیل‌لری‌نین یاساقلانماسینی باش ساغلیغی وئریب، دؤولت تۆرکان چوْ بلندی گرفت شئعرینی مسعود یاشایا - یاشایا اوْخویاراق، اورمو چؤلۆندن، قاناد چالیب قان چاناغی اوْلان گؤزلریمیزه قوْنان دوزلاری سیلیب گله‌جه‌یی گۆدۆب، آلماس ایلدیریمین آذربایجان درد ایچینده بوْغولموش شئعری خیالیمدان کئچیر.....

[ آشاغیدا گتیردیییم هابئله شاعیری‌نین آدینی اونوتدوغوم بو شئعر، خزل آیی‌نین بیرینجی گۆنۆنده ناز بالالاریمیزا قارشی ائدیلن ظۆلۆم دنیزی‌نین بیر داملاسی‌نین گؤسترگه‌سی‌دیر، البت دۆشۆنۆنلره ].

‌اولدوز و کؤکب

اولدوز يئددی ياشيندا 
قارا چارشاب باشيندا 
قوْشولاراق کوکبه 
يوْلا دۆشدۆ مکتبه 
معللیم ايلک درسينه 
ايقدام ائتدی ترسينه 
آنا ديلين بوشلادی
آيری ديلده باشلادی
دئدی: آچين کيتابی 
بيلن وئرسين جاوابی
چؤره‌یی گؤستره‌رک 
اولدوز سسلندي: "چؤرک"
يوخ! کؤکب جاواب وئر: "نان" 
اولدوز ائشيت ـ سن ده قان! 
سؤيله اولدوز! نه دير بو؟ 
اولدوز جاواب وئردی: "سو"
يوخ! کؤکب سن وئر جاواب!
کؤکب جاواب وئردی: "آب" 
کؤکب سئوينجه دوْلوب 
اولدوزون رنگی سوْلوب 
سوْلوب داياندی اولدوز 
اولدوز تک ياندی اولدوز 
ائوه گلنده آنا 
اوْنو باسدی باغرينا 
"آنا قوربانين اوْلسون! 
نه يازدين ـ نه اوْخودون؟" 
دن سو وئريب قوشونا 
کئچدی سوفرا باشينا 
"سوْال وئردی: آنا جان! 
بو "چؤرک"دير يوخسا "نان"؟ 
بس بو نه دير "آب" می "سو"؟
آنا جاواب وئردی: "سو"
اولدوز سئوينديييندن 
آناسی‌يلا اؤپوشدو 
آنا باخيب اۆزونه 
سؤيله‌دی اؤز ـ اؤزونه: 
يا معللیم آزيبدير! 
يا کيتاب سهو يازیبدیر.

داودعبدی
@davud_ebdi

آذربایجان سوْنالاری‌نین سوْن‌آیی


تۆرک‌لرین اسکی اینانج‌لارینا گؤره، آی و گونش،سئوگیلی سانیلیردیلار
آذربایجان اینسانی بئله اینانیردی، آی لا گونش بیر ایل بوْیونجا بیر - بیرینی آختاریب، سوْنای گۆنونده بیر - بیرینه یئتیشیب قاووشوردولار.
بو قاووشماق گۆنو، سوْنای آدلانیردی، ( اوستاد منظوری اؤز کیتاب‌لاریندا بو بایرام و گؤزل دبی، چوْخ دۆزگۆن و بیلیم‌سل باخیمیندان آچیقلاییب‌لار)
آنجاق بو یازی‌دا بو گؤزل دبین نئجه توتولماسی قلمه آلیناجاق.
زومار آیینی‌نین ( شهریورین ) سوْن گۆنلری، سوبای اوْغلانلار، سئودیکلری قیزین ائوینه، قیش زوماریندان بیر سله مئیوه گؤندررمیشلر(سله توتماق دبی-اۆزۆم پایی و....اوْ چاغدان گلیب بو گۆنوموزه چاتیبدیر).
بو آرادا گؤندریلن مئیوه پای‌لاری آراسیندا آلما، نار اؤزل‌لیک‌له ده قیرمیزی آلما اساس رول اوینایارمیش،
قیزیل آلما آذربایجان و تۆرک میفولوژیسینده اساس روْل اویناییر، اصلی-کرم بیر آلمانین ایکی اۆزوندن یارانیبلار
باسات (دده قورقوددا ایلک آدام/آتام/آدم) آلمادان یارانیر
قیزیل آلما توخومو....
قیزیل آلما‌ ایلگیلی ناغیل‌لار، ارگنه قون بایرامی‌لا بیرگه گلمک،بو قیزیل آلمالار، سیبهای زرین هیسپیرید اوْلاراق اوروپا میف‌لرینه کؤچموشدور و....
آنجاق سوْنای گۆن‌لرینده آلما، قوز، هئیوا، اۆزۆم‌ایله دوْلو اوْلان سله‌لرین(سبدلرین) پای گؤندریلمه‌سی بیر اوْغلانین بیر قیزا سئوگیسین بللی ائدن نیشانه‌لردن ساییلیردی(سئوگی اعلانی)، قیز اؤزۆ هابئله ائولرینده ده بو ایلیشکی‌یه کؤنۆللۆ اوْلسایدیلار اوْ پایی آلیب و یئرینه بیر دستمال(مندیل) قویماقلا، اؤز ریضایتلرین بللی ائدردیلر.
بئله دئمک اوْلار سوْنای، آذربایجانلی‌لارین ‌سئوگی‌لرین بللی ائتمک گۆنلری‌ایدی،
بۆتۆن باغ-تارلا ییغیشدیرلاندان سوْنرا، سئوگی‌لر ده بللی اوْلاندان سوْنرا، توْی‌لار باشلانیردی.( ائله بو گۆنلر ده، کند توْی‌لاری‌نین چوْخو پاییزدا توتولار).
سوْنای؛ آذربایجانین اینسان‌لارینین ایلکین حاقلاری‌نین باشلانیشیندان و اؤز سئوگیلی‌لرینی هئچ بیر باسقی آلتیندا اوْلمادان سئچمک سمبولودور،
سوْنای واسیطه‌سی‌ایله اوْغلانلار و قیزلار (باشقا یئرلرده قیزلاری دیری - دیری تورپاق‌لارا تاپشیرارکن) بیر - بیرلرینه سئوگیلرین بللی ائتمک‌دن قیراق، بو یوردون گۆجلۆ و زنگین وارلیق‌لاری‌نین گۆزگۆسۆ و اینسان‌لاری‌نین آچیق بئیین‌لری و آیدین دۆشۆنجه‌لری‌نین گؤسترگه‌سی‌‌دیر.

داود عبدی

@davud_ebdi

بیردنه ده ایکی یۆز مئتیرلیگین بیزیم کۆچه‌نین باشیندا تیک، سرورم

دئییلن‌لره گؤره کئچمیش چاغ‌لار بیر نفر سوچلونو قاضی یانینا آپاریرلار، قاضی جنابلاری سوچلویا مین دنه قامچی وورولماسینی بویوروق ائدیر.
سوچلو، قاضی‌یه اۆز چئویریب؛ دئییر سایین قاضی یا بوگۆنه کیمی قامچی یئمه‌ییبسن، یا دا سای بیلمیرسن، آخی مین دنه ده قامچی اوْلار؟
ایندی بو گۆنلرین گۆلمه‌جه‌سی اوْلان اوستاد گودرزی‌نین ده پایلاشدیغیم ویدیودا بو قیزا وئردیگی سؤز، همن قامچی‌‌لا قاضی قضییه‌سینی یادا سالدی.
سایین اوستاد، ائی کوروش زمان، ائی بشرییتین جانلی منشورو، ائی جانلی پییاده‌ رو ، ائی پئیکرتراش اعظم، ائی ....
گل اه‌یری اوْتوروب دۆز دانیشاق، آخی بو اؤلکه‌ده یۆز مئتیر اوجالیغیندا دا هئیکل (مجسمه) دۆزلتمک اوْلار؟
هیند، چین، میانمار کیمی اؤلکه‌لرده اوْ‌ ایش گؤرۆلۆبدۆرسه، و یۆز مئتیردن یوخاری هوندورلوک‌لری اوْلان هئیکل‌لر تیکیلیب‌دیرسه اوْنلارین اینانج‌لاریندان قایناقلانان ایراده، هابئله وارلی دؤولت‌لری‌نین آرخا دورماقلاری اساسدا بو ایش‌لر باش توتوب.
ایندی بو اؤلکه‌ده دؤولت، ایشچی‌لری‌نین آیلیغی‌نین اؤده‌مه‌سینده قالدیغی گۆنلرده یۆز مئتیر سهلدی، یۆز سانت‌لیق هئیکل سالدیرماغا دا بودجا آییرا بیلمز، مندن دئمک ها، سؤز وئریرسن یئرینه گتیره بیلمه‌سن کوروشون روحو اینجییر ها.
ایندی سیز اؤزگۆرسۆنۆز ال داشقانیزی آرخانیزجا سۆرۆتله‌یه - سۆرۆتله‌یه دۆنیانین دؤرد بوجاغینی گزه‌سیز ( هئچ کسی ایلگی‌لندیرمز )، آنجاق اؤزۆنۆز قوتسال آدلاندیردیغینیز بو گزینتی‌نیزی یالان‌لار یایماق‌لا کیرلندیرمه‌یین، آخی دئییلن‌لره گؤره قیبله‌نیز و آمالینیز ساییلان کوروشونوزون یالاندان آجیغی گلرمیش [ دئییرلر منشوروندا یازیبدیر، قادین‌لارا دوْغوم بوراخیلیشی(مرخصی زایمان)، تعیین ائتدیگی بندین دالیسیجا یازیب باخ  ].
البتته تکجه دئییلن گؤره ها، هله بو گۆنه دک گؤرن اوْلماییب اوْ چئرتان - پئرتان‌لاری.
اۆزۆن گۆلسۆن هئی اوستاد گودرزی، اؤلکه‌نین بو آغیر ایقتیصادی دورومو و ایش‌سیزلیک گۆنلرینده، گئنه سن باخ، هخامنش سربازلاری قیلیغیندا، آلینینا باغلادیغین اوْ تومان باغی‌لا، بئش - اۆچ دیقه اۆزۆمۆزۆ گۆلدۆرۆرسن سرورم !!!

داودعبدی
@davud_ebdi