استاد گرامی جناب آقای دکتر سپیدنامه

با سلام و احترام

متن عمیق و تأمل‌برانگیزتان را با دقت خواندم. واژگان سنجیده، ارجاعات وزین و نثر درخشان شما، هم مایه‌ی آموختن بود و هم دعوتی برای مکث در برابر پرسشی بنیادین: «مرز میان اندیشه اصیل و مونتاژ کلام کجاست؟»

نکته‌ی نخست آن‌که بی‌تردید، ساحت اندیشه و خلق معنا، برخاسته از سال‌ها مراقبه، مطالعه، زیست اجتماعی و سلوک نظری است. هیچ هوش مصنوعی، نمی‌تواند به جای این تجربه‌زیسته و تامل‌پرورده بنشیند. همان‌طور که حافظ، نه در پرتو ته‌مانده‌ی شراب ملائک، که از مسیر مشق و ممارست، صاحب سبک شد، هر نوشته‌ی وزینی نیز، باید ریشه در زمین آزمون و اندیشه داشته باشد.

اما در عین حال، نمی‌توان انکار کرد که ابزارها، نحوه‌ی نوشتن و حتی «آستانه‌ی ورود به نوشتن» را دگرگون کرده‌اند. هوش مصنوعی (اگر درست و با تأمل استفاده شود) می‌تواند برای نویسنده‌ای نوپا، همچون آیینه‌ای باشد که تاریکی لکنت را روشن می‌کند، نه آنکه به جای او بیندیشد. مشکل آن‌گاه آغاز می‌شود که ابزار، جای اندیشه را بگیرد؛ که متأسفانه گاه می‌گیرد.

از قضا، دغدغه‌ی شما در خصوص تمییز میان «اندیشه‌ی اصیل» و «نوشته‌ی مونتاژی» دغدغه‌ای مهم و کاملاً به‌جاست. ولی آیا راه حل، نفی مطلق نویسندگان نوپا یا به محاق بردن حضور آن‌هاست؟ یا آن‌که باید همان‌گونه که فرمودید، آنان را در میدان گفت‌و‌گوی علمی، محک زد؟ شاید بتوان گفت عصر ما، بیش از آنکه دوران وقوعی شدن اندیشه‌ها باشد، عصر وقوعی شدن «امکان نوشتن» است؛ که البته فرق بسیار دارد.

اگر «تخم کفتر» همان هوش مصنوعی است که بر لبان خاموش، زبان گشوده، پس بر دوش ما نیز هست که از این ابزار، همچون شمس، راهی به درون خویش بگشاییم، نه که نقش شمس را به او واگذاریم.

با احترام

🔸هادی موحدی

کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی