🔹چکیده

زندان و زندانی از موضوعاتی است که در ادبیات داستانی بارها به آن پرداخته شده است. هدف جامعه شناسی ادبیات درون فهمی و بازنمایی این موضوعات است.

هدف این پژوهش بررسی سوژه زندانی در رمان پاپیون اثر هانری شاریر می‌باشد. رمان پاپیون یک اتوبیوگرافی (زندگینامه خودنوشت) در ژانر زندان می‌باشد. قسمت اعظم حوادث این رمان در خارج از کشور فرانسه در زندان‌های سرزمین گویان(مستعمره نشین فرانسه در آمریکای جنوبی) و همچنین در مسیر فرار زندانیان به دیگر سرزمین‌های آمریکای جنوبی که اکثراً مستعمره نشین کشورهای اروپایی هستند می‌گذرد.

پارادایم این پژوهش کیفی است و با عنایت به ماهیت برساختی پدیده و ضرورت درون فهمی متن، روش تحقیق تحلیل محتوای کیفی است. جامعه هدف پژوهش شامل رمان پاپیون و ابزار گردآوری داده‌ها فیش‌برداری و کدگذاری بر اساس راهبرد تحلیل مضمون (تحلیل تماتیک) انجام شده است. تصدیق پذیری یافته‌ها از طریق مطالعات اکتشافی، کد گذاری توسط محقق، نگارش یادداشت‌های فنی و بهره‌گیری از نظر داوران در خصوص صحت روند استخراج مفاهیم و مقولات صورت گرفته است و قابلیت انتقال پژوهش نیز از طریق مقارنه و مقایسه یافته‌ها با آرای صاحب نظران و پیشینه‌ها و مفاهیم موجود در چهارچوب مفهومی صورت گرفته است.

یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که بازنمود وضعیت سیستم قضایی، عملکرد پلیس، سیاست‌های حراست و اداره زندان، چگونگی فضای زندان، نقش زندانبان و دغدغه جامعه نسبت به محکومین منفی است. در مقابل، مذهب، توانایی‌ها و خلاقیت زندانیان، مکانیسم‌های دفاعی زندانیان، تلاش‌های فردی و جمعی زندانیان برای بقا و استراتژی‌های فرار و حل مسئله ایشان و دستیابی به اقلام مورد نیاز و ممنوعه، استراتژی‌های ارتباطی و ایده‌های رهایی و تلاش برای آزادی مثبت بازنمایی شده است. سوژه زندانی در رمان پاپیون از نوع سوژه دکارتی است. سوژه آزاد، مختار، مبتکر و خلاق که خود سعی دارد تا جهان خویش و آمال و آرزوهای خویش را بیافریند. بزرگترین هدف و رویای پاپیون آزادی است و آن را بر همه چیز ارجح می‌داند به طور خلاصه باید گفت رمان پاپیون اثری است در تکریم آزادی.

🔹واژگان کلیدی: زندان، زندانی، سوژه زندانی، پاپیون، هانری شاریر، بازنمایی