ادبیات سئونلر

جعفر پورقاسم

سئویرم اورَکدن دوغما ائلیمی


سئویرم اورَکدن دوغما ائلیمی
سونرا اؤز آنامی، آنا دیلیمی

نه قَدَر سئویرم اوبانی، ائلی
او قَدَر سئویرم بو شیرین دیلی

گتیریبدی منی آنام دونیایا
بنزه‌دیب اولدوزا ، بنزدیب آیا

بوتون گؤزللییی بنزدیب منه
اؤیونوب اوغلونا او دؤنه-دؤنه

کؤنلومو اوخشاییب اینجه سسی ایله
شیرین تورکوسو ایله، خوش نفسی ایله

گؤز آچیب گؤرموشم آنا سئوگی‌سین
آنا محببتین، آنا قایغی‌سین

قورویوبدو منی قادا، َبلادان
اؤنملی سانماییب کیمی بالادان

هئچ کیمسه توتانماز آنانین یئرین
آنانین سئوگیسی، قایغیسی درین

گاهدان بیر یاراماز، قدیر بیلمَه‌ین
اوره‌یی قارا داش، اوزو گولمه‌ین

آتیر، آناسین دا، آنا دیلین ده
دانیر وارلیغین دا، دوغما ائلین ده

چیخمامیش نئچه آی ائلدن اوزاغا
اؤز آنا دیلینی قویور قیراغا

ای !!! اؤزگه دیللری اوستون بیلنلر
اؤز آنا دیلینه آجی گولن‌لر

واحیدین غزلی یئتمه‌دی سیزه ؟!
فضولی‌نین شعیری چاتمادی سیزه

دوشوندوز نسیمی بابامین سؤزون
ایزله‌دیز بابکین دوروملو ایزین

[ اوخودوز بوز آتی هئچ آت کئچمه دی(گئشمه دی )
نبی‌نین پاپاغی دئشمه - دئشمه‌دی

قوی سنه دئسینلر آی قاچاق نبی
هَجری اؤزوندن آی قوچاق نبی  ]

قیر آتی گؤردوز مو؟ چنلی بئلده سیز
کوراوغلو مئیداندا چؤکورمه‌دی دیز

هئچ ناغیل دئدی می‌؟ بؤیوک بابانیز
سارا حئکایه‌سین ، حیالی بیر قیز

توخونماسین بوهتان بیزیم ائللره
اؤزونو قورودو آتدی سئللره

یاشاتدی اؤزو ایله آرپا چایینی
یئتیرمز زمانه اونون تایی‌نی

سئوگی عالمینده یاشیر، خان چوبان
محببت یولوندا وئرَن جان چوبان

نییه اینانمیرسیز اؤز وارلیغیزا !
قویورسوز دوشمنلر سیزه گور قازا

بیزیم اجدادیمیز یاشاییب بوردا
تورکو آد قویوبلار اؤلکه‌یه، یوردا

دوشونن هئچ اینسان حددینی آشماز
کؤچری عونوانی بیزه یاراشماز

دئمیرم عاییب دیر باشقا دیل بیلمک
آیری-آیری دیلده دانیشیب، گولمک

عاییب‌دیر توتاسان یادلارین اَلین
گودوب، قورویاسان اونلارین دیلین

یوز دیلی اؤيره‌نیب، یوز دیلده دانیش
آنجاق اؤز دیلینه گؤستر آنلاییش

آنلا اؤز دیلینده، قان اؤز دیلینده
پروانه اولساندا، یان اؤز دیلینده

بو دیلده واقیف‌لر قوشمالار قوشوب
بو دیل باشقا-باشقا اؤلکه‌لر آشیب

بو دیلده وورولوب اصلییه، کَرم
لئیلی‌نی بو دیلده سئویب ایسته‌رم

نباتی بو دیلده یارادیب غزل
شهریار بو دیلده دانیشار گؤزل

خاقانی ، نیظامی، ساهیر، ناتوان
بو دیلده اولوبلار یازیب، یارادان

موشفیق ده بو دیلده دولانیب باغی
ایلیشیب سئوگییه اونون اَیاغی

دیل خزینه‌میز ده نه‌لر وار، نه‌لر !
قوشمالار، ناغیل‌لار ، اوغوز نامه‌لر

بیزه اؤیود وئریب دده میز قورقود
لوغت نامه یازیب کاشغرلی ماحمود

بو دیلده سؤیله‌نیب آرزو، دیلک‌لر
بو دیلده یازیلیب قوتلو بیلیک‌لر( قوتاد غوبیلیک)

بیر باشی اورومچو، بیر باشی اؤزبک
یورولار ساناسام ائشیدن تک-تک

بیر قولو گؤی خزر بیری آغ دنیز
گؤزو باکی، شیروان ، اوره‌یی تبریز

آیدین گله‌جکدن وئریرم خبر
گونش نور ساچاق بیزه برابر

آرزو بوداغیندا حسرت گوللری
آچیب، اوخشایاجاق بیزیم ائللری

  ۱۲  ،  ۴  ،  ۱۴۰۵

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

فاطمه_ ملک زاده

صدایِ پرت شدنِ یک چیزِ سنگین می آید
     عطرِ لیمو هم می آید
ماه در آسمان وسطِ دو کابلِ برق
    و خدا صورتش را بند می‌زند
غروبی قد کوتاه توی دشت میوزد
خونم در شیشه ست
   اگر بگویم سالیانِ درازی ست
که خودم را ندیده ام
    این را چراغهایِ مشوشِ اتوبان‌ها می‌دانند
     و بادها که هی می‌خواهند حرفی را
.    به زبان بیاورند
زندگیهایِ نزیسته ام حرف بزنید
من مثلِ خانه ای در مزرعه آفتابگردان
فقط برای تماشاچی شگفت بودم
      صدایِ پرت شدنِ یک چیزِ سنگین می آید
مه افتاده به جانِ کوههایِ روبرویم
ابرها جوری در آسمانند
      گویی دستانی برایِ اجابتِ دعا بالا رفته ست
بیرون عروسیِ کلاغ هاست
  که سر کلافه شان را گم کرده اند
ارواحی از کنارِ تندیسِ سعدی ایستاده در
بن بستِ آزادی می‌گذرند
این را چراغهایِ مشوشِ اتوبان‌ها دیدند
قلبِ تنهایم!.
آیا پشتِ لکه هایِ ابر پنهان بود آن چیزِ سنگین
که پرت شد؟
یا از پشتِ کوههایِ عظیم که پر از چشمه اند؟‌
ای ماه میخواهم به تو شیره خرنوب بخورانم
که راست بگویی
زندگیهایِ ما پر از گره ست
!ما جوانی مان را به ناخدایی باختیم
که هرگز به دریا
نرفته بود"

# فاطمه_ ملک_ زاده

صدایِ پرت شدنِ یک چیزِ سنگین می آید
     عطرِ لیمو هم می آید
ماه در آسمان وسطِ دو کابلِ برق
    و خدا صورتش را بند می‌زند
غروبی قد کوتاه توی دشت میوزد
خونم در شیشه ست
   اگر بگویم سالیانِ درازی ست
که خودم را ندیده ام
    این را چراغهایِ مشوشِ اتوبان‌ها می‌دانند
     و بادها که هی می‌خواهند حرفی را
.    به زبان بیاورند
زندگیهایِ نزیسته ام حرف بزنید
من مثلِ خانه ای در مزرعه آفتابگردان
فقط برای تماشاچی شگفت بودم
      صدایِ پرت شدنِ یک چیزِ سنگین می آید
مه افتاده به جانِ کوههایِ روبرویم
ابرها جوری در آسمانند
      گویی دستانی برایِ اجابتِ دعا بالا رفته ست
بیرون عروسیِ کلاغ هاست
  که سر کلافه شان را گم کرده اند
ارواحی از کنارِ تندیسِ سعدی ایستاده در
بن بستِ آزادی می‌گذرند
این را چراغهایِ مشوشِ اتوبان‌ها دیدند
قلبِ تنهایم!.
آیا پشتِ لکه هایِ ابر پنهان بود آن چیزِ سنگین
که پرت شد؟
یا از پشتِ کوههایِ عظیم که پر از چشمه اند؟‌
ای ماه میخواهم به تو شیره خرنوب بخورانم
که راست بگویی
زندگیهایِ ما پر از گره ست
!ما جوانی مان را به ناخدایی باختیم
که هرگز به دریا
نرفته بود"
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

مهری_ذبیحی_اترگله

چیزی عایدمان نمی‌شود
در گیر و دار جنگها
جز زخمهای بی‌التیام
در چشم انتظاریِ مادران
و نامه‌های نخوانده‌ی
معشوقه‌‌هایی که
عطر دست‌هایشان
پر کشیده از کاغذهای خمیده
و پیراهن‌های آویزانِ در خانه
با پلاکهای نیامده/
ما خواهرانی می‌شویم
که نامِ برادرانمان را
لای کشته‌ها
تفحص می‌کنیم...

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

آیدین ساو نشریاتیندا اوشاقلار و یئنی یئتمه لر اوچون یئنی بیر کتاب یاییملاندی.
" تولکودن قورخان  جان احمد"
بو کتابدا ائل ناغیللاریمیزدان بیری یازییا کئچیریلیب اویغون رسملرله بزه نیبدیر. بو کتابین مولفی سایین علی صمدی دیر.
کتاب تورکی - فارسی دیللرینده یاییملانیب.
بو کتابی الده ائتمک ایسته ینلر نمره میزله علاقه ده اولا بیلرلر: ۰۹۱۴۳۰۵۹۷۱۵


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

داماغی شاققیلددان آماتور ایشلر
محمد_عابدین‌پور
 
غزه قیزی
شاعر: سعداله دنیوی مغانلو
طراح: حسین حسن‌نژاد
انتشارات: یایلیق
نوبت و چاپ: اول- 1404
10 صفحه رنگی
جارچی
یازار و رسام: حسین حسن‌نژاد
انتشارات: یایلیق
نوبت و سال چاپ: اول- 1404
20 صفحه رنگی
 
آنا دیلیمیزده آزاراق کتابا توش گلمک اولور کی رسیملرینین سؤزو اولسون دئمه‌یه! تصویرلری آدامین الیندن توتوب گؤتوروب آپارسین اؤزو یاراتدیغی دونیانی گزدیریب یئنی تجروبه‌لرین کئفینی یاشاتسین بیزه. خیال قانادلارینی باغیشلایاراق؛ اوچماق امکانی باغیشلاسین اوخوجوسونا.  
اردبیلدن پای آلدیغیم بو ایکی کتابین نقاشیلاری منجه چالیشیر بئله بیر مقاما چاتا، و بعضن ده چاتیبدی. هر ایکی کتابین قانسیز و جانسیز متن‌نین دیشیندا؛ نقاشیلاری اؤز جانلی ناغیلینی سؤیله‌ییرک؛ یئپ یئنی فرقیلی دونیا یاراتماغی باشاریر، و هنر یعنی بو!
#حسین_حسن‌نژاد رساملیقدا پئشه‌کار اولماماسینی سؤیله‌سه بئله؛ بو ایکی کتابین نقاشیلاری دادلی شعر ایله ناغیل بلله‌سی توتورلار نشتوولوغوموزا. متن‌لره قالسایدی شامسیز یاتاجاق ایدیق لاپ!
هردن آماتور ایشلرده گؤرونن خلاقیتله جذابیتی و صمیمیتی حرفه‌ای فاخر ایشلرده گؤرمک اولمور نییه؟ 

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

   🖊:مرتضی مجدفر

ساعات اولدوم بیر گئجه
      
یوخو دوشدو باشیما،
یاتانمادیم گئجه من.
خیال منی بورودو
نئجه اویوم، نئجه من؟!

خیال ائتدیم‌: ساعاتام،
آسیلمیشام دوواردان،
ساعات یاتیب یاتاقدا
ایشله‌ییرم من اورادان.

ساعات یاتمیش، من آییق
“تیک‌تاک”دایدیم هر زامان.
اویالدیردیم هر سحر
ساعاتی من یوخودان.

ایشلمکدن یورولدوم،
باغلانمیشدی گؤزلریم.
هئچ کیم منی سایمیردی
تیک‌تاک ایدی سؤزلریم.

نه ده چتین بیر ایش‌دیر
ساعات اولماق آداما!
جانا دولور دوغرودان-
گون ‌چاتینجا آخشاما!

خیالیمی پوزارکن
گلیب، یاتدیم یئریمده.
شیرین-شیرین اویودوم
ساعات قالدی یئرینده.

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

ــ  دانیشارام،  منیم بالام .
ننه ایشینی قورتاریب ناغیل یوماغینین ساپینی چکدی . بیرده باخدی کی ، احمد چوخدان یاتیب . اونو یوخودان اویاتماغا اوره یی گلمدی . گتیریب اوستونه یورغان سالدی . اؤزوده گئدیب یاتدی .
 گئجه یاریسی ننه نین قولاغینا احمدین سسی گلدی . سن دئمه احمد یوخو گؤروردو.   

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

اوشاق ادبیاتی

۱
سئحیرلی اوزوک  
بیرینجی ناغیل :
 « ننه ونوه » :
یازان : علی صمدلی
کؤچورن : علی آغ گونئيلی  ــ  ابرازی 
کتاب :‌ ژنرالین اوشاقلیغی ) پووئست لر بؤلومو )

ناغیللاردا دئییلدیی کیمی، بیری واردی ، بیری یوخدی، کئچمیش زامانلاردا بیر قاری ، اونون دا احمد آدلی نوه سی واردی . اونلار چوخ کاسیب یاشاییردیلار .
احمد مئشه دن اودون گتیریر ، بازاردا ساتیر ، اتدن- چؤره کدن آلیب ائولرینه دؤنوردو. ننه ده گونلرینی بئکار کئچیرمیردی ، ائو- ائشییی سلیقه یه سالیر، الینه کئچن یونو اییریب یوماق ائدیر. اونلاری  مختلف اوتلاردان ، کیچکلردن حاضیرلادیغی رنگلرله بویاییب گؤزه ل ناخیشلی خالچا توخویوردو. 
آخشاملار احمد باشینی ننه سی نین دیزی اوستونه قویوب ، اونون شیرین صحبت لرینه ، ناغیللارینا قولاق آسیردی . ننه ناغیللاردا شاهلارین ظولموندن ، قورخونج اژداهالاردان ، دیولردن ، اونلارا قالیب گلن ایگیدلردن دانیشیردی . احمد یئریندن قالخیب اوتورار ، یوموروقلاری ، دویونلنردی بعضا ده سئحرلی ناغیللارین خوش سونلوق لاری ایله راحات نفس آلار، سئوینر و شیرین یوخویا گئدردی . سحرلر ننه سی اونو یوخودان زولااویادیب اودونا گؤنده رردی. احمد مئشه لری ، داغلاری قاریش – قاریش گزمیشدی . هر دفعه اونا ائله گلردی کی ، ننه سی نین ناغیللاردا دانیشدیغی قورخونج دیولرله اوزلشه جک . اوستونو یوسون باسمیش بیر داشی قالدیریب آلتیندان خزینه تاپاجاق . آنجاق همیشه الی بوشا چیخاردی ،  نه دیوله راستلاشاردی ، نه ده خزینه یه راست گلیردی . 
بیرگون او، ننه سیندن سوروشدو:
ــ ننه جان بیز نواقت خوشبخت اولاجاغیق؟
ننه سی گولوب دئدی :
ــ داریخما ، منیم بالام، بیرگون گلجک کی ، دونیانین ان خوشبختی اولاجاغیق . 
ــ آخی ، نه واخت ، نه واخت ؟! ــ احمد انتظارلا سوروشدو .
ننه سی اونو توخودوغو خالچانین یانینا گتیره رک باشینی تومارلایا – تومارلایا دئدی : 
ــ تلسمه ، منیم بالام . باخ ، توخودوغوم بو خالچا بیزه خوشبختلیک گتیره جک .
ــ ننه، گؤزومو آچاندان بو خالچانی توخویورسان ، بس نه واخت قورتاراجاق سان؟ 
ــ اوغلوم ، بو خالچانی توخوماق سنه آسان گلمه سین . اونون رنگلرینی مین جور گولدن – چیچک دن آلیرام . بیر لقمان دئییب کی، توخودوغون خالچایا یوز بیرینجی رنگین ناخیشینی وورا بیلسن، خالچان سئحیرلی اولاجاق . اوستونه چیخاندا سنی ایسته دییین یئره آپاراجاق.
احمد خالچایا باخا – باخا آرزوقانادلاریندا اوچوردو. اونا ائله گلیردی کی ، بیر گون بو خالچا ، اونو کاسیب کومالاریندان آپاراجاق ، آزاد، خوشبخت حیاتا قوووشدوراجاق .

*

آیلی، اولدوزلو بیر یای گئجه سی ایدی . ننه جَهره ده ایپ اییریردی . احمد ایسه اونون دیزی نین دیبینده اوزانیب ، گؤزلرینی تاوانا زیلله میشدی . بیردن یادینا نسه دوشدو. گولمه یه باشلادی. 
ننه سی تعجب له :
ــ وای باشیما خئییر، آبالا نییه گولورسن ؟ــ  دئدی . 
ــ یادیما دوشدو کی ، بالاجا اولاندا تاواندان ساللانان قارغی قولاقلارینی ایلانا اوخشادیب قورخودان آغلامیشدیم.
ــ یادیمدادیر، بالاسی، یادیمدادیر.
ــ سحری گون قارغی قولاقلاری نین هامیسینی یونوب یئره تؤکدوم . « بودا سنین ایلانلارین » ، ــ دئییب اونلاری تندیرده اوددادیم . 
ننه الینده کی کیچیک الچیمی میلین باشینا کئچیریب دیللندی:
ـ  بس ایندی  نئجه،  ایلاندان قورخمورسان؟
احمد جسارتله دئدی : 
ــ البته،  قورخمورام. اوگون مئشه ده بیرگونده ایکیسینی اؤلدوردوم . سنه دئمک یادیمدان چیخمیشدی . 
ــ بئله ایش ائلمه منیم بالام . اونلار یئدی قارداش اولورلار . بیرینی اؤلدوردون ، گرک آلتی سینی دا تاپیب اؤلدوره سن یوخسا او بیری قارداشلار سنی آختاریب تاپارلار . 
احمدیاستیغینا دیرسکلنرک: 
ــ  تاپسینلار گؤروم نئجه تاپاجاقلار . اونلارین باباسی دا گلسه منه بیر شئی ائده بیلمز . ایلاندان کی ، قورخمادین سنه اؤلوم یوخدور. 
ــ  تکی قورخمایاسان ، منیم بالام .
یئنه هر ایکی سی سوسدو . آرایا سوکوت چؤکدو. احمد گؤزلرینی بیر نقطه یه زیلله یرک خیالا دالمیشدی . گؤزلری اؤنونه اژداها آغیزلی قیزیل ایلان لار گلیر ، بیر گؤز قیرپیمیندا اونلاری پارچالاییب محو ائدیردی .ننه الینده کی الچیمی قورتاریب ییر – ییغیش ائتمه یه باشلادی . 
ــ یوخون گلمیر بالاسی ــ دئدی.ــ یوخ ننه ، گلمیر . بلکه بیر ناغیل دانیشاسان .
ــ ناغیل قالیب کی،  دانیشام.  
ــ ننه ، بیر ناغیل واردی ها ، کاسیب بی اوغلان اوزاق بیر ولایته گئدیر چیخیر . بورادا شاهلیق قوشونو اوچوردورلا.قوش اونون باشینا قونوب .قوجالیب الدن دوشن شاه قیزینی دا ، شاهلیغی دا اونا وئریر. او ، اوناغیلی یئنه دانیشارسان می ؟ 

✅✅✅سایین کانالداشلار
چرشنبه گونلری ادبیات سئونلر قروپوندا یالنیز نثر یازیلارین پایلاشیریق .
https://t.me/Adabiyyatsevanlar

بؤیوک تورک شاعری ناظم حکمت و تورک دونیاسی...
پروفسور، دکتر علی قافقازییالی
چئویرن: (م. صفا)
             (۸)
  مصطفی کمالین حضوروندا

   ناظم حکمت مصطفی کمالی زیارتلرینی بئله تصویر ائدیر:

   "ایسماییل فاضیل پاشا قفیلدن منه طرف دؤنوب: "صاباح مجلیسه گلین. سیزی ذاتی-عالی لری پاشا ایله تانیش ائد‌جه‌یه‌م..." دئدیکده، سئوینجدن قولاقلاریما اینانا بیلمه دیم... تعیین اولونموش واختدا مجلیسده ایدیک. ایسماییل فاضیل پاشانین گؤزله دیگینی دئیه‌نده، بیزی گیریش دهلیزینین اوستونده‌کی کیچیک بیر اوتاغا آپاردیلار. بیر آز سونرا پاشا قاپیدا پئیدا اولدو و قیسا بیر صحبتدن سونرا بیزی مجلیس زالی نین قارشی‌سینداکی، توزلو کوچه‌یه باخان بؤیوک بیر اوتاغا آپاردی. مصطفی کمال پنجره‌لرین یانیندا دایانیب یئددی-سککیز نفرله صحبت ائدیردی، هامی‌سینین پارلامئنت عضوو اولدوغونو گومان ائدیردیم. اونلارین اکثریتی باشی آچیق ایدی، اما عمامه لی - بعضی کیشیلر ده، وار ایدی. اورتا بوی‌لو "پاشا" هله ده اونلارین آراسیندا سئچیلیردی. آنکاراداکی شرایطی نظره آلساق، او، اینانیلماز درجه‌ده ظریف و دب‌لی ایدی. پنجره‌لردن سوزولن و سانکی باشینین اوستونه دیه‌ن گونش ایشیغی ایله ایشیقلاندیریلان ایکینجی بیر گونش کیمی پارلاییردی. درین اولمایان بیر سسله ساکیتجه دانیشیردی و اطرافینداکیلار سانکی بیر کلمه ده قاچیرماماغا چالیشیرمیش کیمی دقتله قولاق آسیردیلار. بیر آنلیق اؤزومو والئه حیسس ائتدیم. ایللردیر آغلیمدا تصوور ائتدیگیم بو آدامدان گؤزلریمی چکه بیلمه دیم. ایسماییل فاضیل پاشا سالوندا ریس پاشایا طرف گئتدی، اورادا ساغیندا و سولوندا بیر نئچه دری "چئستئر" صندلیلری سپه لنمیشدی. والا ایله من بیر آددیم آرخادا قالدیق.
   مصطفی کمال علی فوات پاشانین یاشلی آتاسینی گؤره‌نده دانیشماغی دایاندیردی و دقتله دینله‌یه‌نلره دئدی:
   "ایجازه‌نیزله..." دئدیکدن سونرا، صمیمی حؤرمتینین درحال هیسس اولوندوغو ایسماییل فاضیل پاشایا طرف دؤندو. پاشا دا، عینی حؤرمتلی موناسیبتله جاواب وئردی:
   "سیزی اؤتن گون بحث ائتدیگیم ایستانبولدان اولان گنج شاعرلرله تانیش ائتمک ایسته ییرم"، - دئدی. "اونلار اینئبولو واسطه‌سیله آنکارایا یئنی گلیبلر..."
   'تشککور ائدیره‌م... خوش گلمیسینیز... سیزینله تانیش اولدوغوما شادام...'
   دوداقلاریندا مئهریبان بیر تبسسومله، اوزون بارماقلاری ایله اینجه الینی اوزاتدی. اولجه ایسماییل فاضیل پاشا، سونرا ایسه والا یونگولجه تعظیم ائد‌رک الینی سیخاراق، سیلکه‌له‌دی.
   نؤوبه منه چاتاندا بوتون جسارتیمی توپلاییب، قارشیمداکی اینسانین جذبه لی- ماوی گؤزلرینه باخدیم.  گوزلری سلیقه‌لی دارانمیش ساری ساچلارلا احاطه اولونموشدو — حیاتیمدا هئچ واخت گؤرمه دیگیم گؤزلر.!
   "من ایستانبول‌لو دئگیلم، پاشا!" دئدیم. او، گولدو.
   - حقیقتن ده! بس هارادان‌سان؟
   '- سالونیکیدن! سیزین کیمی!...'
   '- دئمه‌لی، بیز عینی شهر دنیک!'
   - بونونلا فخر ائدیره‌م، پاشا...
   بیردن جیددیلش‌دی:
   "ذاتی-عالیلری پاشا منه دئدی کی، سیز گؤزل شئعیرلر یازیرسینیز. بو شئعیرلر مؤوضوع ایله باغلی‌دیرمی؟"
   من جاواب وئردیم:
   - اونلار عمومیتله بئله دیرلر...
   "- عمومیتله، بو کیفایت دئییل! ایندی یالنیز بیر مؤوضوعدا شئعیرلر یازمالی‌سان. اؤلکه‌نین بونا احتیاجی وار..."
   صحبتیمیز گؤزله دیگیمدن داها خوش بیر مجرا آلماغا باشلامیشدی و هیجانیم بیر قدر آزالمیشدی. اونا شئعیرلریمدن هئچ اولماسا بیرینی درحال اوخوماغا قرارلی ایدیم. آرتیق اؤز-اؤزومه «هانسینی اوخومالییام؟» دئیه دوشونوردوم. «ایسماییل فاضیل پاشایا یاخین اولماقلا بیزه وئریلن بو فؤوق العاده فورصتدن عقیل‌لی شکیلده ایستیفاده ائتمه لی ییک!» دئیه دوشونرکن، بیر مولکی مأمور یاخینلاشدی، مصطفی کمالا باشینی ترپتدی و اونا بیر کاغیذ وئردی. لندن کونفرانسیندان اول مجلیسده قیزغین موذاکیره‌لرین گئتدیگی گونلر ایدی. بو، واجیب و تعجیلی خبر اولمالی ایدی. پاشا نزاکتلی بیر تبسسومله گئتمه‌لی اولدوغونو بیلدیردی.
   ایسماییل فاضیل پاشایا
   "ذاتی-عالیلری، یئنی‌دن گؤروشک! خواهیش ائدیره‌م، بو گنج شاعرلره دسته یینیزی اسیرگمه یین!"
   بئله‌لیکله، مصطفی کمال ایله آرامیزداکی ایلک و سون صحبت، صمیمی بیر صحبته چئوریلمک اوزری کن، قفیلدن سونا چاتدی... بؤیوک کدرله ساکیتجه (والا)یا دئدیم...
   "یادیم‌دادیر، دئمیشدیم کی، 'بیزده کی، شانسا بیر باخ !'"
   ایسماییل فاضیل پاشا بیزی ترک ائدرکن.
   "—منی یئنی‌دن آراماغینیزا امین اولون!" دئیه خبردارلیق ائتدی، اما بیز نه اونا، نه ده باشقا قوهوملارا بیر داها زنگ ائتمه دیک. اؤزوموزو قورومالی اولدوق..."

   ناظم حکمت ایللر سونرا حبسده یازدیغی "میللی قوه‌لرین داستانی" آدلی اثرین‌ده مصطفی کمالی جانلاندیریر.
   او، ساریشین بیر قوردا اوخشاییردی.
   و ماوی گؤزلری پاریلداییردی... او، اونو تصویر ائدیر.

صفحه ای از «فرهنگ ساوالان»
فرهنگ دایره‌المعارفی زبان ترکی
            (مجلد پنجم)


*-«ازدواج آلپ تیپی» چگونه ازدواجی بود؟
«ازدواج آلپ‌تیپی» (Alp Tipi Evlilik) در میان اوغوزهاست، این یکی از موضوعات مهم در جامعه‌شناسی و اسطوره‌شناسی ترکان است.
در فرهنگ اوغوز، ازدواج صرفاً یک پیوند خانوادگی نبود، بلکه آزمونی برای اثبات شایستگی مرد (آلپ) به شمار می‌رفت.
ویژگی‌های ازدواج آلپ‌تیپی:
1- آلپ (Alp) باید شایستگی خود را ثابت می‌کرد.
پیش از ازدواج، قهرمان موظف بود نیروی بدنی، شجاعت و خرد خود را نشان دهد. به همین دلیل، بسیاری از ازدواج‌ها پس از نبرد یا انجام مأموریتی دشوار صورت می‌گرفت.
۲-در چنین ازدواجی دختر نیز شخصیتی فعال داشت.
در بسیاری از روایت‌های اوغوزی، دختر تنها منتظر خواستگار نمی‌ماند، بلکه خود نیز جنگجو، تیرانداز و سوارکار بود و گاه خواستگار را می‌آزمود.
نمونه مشهور آن در«دده قورقود» دیده می‌شود؛ جایی که بانوانی مانند «بانو چیچکL (Banu Çiçek) خود به میدان می‌آیند و با خواستگار مسابقه می‌دهند.
۳-آزمون‌های ازدواج:
رایج‌ترین آزمون‌ها عبارت بودند از:
کشتی گرفتن-تیراندازی-اسب‌سواری-شکار-شکست دادن دشمن یا هیولا-گذراندن آزمون‌های دشوار
۴-برابری نسبی زن و مرد:
در فرهنگ کهن اوغوز، «زن آلپ» نیز می‌توانست همانند مرد، سوارکار، جنگجو و صاحب رأی باشد. به همین دلیل، همسر قهرمان معمولاً زنی شجاع و هم‌تراز او بود، نه صرفاً دختری از خاندان اشراف.
۵-هدف ازدواج:
هدف، تولید نسل «آلپ» و حفظ قدرت ایل بود؛ بنابراین، ازدواج بیشتر بر پایهی لیاقت، شجاعت و توانایی صورت می‌گرفت تا ثروت.
نمونه‌ها در داستان‌های اوغوز:
در «دده قورقود»:
بامسی بئیرک و بانو چیچک،
قانتورالی و سلجان خاتون،
در هر دو داستان، ازدواج پس از گذراندن آزمون‌های قهرمانی انجام می‌شود.
نظر پژوهشگران:
«محمد فؤاد کوپرولو» این نوع ازدواج را بازمانده‌ای از سنت‌های بسیار کهن ترکان کوچ‌نشین می‌داند که در آن، قهرمانی شرط اصلی تشکیل خانواده بود.
«بهاالدین اوگل» نیز معتقد است که در فرهنگ ترکان، زنِ آلپ مکمل مردِ آلپ است و این ویژگی از مهم‌ترین عناصر حماسه‌های ترکی به شمار می‌رود.
«فاروق سومر» در کتاب خود دربارهی اوغوزها نیز به جایگاه اجتماعی زنان و سنت‌های ازدواج در میان اوغوزان پرداخته و نشان می‌دهد که بسیاری از این رسم‌ها تا سده‌های بعد نیز در میان قبایل اوغوز استمرار داشته است.
در روش پژوهش «تاریخی-تطبیقی»، می‌توان «ازدواج آلپ‌تیپی» را چنین تعریف کرد:
ازدواج آلپ‌تیپی، شیوه‌ای از پیوند زناشویی در جامعهی کهن اوغوز است که در آن، ازدواج بر پایهی اثبات دلاوری، توانایی جسمانی، خرد، نجابت و شایستگی اجتماعی مرد، و هم‌ترازی زن و مرد در فضایل آلپی استوار است. در این نظام، ازدواج نه تنها پیوندی خانوادگی، بلکه آیینی برای گزینش شایسته‌ترین زوج به منظور تداوم نسل قهرمانان و استواری ایل به شمار می‌رفت.»

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

آشنایی مختصربا استاد" مسعود امیر سپهر"

استاد در دهم آذر سال۱۳۵۰دریک خانواده‌ی هنر دوست و هنرپرور تبریزی در شهر تبریز چشم به جهان گشوده.
از  14 سالگی شروع به فراگیری موسیقی نموده و پیانو را نزد شادروان نیکلاس خاچاطوریان آموخت.
 در آموزشگاه شادروان استاد "علی سلیمی" و دیگر اساتید تبریز استاد "علی فرشباف"، "یحیی اسماعیل زاده" آموختن موسیقی را در رشته‌های سلفژ و آواز ردیفی ادامه داد. سپس به علت علاقه به موسیقی ایرانی به مدت یک سال هنرجوی رشته‌ی تار ایرانی در نزد استاد "داود آزاد "گردید و دستورهای مقدماتی و چندین اثر را با تار اجرا نمود.
سپس در خدمت استاد علی حق شناس به فراگیری قارمان پرداخت. وی پس از یکسال آموزش قارمان به مدت یکسال نیز به فراگیری ساز ناغارا با استاد" صمد نیک‌نفس" پرداخت.
سپس به فراگیری تار آذربایجانی رو نمود. ساز های پیانو و گیتار از سازهای مورد علاقه استاد می‌باشند که بطور جسته و گریخته به فراگیری آنها نیز اقدام کرده‌اند،
ولی به علت علاقه شدید استاد به آواز کلاسیک خصوصا وکال به مدت دو سال نزد اساتید برجسته آواز ایرانی استاد" رشید وطندوست" و دکتر" اسفندیار قره باغی" و سرکار خانم" آریا زند" به ادامه فراگیری آواز پرداخته‌اند.
استاد علاوه بر تحصیل پایدار موسیقی، دانش آموخته رشته مدیریت دانشگاه آزاد تبریز هستند. نقطه عطف زندگی هنری "مسعود امیر سپهر" آشنایی و اجرای مشترک آواز با خواننده  نامدار و توانای اپرای جهان" لطفیار ایمانوف" ( خواننده اپرای کور اوغلی ) در تبریز بود.
پس از برگزای این کنسرت درهای حرفه‌ای آواز به روی او باز شد.
به درخواست استاد" لطفیار ایمانوف" و به مدت دو سال بطور اختصاصی با این آوازخوان نامی شرق مشغول فراگیری تکنیک‌های آواز گردید.
با فوت استاد لطفیار ایمانوف در بهمن ماه سال 1386، مسعود امیر سپهر  در آکادمی موسیقی کشور آذربایجان شروع به تحصیل نمود و در ادامه تحصیل با پروفسور "آذر زینالوف" از دانش آموختگان آواز ایتالیا  آشنا شد .
استاد "امیرسپهر " توانست ۲ سال تمام نیز به طور اختصاصی در محضر این معلم سرشناس آریاها و اورتوریاها و ناپولی‌تن‌های بسیاری را فرا گیرد،
از دیگر نقاط قوت وی آشنایی با پروفسور "تیموراز قوقوش ویلی" از بزرگترین خوانندگان اپرای بالشویک روسیه می‌باشد.
  گذراندن  سه ماه  مستر کلاس ‌‌های آواز با ایشان منجر به خواندن و ... دهها اثر معروف اپرا گردید. tuscca-una furti-ne sun do re man آریا هایی همچون از سال ۸۶ خواننده رسمی صدا و سیمای مرکز تبریز با اجرای آهنگ ‌هایی همچون کارگر، عزیز با وفا گلدی، وطنیم، یوردوم منیم، رایمیزی وئرمیه حکم ائدیر ایمانمیز، تبریزیم، گوزل ایرانیم، کردگار ،... از سال  پس از انجام آزمون صدا با استاد شهبازیان یکی از خوانندگان رسمی صدا و سیمای تهران گردید.
خواننده گروه کر سعد آباد و تلوزیون تهران به رهبری دکتر اسفندیار قره باغی
خواننده سولیست دانشگاه آزاد اسلامی تبریز 1370
سولیست گروه موسیقی فرهنگسرای تبریز به سرپرستی یحیی اسماعیل زاده 1368
تشکیل گروه موسیقی باریش از سال 1378 تاکنون
تشکیل گروه کر ۸۱ نفری باریش
تشکیل ارکستر مجلسی تبریز 1380
اجرای بیش از 1000کنسرت عمومی ، ارگانی و صحنه‌ای در اقصی نقاط ایران، تهران، تبریز، گرگان، رشت، همدان، اردبیل، ارومیه...
اجرای ۵ کنسرت رسمی در کشور ترکیه.
اجرای ۲ کنسرت رسمی در کشور آذربایجان.
اجرای کنسرت در کشور دبی.
برگزاری روز فرهنگی ایران در تاجیکستان.
برگزاری کنسرت در کشور گرجستان.
اجرای کنسرت در سالن اریکه ایرانیان.
اجرای کنسرت در سالن برج میلاد تهران.
اجرای کنسرت در تالار وحدت تهران.
اجرای کنسرت در شهر کازان  کشور تاتارستان. 
نفر هشتم از بین ۲۳ کشور شرکت کننده در مسابقات ترک ویزون در کازان از طرف کشور جمهوری اسلامی ایران.
نفرسوم مسابقات ترک ویزون.
استاد در سال 1378 مجوز افتتاح آموزشگاه موسیقی باریش را از تهران اخذ نمود.
کتاب (  آواز و طریقه‌های نفس‌گیری و تکنیک های آوازی...) را تألیف نموده‌اند که درحال آماده شدن برای چاپ هست .
از استاد امیرسپهر  تاکنون ۵ آلبوم رسمی منتشر شده‌است.
آلبوم "درمان" با زحمات استاد جابر اطاعتی تنظیم گردیده‌است.
۲ آلبوم موسیقی وی در کشور آذربایجان به نام‌های "غربت و آرزو" انتشار یافته که در ایران هم پخش شده‌است.
شعر و آهنگ سازی
 استادامیر سپهر ۲۱ آهنگ را آهنگسازی نموده که اکثر شعرهای آنها را نیز خود سروده‌است.

آلبوم‌ها

درمان، آرزو، منی آختار داریخاندا، یئنه بو شهرده، زیروه ‌یه دوغرو، غربت، تبریز.

از دیگر خدمات استاد" امیر سپهر" تعلیم و  تربیت ده‌ها هنرجوی آواز هست.
  تاسیس آموزشگاه  موسیقی باریش  که یکی از مجهزترین آموزشگاه‌های آذربایجان شرقی می‌باشد از دیگر خدمات استاد مسعود امیر سپهر است.  


https://t.me/Adabiyyatsevanlar

منی آختار داریخاندا...
اوخویور: مسعود امیرسپهر

https://t.me/Adabiyyatsevanlar

شهرتی سرحدلردن آشان خواننده، ائلمیزین سئویملی اوغلو " مسعود امیر سپهر "ادبیات سئونلر گوزگوسونده :1405/4/16

چکیلیش: مرجان منافزاده3
آپاریجی :کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlarvanlar

شهرتی سرحدلردن آشان خواننده، ائلمیزین سئویملی اوغلو " مسعود امیر سپهر "ادبیات سئونلر گوزگوسونده :1405/4/16

چکیلیش: مرجان منافزاده2
آپاریجی :کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlarvanlar

شهرتی سرحدلردن آشان خواننده، ائلمیزین سئویملی اوغلو " مسعود امیر سپهر "ادبیات سئونلر گوزگوسونده :1405/4/16

چکیلیش: مرجان منافزاده1
آپاریجی :کریم قربانزاده
https://t.me/Adabiyyatsevanlarvanlar