Sionizmin Kölgəsində

🔯 Azərbaycanda Qərb tipli silah istehsal edəcək ilk İsrail müəssisəsi açılıb

İsrailin ARI Arms şirkəti Azərbaycanda tüfəng istehsalı zavodunun açılışını həyata keçirib. Müqavilənin şərtlərindən biri istehsalın tam şəkildə Azərbaycan ərazisində təşkil olunmasıdır. Bu, Azərbaycanın Qərb texnologiyaları və biliklərini mənimsəmək strategiyasının bir hissəsidir. “Globes” nəşrinin əldə etdiyi məlumata görə, şirkət digər ölkələrlə də yeni müqavilələr bağlamaq ərəfəsindədir.

İsrailin ARI Arms şirkəti ötən həftə Azərbaycanda tüfəng istehsalı zavodunun açılışını keçirib. Mərasimdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və onun həyat yoldaşı, Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva iştirak ediblər.

Ölkədə bu sahədə ilk dəfə keçirilən tədbirdə müxtəlif yüksəkvəzifəli şəxslər, o cümlədən ARI Arms şirkətinin sahibləri Avixay Stolero, Ravid və Oren Ankonina da iştirak ediblər.

Azərbaycan hökumətinə məxsus olan və genişləndirilmiş bu zavod ölkədə Qərb tipli M4 tüfənglərinin istehsalını həyata keçirən ilk müəssisə olacaq.

İndiyədək həmin müəssisədə yalnız Kalaşnikov avtomatları istehsal edilirdi.

Qərb tipli tüfənglərin istehsalı ARI Arms şirkəti, nazir Vüqar Mustafayevin rəhbərlik etdiyi Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyi və yerli “İqlim” Elmi-İstehsalat Müəssisəsi arasında yaradılmış birgə müəssisə (Joint Venture) çərçivəsində həyata keçirilir.

Azərbaycandakı bu müqavilə beynəlxalq müdafiə bazarında, xüsusilə atıcı silahlar sektorunda yerli istehsalın inkişaf etdirilməsi və xarici asılılığın minimuma endirilməsi tendensiyasını əks etdirir.

Buna görə də ARI Arms Azərbaycan, Filippin və Albaniya kimi ölkələrlə müqavilələr bağladıqdan sonra hazırda yekunlaşmaq üzrə olan digər razılaşmalarında da yerli istehsalın təşkilini nəzərdə tuta bilər.

İstehsal gücü iki dəfədən çox artırılıb

ARI Arms qabaqcıl atıcı silah sistemlərinin hazırlanması və istehsalı üzrə ixtisaslaşıb.

Stolero və Ankoninaya məxsus şirkət son il yarım ərzində işçilərinin sayını üç dəfə artıraraq təxminən 60 nəfərə çatdırıb.

Şirkətin istehsal gücü 100 faizdən çox artıb və ARI Arms tapançalar da daxil olmaqla yeni məhsulların hazırlanması istiqamətində fəaliyyətini genişləndirməkdə davam edir.

Şirkətin genişləndiyi digər istiqamət dəqiq atəş üçün nəzərdə tutulan atıcı silahlardır.

Bu çərçivədə ARI Arms bu yaxınlarda İsrail Müdafiə Nazirliyinin hələ ilkin mərhələdə olan dəqiq atıcı silahlar üzrə tenderində iştirak etmək üçün müraciət edib.

Fəaliyyətinin genişlənməsinə baxmayaraq, ARI Arms digər müdafiə şirkətlərindən fərqli olaraq, yaxın gələcəkdə səhmlərinin birjada ilkin kütləvi yerləşdirilməsini (IPO) planlaşdırmır.

ARI Arms şirkətinin İsrailin müdafiə sistemi ilə ən mühüm əməkdaşlığı İsrail Müdafiə Qüvvələrinin döyüş bölmələri üçün M4 tüfənglərinin tədarükü üzrə tenderlə bağlıdır.

Şirkət ötən ilin mayında, yəni 2025-ci ilin mayında həmin tenderin qalibi olub.

Lakin tender prosesi mürəkkəb keçib. Qələbədən bir ay sonra şirkət müsabiqədən kənarlaşdırılıb. ARI Arms yenidən tenderdə iştirak edib və nəticədə qalib gəlib.

Hazırda Azərbaycanda həyata keçirilən birgə layihənin ilkin müqaviləsi on milyonlarla dollar müqabilində on minlərlə tüfəngin istehsalını nəzərdə tutur.

İsrail şirkəti Azərbaycanda Qərb standartlarının tətbiq olunması üçün müvafiq bilik və texnologiyaları təqdim edir.

ADEX müdafiə sərgisində nazir Vüqar Mustafayev zavodda istehsal edilmiş ilk M4 prototipini Prezident İlham Əliyevə və müdafiə naziri Zakir Həsənova təqdim edib.

Mustafayev dövlət başçısına layihənin təfərrüatları barədə məlumat verib və istehsal prosesini izah edib.

İsrailin iri müdafiə sənayesi şirkətlərindən birinin yüksəkvəzifəli nümayəndəsi “Globes” nəşrinə bildirib:

“Azərbaycanın müdafiə sənayesi naziri sərginin qala tədbirindən istifadə edərək açıq şəkildə bildirdi ki, ölkədə fəaliyyət göstərmək istəyən hər kəs istehsalı yerli səviyyəyə keçirməlidir. Onların baxışına görə, biznes aparmağın başqa yolu yoxdur”.

Bu il ADEX sərgisində yalnız ARI Arms və İsrailin iri müdafiə şirkətləri iştirak etməyib.

Sərgiyə həmçinin Aeronautics, Plasan, UVision, Bagira və Bird şirkətləri də qatılıb.

İsrailin əhəmiyyətli iştirakı ilə diqqət çəkən digər şirkət isə Ondas olub.

Şirkət sərgidə İsrailin xarici kəşfiyyat xidməti Mossadın keçmiş rəhbəri, hazırda Ondas şirkətinin prezidenti və idarə heyətinin sədri olan Dadi Barneanın rəhbərliyi ilə təmsil olunub.

Azərbaycan daha əvvəl də İsrail silahlarından istifadə edib

Bunlar Azərbaycana gətirilən ilk İsrail hərbi texnologiyaları deyil.

Əvvəlki tədarüklərə, digər sistemlərlə yanaşı, aşağıdakılar daxildir:

Elbit Systems şirkətinin Hermes 900 pilotsuz uçuş aparatları;

Israel Aerospace Industries (IAI) şirkətinin Barak MX hava hücumundan müdafiə sistemləri;

Rafael şirkətinin dünyada ən çox tələb olunan silah sistemlərindən sayılan Spike seriyalı taktiki raketləri.

Nəşrin yazdığına görə, digər müştərilərdən fərqli olaraq, Azərbaycan son illərdə Ermənistanla qarşıdurmalarda bu İsrail sistemlərinin hamısından döyüş şəraitində istifadə edib.

İlham Əliyevin baxışı

ARI Arms şirkəti ilə birgə layihənin nəticələri Azərbaycanı qane edərsə, yerli istehsalın tam şəkildə təşkilinə verilən böyük əhəmiyyət fonunda müqavilə genişləndirilə bilər.

İstehsalın bütün mərhələlərinin Azərbaycan ərazisində həyata keçirilməsi İsrail şirkəti ilə bağlanan müqavilənin şərtlərindən biri olub.

Azərbaycanın məqsədi yalnız xaricdən texnologiya və bilik əldə etmək deyil, xüsusilə Qərb texnologiyalarını və təcrübəsini mənimsəməkdir.

Azərbaycan əvvəllər Rusiyanı öz üzərində kölgə salan qonşu böyük dövlət kimi qəbul edirdi. Lakin İlham Əliyev bir neçə gün əvvəl Bakının artıq belə düşünmədiyini açıq şəkildə bildirib.

“Dünyada iki fövqəldövlət var — ABŞ və Çin. Üçüncüsü yoxdur”, — deyə Azərbaycan Prezidenti bildirib.

İsrailin “Globes” nəşrinin şərhinə görə, İlham Əliyev bu açıqlaması ilə faktiki olaraq Rusiya Prezidenti Vladimir Putinə mesaj göndərib.

Mənbə: Globes

✡️ Abunə olun

🔯 Azərbaycanda İsrailə məxsus müdafiə istehsalı müəssisəsi açılıb

İsrailin ARI Arms şirkəti Azərbaycanda avtomatik tüfəng istehsalına başlayıb. Açılış mərasimində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyeva iştirak ediblər.

Azərbaycan hökumətinə məxsus zavod ölkədə Qərb standartlarına uyğun silahlar — M4 tipli tüfənglər istehsal edən ilk müəssisə olacaq. İndiyədək burada yalnız Kalaşnikov avtomatları istehsal edilirdi.

İstehsal ARI Arms, Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyi və yerli “İqlim” Elmi-İstehsalat Müəssisəsinin birgə müəssisəsi çərçivəsində təşkil olunub.

İlkin müqavilə on milyonlarla dollar dəyərində on minlərlə tüfəngin istehsalını nəzərdə tutur. İsrail tərəfi layihəyə müvafiq bilik və texnologiyalar təqdim edir.

İstehsalın tam lokallaşdırılması müqavilənin şərtlərindən biri olub. Bununla yanaşı, Bakı nəticələrdən razı qalarsa, razılaşma genişləndirilə bilər.

Avixay Stolero və Oren Ankoninə məxsus ARI Arms şirkəti atıcı silahların hazırlanması və istehsalı üzrə ixtisaslaşıb. Şirkətdə təxminən 60 nəfər çalışır.

Xatırladaq ki, 2025-ci ilin mayında şirkət İsrail Müdafiə Qüvvələrinin döyüş bölmələrinə M4 tüfənglərinin tədarükü üzrə tenderin qalibi olub.

ARI Arms bundan əvvəl Filippin və Albaniya ilə də müqavilələr bağlayıb.

Mənbə: Newsru

✡️ Abunə olun

🔯 IACCI-nin ekspert görüşündə 7 Oktyabrda cəhənnəmə vasil olanları xatirəsi yad edilib

Bu gün IACCI-nin İstedadların İdarə Edilməsi üzrə Məsləhət Komitəsinin təşkilatçılığı ilə keçirilən “Süni intellekt, əmək bazarı və istedadların idarə edilməsi” mövzusunda ekspert görüşündə 7 Oktyabrda cəhənnəmə vasil olanlar anılıb.

IACCI Palatasının prezidenti Aleks Kaplun iştirakçılara 7 Oktyabr hadisələri və həmin gün baş verənlər barədə ətraflı məlumat verib.

Görüş iştirakçıları hadisələr nəticəsində cəhənnəmə vasil olan cuhud-sionstlərin xatirəsini yad ediblər.

Anım mərasimi çərçivəsində cəhənnəmlik cuhud-sionistlərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla anılıb.

✡️ Abunə olun

🔯 Mənəvi ziddiyyət: Bakı–Təl-Əviv münasibətləri və İslam kimliyinin qarşısında duran çağırışlar

Bakı ilə Təl-Əviv arasındakı münasibətlər, xüsusilə Fələstin məsələsi fonunda, hökumətin siyasətinin dini dəyərlərlə və beynəlxalq ictimaiyyətin gözləntiləri ilə nə dərəcədə uzlaşdığı barədə ciddi suallar doğurur.

Bu münasibətlərin mahiyyətini anlamaq üçün İslam dünyasında həmrəyliyin ən simvolik nümunələrindən birinə nəzər salmaq kifayətdir.

Türkiyədə “Konyaspor” və Fələstin komandaları arasında keçirilən yoldaşlıq oyunu sadəcə idman qarşılaşması deyildi. Oyunun 89-cu dəqiqə 59-cu saniyəsində dayandırılması mühüm mesaj daşıyırdı: Fələstinin tam azadlığı uğrunda mübarizə heç vaxt başa çatmayacaq.

Bu addım məzlumlarla həmrəyliyin və zülmə qarşı müqavimətin təzahürü idi.

Lakin Bakıda fərqli mənzərə müşahidə olunur. Dövlət rəsmiləri qonşu ölkələrlə diplomatik münasibətləri qorumaq və regional dialoqlarda iştirak etməklə tarazlıq yaratmağa çalışsalar da, Bakının İsrail rejiminə münasibətdə yürütdüyü strateji siyasət hökumətlə ictimai vicdan arasında dərin uçurum yaradıb.

Əsas narahatlıq ondan ibarətdir ki, media və siyasi dairələrin müəyyən təbəqələrində İsrailyönümlü baxışların təşviq edilməsi cəhdləri Azərbaycan vətəndaşlarının böyük əksəriyyətinin İslam kimliyi ilə ziddiyyət təşkil edir.

Bu gərginliyin əsas səbəbini dərin iqtisadi və enerji əlaqələrində axtarmaq lazımdır.

Neft axınına dair məlumatlar Azərbaycanın İsrailin enerji təhlükəsizliyində həyati rol oynadığını göstərir.

Statistik məlumatlara əsasən, sionist rejimin neft ehtiyacının əhəmiyyətli hissəsi — təxminən 30–40 faizi Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri vasitəsilə təmin olunur.

Bu reallıq göstərir ki, Təl-Əvivlə əməkdaşlıq sadəcə diplomatik münasibətlərdən ibarət deyil. Bu, regiondakı güc strukturlarına birbaşa təsir göstərən dərin strateji və iqtisadi tərəfdaşlıqdır.

Nəzərə almaq lazımdır ki, regional münasibətlərdə tarazlığın yaradılması və qonşu ölkələrlə dialoqun qorunması xarici siyasətdə müsbət addımdır.

Lakin bu tarazlıq işğalçı rejim qarşısında bitərəflik, yaxud ona dolayı dəstək hesabına təmin edilməməlidir.

Ədalət və Fələstinə dəstək istəyən xalqın mövqeyi ilə İsrailin strateji ehtiyaclarının təmin edilməsinə əsaslanan siyasət arasındakı ziddiyyət siyasi qərarların mənəvi legitimliyini zəiflədir.

Nəticə etibarilə, dövlətlər öz milli maraqlarını qorumağa borclu olsalar da, müasir dünyada ölkənin kimliyi və nüfuzu onun humanist dəyərlərə və qlobal ədalət prinsiplərinə nə dərəcədə sadiq qalmasından asılıdır.

İslam dünyası Fələstinə həsr olunmuş futbol qarşılaşması kimi simvolik addımlarla azadlıq və insan ləyaqəti hüququnu vurğuladığı bir vaxtda Təl-Əvivlə uzlaşan siyasətin davam etdirilməsi müsəlman xalqlar arasında ictimai legitimlik və beynəlxalq mövqe baxımından ciddi çətinliklər yarada bilər.

✡️ Abunə olun

🔯 Azərbaycan, Türkiyə və İsrail: 2026-cı ildə “Bir millət, iki dövlət” prinsipinin ciddi sınağı

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahunun sentyabrın 24-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatında etdiyi çıxış ətrafında yaranan mübahisə Azərbaycanla Türkiyə arasında qeyri-adi diskussiyaya səbəb olub. Netanyahunun çıxışı zamanı onlarla ölkənin nümayəndə heyəti zalı tərk edib. Azərbaycanlı diplomat isə zalda qalıb və bu qərar qısa müddətdə Türkiyə mediasının bir hissəsində və sosial şəbəkələrdə tənqidlərə yol açıb.

Bu hadisəni Bakı ilə Ankara arasında problemlərin yarandığının göstəricisi kimi qiymətləndirmək asan olardı. Lakin indiyədək ortaya çıxan faktlar belə nəticəyə gəlməyə əsas vermir.

Türkiyə və Azərbaycan mədəni və dil bağlarından daha geniş əlaqələrə malik, son dərəcə yaxın müttəfiqlər olaraq qalırlar. Müdafiə sahəsində əməkdaşlıq, enerji, ticarət və regional təhlükəsizlik münasibətlərə strateji təməl qazandırıb.

BMT-dəki hadisədən cəmi bir neçə gün sonra Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə zəng edərək Anım Günü münasibətilə Azərbaycanın şəhidlərini yad edib. BMT-də baş verənlərlə əlaqədar iki hökumət arasında münasibətlərin pozulduğunu göstərən hər hansı açıq şəkildə sənədləşdirilmiş fakt yoxdur.

Bununla belə, yaranmış mübahisə “Bir millət, iki dövlət” ifadəsinin arxasında dayanan mühüm reallığı üzə çıxarır: yaxın müttəfiqlərin xarici siyasəti mütləq eyni olmalı deyil.

Azərbaycanın sadəcə imtina edə bilməyəcəyi münasibətləri var

Türkiyənin Netanyahu hökuməti ilə qarşıdurması Ankaranın öz prioritetlərindən, xüsusilə Qəzza və Fələstin məsələsinə yanaşmasından irəli gəlir. Azərbaycan isə fərqli geosiyasi mühitdə fəaliyyət göstərir.

Bakı onilliklər ərzində İsraillə enerji, texnologiya, müdafiə və təhlükəsizlik sahələrini əhatə edən strateji münasibətlər qurub.

Bu əlaqələr İranın, Cənubi Qafqazdakı vəziyyətin və Azərbaycanın müxtəlif regional güclərlə işlək münasibətlər saxlamaq səylərinin formalaşdırdığı mürəkkəb geosiyasi mühitdə inkişaf edib.

Eyni zamanda Azərbaycan beynəlxalq hüquqa və BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq qətnamələrinə uyğun olaraq İsrail–Fələstin münaqişəsinin iki dövlət prinsipi əsasında həllini dəstəkləyir.

Beləliklə, İsraillə əməkdaşlıq və Fələstin dövlətçiliyinə dəstək Bakının xarici siyasətində bir-birini istisna edən istiqamətlər deyil.

Ankaranın İsraillə münasibətləri pisləşdiyi üçün Azərbaycandan Türkiyə ilə müttəfiqliyi və İsraillə tərəfdaşlığı arasında seçim etməsi də gözlənilməməlidir.

Suveren dövlətlər, hətta yaxın müttəfiqlər belə, eyni beynəlxalq böhrana fərqli yanaşa bilərlər.

Ankaranın İsrailə münasibətdə öz siyasətini həyata keçirmək hüququ var. Bakı da Azərbaycanın milli maraqları baxımından əhəmiyyətli hesab etdiyi əlaqələri qorumaq hüququna malikdir.

Fikir ayrılığı parçalanmaya çevrilməməlidir

BMT-dəki hadisənin özü, nəticə etibarilə, ona verilən siyasi mənadan daha az əhəmiyyətli ola bilər.

Netanyahunun çıxışı zamanı zalı tərk edənlər arasında siyasi, dini və geosiyasi baxımdan bir-birindən çox fərqlənən ölkələr var idi.

Azərbaycanın qərarını tənqid etmək də legitimdir. Lakin bir azərbaycanlı diplomatın zalda qalması özlüyündə Bakının Türkiyədən üz döndərdiyini göstərmir.

Eyni dərəcədə vacib olan başqa bir məqam da var: hər bir tənqidi fikrin məqsədinin bilərəkdən Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinə zərər vurmaq olduğunu düşünmək düzgün deyil. Belə iddialar sübut tələb edir.

Bununla belə, məhdud fikir ayrılığının şişirdilməsi lazımsız gərginlik yarada bilər. Bakı ilə Ankara arasında münasibətlərin ciddi şəkildə pisləşməsi isə iki müttəfiqin parçalanmasını istəyən qüvvələrin maraqlarına xidmət edərdi.

Ehtiyatlı yanaşma tələb edən başqa bir səbəb də mövcuddur.

Maskomania News-un daha əvvəl təhlil etdiyi kimi, Azərbaycan Türkiyə və İsraillə əhəmiyyətli münasibətlər saxlayır. Bu isə Ankara ilə İsrailin, o cümlədən Suriya məsələsində, regional mübahisələrin getdikcə daha çox əks tərəflərində dayandığı bir dövrə təsadüf edir.

Bakının bu iki tərəf arasında tutduğu mövqe gələcəkdə onlardan hər hansı birinə simvolik şəkildə qoşulmaqdan daha faydalı ola bilər.

Hər iki tərəfdaşla danışmaq imkanına malik olan ölkə bəzən siyasi rəqabətin daha təhlükəli qarşıdurmaya çevrilməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Qardaşlıq diplomatik mövqelərin eyniliyini tələb etmir

Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri iki hökumətin bütün beynəlxalq məsələlərdə eyni mövqedən çıxış edib-etməməsi ilə qiymətləndirilməməlidir.

Bu münasibətlərin gücünü ölçmək üçün daha düzgün meyar fikir ayrılıqlarının strateji mübahisələrə çevrilməsinə imkan vermədən onların öhdəsindən gəlinib-gəlinməməsidir.

Türkiyə öz milli maraqlarına uyğun hesab etdiyi siyasəti həyata keçirəcək. Azərbaycan da eyni şəkildə davranacaq.

İsrail Azərbaycanın mühüm tərəfdaşı olaraq qala bilər və bu, Türkiyənin Azərbaycanın təhlükəsizliyində, tarixində və siyasi həyatında tutduğu özünəməxsus yerə xələl gətirməməlidir.

BMT-dəki hadisənin mütləq sədaqət sınağına çevrilməsinə ehtiyac yoxdur. Bəlkə də bu hadisəni “Bir millət, iki dövlət” ifadəsinin əsl mənasını xatırladan bir məqam kimi qiymətləndirmək daha doğru olardı.

Adətən bu ifadədə vurğu “bir millət” sözlərinə edilir.

Lakin xarici siyasət bəzən “iki dövlət” olduğunu da xatırlamağı tələb edir.

Mənbə: Maskomania News

✡️ Abunə olun

🔯 Azərbaycan sionist rejim dostluğunun əsas səbəbləri

Mənbə: Azərbaycan cuhud-sionist Media Mərkəzi

✡️ Abunə olun

🔯 Azadlıq Radiosu: Azərbaycanın sionist rejimlə olan siyasəti Türkiyədə niyə qıcıq doğurur?


✡️ Abunə olun

🔯 Sionist rejimin Bakıdakı casus yuvası müqəddəs 7 oktyabr günü ilə bağlı paylaşım edib

Unutmadıq. Unutmayacağıq.

Qeyd: “Unutmadıq, unutmayacağıq” deyirsiniz. Zatən bu müqəddəs gün sizin sonunuzun başlanğıcı olduğu üçün unutmayın.

✡️ Abunə olun

🔯 Dağ cuhud-sionsitləri Muzeyinin müdürü İqor Şaulov Alman Birliyi Günü ilə bağlı qəbuldan paylaşım edib

Dağ cuhud-sionistləri Muzeyinin müdürü İqor Şaulov sosial media hesabında Almaniya Federativ Respublikasının birləşməsinin 36-cı ildönümü — Alman Birliyi Günü münasibətilə Bakıda keçirilən rəsmi qəbulda iştirak etdiyini bildirib.

O, Almaniyanın Azərbaycandakı səfiri Dirk Lölkeni yeni təyinatı münasibətilə təbrik etdiyini və onu Qırmızı Qəsəbəyə, həmçinin Dağ cuhud-sionistlərinin Muzeyinə səfərə dəvət etdiyini qeyd edib.

Sözügedən qəbulda sionist rejimin Bakıdakı cəsus səfiri Ronen Krauzs da iştirak edib.

✡️ Abunə olun

🔯 Azərbaycan və sionist rejim mina təhlükəsi ilə mübarizədə əməkdaşlığı müzakirə edib

Azərbaycan Respublikası Minatəmizləmə Agentliyinin (ANAMA) İdarə Heyətinin sədri Vüqar Süleymanov sionist rejimin Bakıdakı cəsus səfiri Ronen Krausz ilə mina təhlükəsi ilə mübarizədə əməkdaşlığı müzakirə edib.

Bu barədə ANAMA-dan məlumat verilib.

Bildirilib ki, görüş zamanı Azərbaycanda mövcüd mina probleminin miqyası və bu problemin aradan qaldırılması istiqamətində icra edilən humanitar minatəmizləmə fəaliyyətinin gedişatı barədə cəsus səfirə məlumat verilib.

Həmçinin Azərbaycanın mina təhlükəsi ilə mübarizə fəaliyyətinə sionist rejim tərəfindən dəstək imkanları, əməkdaşlıq perspektivləri, qabaqcıl texnologiyaların və innovativ həllərin minatəmizləmə prosesinə tətbiqi məsələləri, habelə qarşılıqlı maraq kəsb edən digər məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb.

✡️ Abunə olun

Üstəlik, Azərbaycandakı yəhudi icmasının mövcudluğu bu münasibətlərə bir çox digər dövlətlərarası əlaqələrdə olmayan ictimai dərinlik qazandırır. Qubada yaşayan dağ yəhudisi üçün Azərbaycan yalnız yaşadığı ölkə deyil, tarixi vətənidir. İsraildə yaşayan Azərbaycan əsilli yəhudi üçün də Bakı və ya Quba çox vaxt ailə yaddaşının bir hissəsidir. Dövlətlər arasındakı strateji maraqlarla xalqlar arasındakı bu tarixi bağ birləşdikdə kifayət qədər dayanıqlı münasibət ortaya çıxır.

Buna görə də Azərbaycan–İsrail münasibətlərini yalnız “neft müqabilində silah” kimi sadə bir düsturla izah etmək, məncə, ciddi təhlil səhvidir.

Daha düzgün düstur belədir:

Azərbaycan İsrailə enerji təhlükəsizliyi və Qafqazda strateji tərəfdaşlıq imkanı təqdim etdiyi halda, İsrail Azərbaycana texnologiya, müdafiə, təhlükəsizlik, kənd təsərrüfatı və innovasiya sahələrində mühüm imkanlar yaradır. Bu dövlətlərarası maraqların təməlində isə əsrlərdir Azərbaycanda yaşayan yəhudilərin yaratdığı tarixi insani körpü dayanır.

Qafqaz kimi böyük güclərin nüfuz uğrunda mübarizəsinin kəsişdiyi coğrafiyada münasibətlərin yalnız ideologiya ilə deyil, tarix və maraqların ortaq tarazlığı ilə formalaşdığını görmək lazımdır. Azərbaycan–İsrail münasibətləri bunun ən diqqətçəkən nümunələrindən biridir.

Bu gün Bakı ilə Təl-Əviv arasındakı əlaqələrin gücü yalnız iki paytaxt arasındakı diplomatik təmaslardan ibarət deyil. Bir ucunda Qubanın Qırmızı Qəsəbəsi, digər ucunda İsraildə yaşayan Azərbaycan əsilli yəhudilər; bir tərəfində Xəzərin enerji ehtiyatları, digər tərəfində isə İsrailin texnologiya və təhlükəsizlik imkanları dayanır.

Buna görə də Azərbaycan–İsrail münasibətləri müvəqqəti geosiyasi yaxınlaşmadan daha çox tarixi yaddaşla strateji maraqların eyni xətt üzərində birləşdiyi uzunmüddətli tərəfdaşlıq kimi qiymətləndirilməlidir.

Mənbə: Sabahattin Can AYEŞ

✡️ Abunə olun

🔯 “Bir millət, iki siyasət: Azərbaycan İsraillə niyə bu qədər yaxındır?”

Azərbaycan–İsrail münasibətlərini yalnız enerji ticarəti, silah alışı və ya İran əleyhdarlığı prizmasından qiymətləndirmək, məncə, mühüm tarixi və ictimai zəmini nəzərdən qaçırmaq deməkdir. Çünki bu gün Bakı ilə Təl-Əviv arasında gördüyümüz yaxınlığın arxasında yalnız dövlətlərin maraqları deyil, Qafqazda əsrlərdir yaşayan yəhudi icmalarının yaratdığı ayrıca insani bağ da dayanır. Azərbaycan nümunəsini regionda fərqləndirən məqamlardan biri məhz budur: yəhudilər Azərbaycan üçün yalnız İsrail üzərindən müəyyənləşdirilən xaricdəki bir icma deyil; ölkənin tarixi və ictimai quruluşunun bir hissəsidir.

Azərbaycanda bu gün əsasən üç yəhudi icması mövcuddur: dağ yəhudiləri, aşkenazi yəhudiləri və gürcü yəhudiləri. Azərbaycanın rəsmi mənbələri ölkədəki yəhudi əhalisinin sayını təxminən 16 min nəfər göstərir və onların böyük hissəsini dağ yəhudilərinin təşkil etdiyini qeyd edir. Dağ yəhudiləri xüsusilə Bakı, Quba və Oğuz ətrafında tarixi mövcudluğa malikdirlər.

Bu tarixdə ən diqqətçəkən məkan, şübhəsiz ki, Qubadakı Qırmızı Qəsəbədir. Qudyalçayın sahilində yerləşən bu yaşayış məntəqəsi XVIII əsrin ortalarında Quba xanlığının himayəsi altında inkişaf etmiş, dağ yəhudilərinin dini və mədəni həyatlarını qoruyub saxladıqları müstəsna mərkəzlərdən birinə çevrilmişdir. Buradakı icma əsrlər boyu özünəməxsus cuhuri dilini, dini ənənələrini və icma quruluşunu qoruyub saxlamışdır. Bu gün burada Dağ Yəhudiləri Muzeyinin və sinaqoqların mövcud olması məsələnin yalnız keçmişə aid bir xatirə olmadığını göstərir.

Beləliklə, Azərbaycan yəhudilərindən söhbət gedərkən “sonradan yaranmış diaspora”dan daha çox Qafqazın tarixi icmalarından danışırıq.

Bu məqam İsrail ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlərin ictimai-psixoloji tərəfini anlamaq baxımından əhəmiyyətlidir. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Azərbaycandan İsrailə köçən yəhudilər də doğulduqları ölkə ilə əlaqələrini tamamilə kəsməyiblər. Beləliklə, İsraildə Azərbaycanı tanıyan, Azərbaycan və rus dillərinə bələd olan, Bakı və Quba ilə ailə əlaqələrini davam etdirən bir əhali formalaşıb. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi də iki dövlət arasındakı münasibətləri qiymətləndirərkən ölkədə əsrlərdir yaşayan yəhudi icmasının bu yaxınlaşmaya verdiyi töhfəni xüsusilə vurğulayır.

Lakin tarixi və insani yaxınlıq iki ölkə arasındakı bugünkü strateji münasibətləri izah etmək üçün təkbaşına kifayət etmir.

İsrail Azərbaycanın müstəqilliyini 25 dekabr 1991-ci ildə tanıyıb. Diplomatik münasibətlər 7 aprel 1992-ci ildə qurulub və İsrail 1993-cü ildə Bakıda səfirlik açıb. Azərbaycan isə uzun illər İsraildə səfirlik açmasa da, münasibətləri gücləndirməyə davam edib. Bu baxımdan 2023-cü il mühüm dönüş nöqtəsi olub: Azərbaycanın İsraildəki səfirliyi 1 mart 2023-cü ildə fəaliyyətə başlayıb, rəsmi açılış isə martın 29-da keçirilib. Beləliklə, təxminən otuz il ərzində faktiki olaraq inkişaf edən strateji münasibətlər diplomatik təmsilçilik baxımından da yeni mərhələyə keçib.

İki ölkəni bir-birinə yaxınlaşdıran ən mühüm sahələrdən biri enerjidir.

Azərbaycan uzun illərdir İsrailin etibarlı xam neft təchizatçılarından biridir. Prezident İlham Əliyev də İsrail Prezidenti İshaq Hersoqla birgə açıqlamasında Azərbaycanın uzun illərdir İsraili etibarlı şəkildə xam neftlə təmin etdiyini açıq şəkildə bildirib. Lakin münasibətlər artıq yalnız neft ticarəti ilə məhdudlaşmır; enerji investisiyaları, yaşıl enerji və üçüncü ölkələrdə birgə layihələr də müzakirə olunan sahələr sırasındadır.

Burada Azərbaycan baxımından mühüm dövlət siyasəti özünü göstərir. Bakı enerji resurslarından yalnız iqtisadi gəlir vasitəsi kimi deyil, həm də xarici siyasət imkanlarının elementlərindən biri kimi istifadə edir. Türkiyə və Avropaya uzanan enerji xətləri Azərbaycana Qərb dünyasında necə strateji əhəmiyyət qazandırırsa, İsrailə enerji tədarükü də Şərqi Aralıq dənizi və Yaxın Şərq müstəvisində Bakının fəaliyyət imkanlarını genişləndirir.

İkinci mühüm sahə isə müdafiə və təhlükəsizlikdir.

Azərbaycan və İsrail arasında keçirilən rəsmi görüşlərdə təhlükəsizlik, müdafiə, yüksək texnologiyalar və hərbi-texniki əməkdaşlıq açıq şəkildə ikitərəfli gündəliyin tərkib hissələri kimi göstərilir. 2023-cü ildə xarici işlər nazirlərinin görüşlərində hərbi-texniki əməkdaşlıq açıq şəkildə qeyd edildiyi halda, 2026-cı ilin yanvarında Bakıda keçirilən görüşdə müdafiə və təhlükəsizlik enerji, nəqliyyat, yüksək texnologiyalar, yaşıl enerji və səhiyyə ilə birlikdə münasibətlərin inkişaf etdiriləcəyi əsas sahələr sırasında göstərilib.

Məhz bu məqamda İran məsələsi gündəmə gəlir.

Azərbaycan–İsrail münasibətlərini tamamilə İran amili ilə izah etməyi düzgün hesab etmirəm. Lakin İran amilini nəzərə almadan bu münasibətlərin geosiyasi tərəfini izah etmək də mümkün deyil. Azərbaycanın İranla təxminən 765 kilometrlik sərhədi var. İsrail baxımından Cənubi Qafqazda İranla həmsərhəd olan, dünyəvi dövlət ənənəsinə malik, enerji istehsalçısı və hərbi baxımdan getdikcə güclənən Azərbaycan son dərəcə mühüm ölkədir.

Bakı baxımından isə məsələ yalnız İran deyil. İsrail müdafiə texnologiyaları, pilotsuz sistemlər, kibertəhlükəsizlik, kənd təsərrüfatı texnologiyaları, su idarəçiliyi və yüksək texnologiyalar sahəsində Azərbaycan üçün mühüm tərəfdaşdır. Buna görə də iki ölkə arasındakı münasibətlərin əsasında ortaq düşmənə qarşı qurulmuş müvəqqəti ittifaqdan daha çox qarşılıqlı ehtiyacların formalaşdırdığı çoxşaxəli maraqlar sistemi dayanır.

Bunun ən mühüm sübutlarından biri əməkdaşlıq sahələrinin daim genişlənməsidir.

2026-cı ilin əvvəlində Azərbaycan və İsrail xarici işlər nazirlərinin Bakıda keçirdikləri görüşün gündəliyində yalnız müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri yox idi. Enerji, ticarət, investisiyalar, nəqliyyat və logistika, yaşıl enerji, səhiyyə, əczaçılıq sənayesi və yüksək texnologiyalar da müzakirə edilib. Həmin ay Prezident İlham Əliyev ilə İsrail Prezidenti İshaq Hersoq Davosda görüşərək iqtisadiyyat, ticarət və enerji sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər.

Münasibətlərin 2026-cı ildə də inkişaf etməkdə davam etdiyini göstərən digər mühüm göstərici Hersoqun Azərbaycanın Müstəqillik Günü münasibətilə göndərdiyi mesajdır. İsrail Prezidenti bu mesajda Azərbaycan–İsrail əlaqələrini açıq şəkildə “strateji baxımdan həyati əhəmiyyətli” adlandırıb və xüsusilə enerji sahəsində iqtisadi əməkdaşlığın inkişafına diqqət çəkib.

Lakin Azərbaycanın İsrail siyasətini İsrailin Yaxın Şərqdəki bütün siyasətinin qeyd-şərtsiz qəbul edilməsi kimi də qiymətləndirmək olmaz.

Bakı burada öz xarici siyasət xəttini qoruyub saxlayır. Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi 2025-ci ilin aprelində İsrail–Fələstin məsələsinin beynəlxalq hüquq əsasında sülh yolu ilə həllini dəstəklədiyini açıq şəkildə bildirib, 2026-cı ildə keçirilən Azərbaycan–İsrail görüşlərində də Qəzzadakı vəziyyət və Yaxın Şərqdə sülhün təmin olunmasına yönəlmiş səylər gündəmə gətirilib.

Bu məqam əhəmiyyətlidir. Çünki Azərbaycan bir tərəfdən İsraillə strateji münasibətlərini dərinləşdirir, digər tərəfdən isə müsəlman dünyasının bir hissəsi olduğunu və Fələstin məsələsində diplomatik mövqeyini qorumağa çalışır. Başqa sözlə, Bakının siyasətini yalnız “İsrail tərəfdarı” və ya “İran əleyhdarı” kimi birtərəfli anlayışlarla izah etmək mümkün deyil.

Mən Azərbaycan–İsrail münasibətlərində əsas diqqətçəkən məqamı məhz burada görürəm.

Qarşımızda əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan, Türk dünyasının mühüm dövlətlərindən biri sayılan Azərbaycanla yəhudi dövləti İsrail arasında otuz ildən artıqdır davam edən, hökumət dəyişikliklərindən və regional böhranlardan böyük ölçüdə asılı olmayaraq inkişaf etmiş münasibətlər mövcuddur. Bunun təməlində tarix, enerji, təhlükəsizlik, texnologiya, diasporlar və geosiyasət eyni vaxtda rol oynayır.

🔯 Sionist rejimin “Elbit Systems” şirkəti ilə Azərbaycanın rejiminin birgə istehsal etdiyi hərbi zirehli maşın ADEX 2026 sərgisində nümayiş etdirilib

Sərgidə təqdim olunan hərbi texnika Azərbaycan ilə sionist rejim arasında müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığın və birgə istehsal layihələrinin davam etdiyini göstərir.

✡️ Abunə olun

🔯 BAŞQALARI ZALI TƏRK EDƏNDƏ, AZƏRBAYCAN QALDI

Biz “Jewish Projects”ik.

Sionist rejimin Baş naziri Benyamin Netanyahu çıxışına başlayarkən 70-ə yaxın ölkənin nümayəndə heyəti BMT Baş Assambleyasının zalını tərk etdi və ya yerlərini boş saxladı.

Etiraza geniş koalisiyanın nümayəndə heyətləri qoşuldu: Türkiyə, İran, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Misir, İordaniya, Küveyt, İraq, Əlcəzair, Malayziya və İndoneziya da daxil olmaqla ərəb və əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan ölkələr; həmçinin Cənubi Afrika, Braziliya, Çili, Kuba, Peru, İspaniya və Sloveniya da daxil olmaqla Afrika, Latın Amerikası və Avropa ölkələri.

Amma hamı onların ardınca getmədi.

Azərbaycan qaldı.

Əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olan Azərbaycan ABŞ, Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, BƏƏ, Bəhreyn, Kanada və Avstraliya da daxil olmaqla bir sıra ölkələrlə birlikdə zalda təmsilçiliyini davam etdirdi.

Bizim üçün həmin an önəmlidir.

Dostluq yalnız dediklərinizlə deyil, başqaları üz döndərib gedəndə etdiklərinizlə ölçülür.

Təşəkkür edirik, Azərbaycan.

Qaldığınız üçün təşəkkür edirik.

Biz “Jewish Projects”ik.

Qeyd: Sionistlər qullarına öz təşəkkürlərini dildiriblər.

✡️ Abunə olun

🔯 IAI rəhbəri Qırmızı Qəsəbədəki Dağ cuhud-sionistlərinin Muzeyini ziyarət edib

ADEX-2026 — VI Azərbaycan Beynəlxalq Müdafiə Sərgisi çərçivəsində Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan “Israel Aerospace Industries” (IAI) şirkətinin prezidenti və baş icraçı direktoru Boaz Levi Qırmızı Qəsəbədə yerləşən Dağ cuhud-sionistləri Muzeyini ziyarət edib.

Bu barədə muzeyin müdiri muzeyin sosial media hesabında paylaşım edib.

Səfər zamanı hörmətli qonağımıza Dağ cuhud-sionistlərinin zəngin, çoxəsrlik tarixi, mədəni irsi, adət-ənənələri və Azərbaycanın ictimai həyatındakı rolu barədə məlumat vermək mənim üçün xoş oldu.

Həmçinin Boaz Leviyə muzeydə qorunan, Dağ cuhud-sionistləri icmasının tarixini və gündəlik həyatını əks etdirən milli geyimləri, dini artefaktları, qədim əlyazmaları, nadir kitabları, XIX əsrə aid məişət əşyalarını və digər qiymətli eksponatları göstərmək imkanım oldu.

Boaz Levinin xalqımızın qonaqpərvərliyi və səmimiyyəti barədə xoş təəssüratlarını eşitmək, eləcə də Azərbaycanda qarşılaşdığı mehribanlıq və dost münasibətinin onun üçün xüsusi əhəmiyyət daşıdığını öyrənmək mənim üçün xüsusilə mənalı idi.

Qeyd: Qəzzada günahsız insanların qanı axıdıldığı bir vaxtda sionist rejimin hərbi sənayesinin aparıcı simalarından Boaz Levinin Azərbaycanda hörmətli qonaq kimi təqdim edilməsini rədd edirik. Silah biznesinin nümayəndələrinə ehtiram göstərilməsini nə vicdan, nə insanlıq, nə də mənəvi dəyərlərimiz qəbul edir. Qəzzada tökülən qanı görməzdən gəlib burada hörmət gözləyənlərə sözümüz qısadır: rədd olun bu torpaqlardan!

✡️ Abunə olun