🖼پوستر
قسمت قبلی⏮ | ⏭قسمت بعدی
✍پیش از آنکه هونهای غربی پا به اروپا بگذارند، اقوامی از اعماق آسیا، استپ(سبزدشت)های اوراسیا را درنوردیده بودند. یونانیها آنها را «ایسکیت» (𝐒𝐜𝐲𝐭𝐡𝐢𝐚𝐧) و ایرانیها «ساکا» مینامیدند. اما بر اساس تحقیقات زبانشناختی، نام اصلی این قوم در منابع آشوری و بابلی به شکل «ایشغوزا» ثبت شده که ریشه در واژهی ترکی «ایچ اوغوز» (به معنای اوغوزهای درونی) دارد.
❖سکاها در سدهٔ هشتم پیش از میلاد، بهعنوان قدرت برتر، جایگزین کیمریها در استپهای پونتیک شدند. در این دوره، سکاها و گروههای وابسته به آنها، تمامی استپهای اوراسیا را از کوههای کارپات در غرب تا فلات اُردوس در شرق، به تصرف کامل خود درآوردند. این تسلط گسترده باعث شده تا از آنها بهعنوان نخستین امپراتوری کوچنشین آسیای مرکزی یاد شود. سکاهای ساکن در منطقهٔ اوکراین و جنوب روسیهٔ امروزی، خود را «اسکولُتی» (𝐒𝐜𝐨𝐥𝐨𝐭𝐢) مینامیدند؛ سکاها در سوارهنظام و تیراندازی از پشت اسب ماهر بودند، دامدار و چادرنشین بودند. فرهنگشان با فلزکاری، آرامگاههای خاکسپاری و هنر ویژه شناخته میشد. صنعتگران یکجانشین برایشان زیورآلات قابل حمل میساختند که پایهٔ هنر سکایی است. همچنین، با ایجاد شبکهٔ تجاری بین یونان، ایران، هند و چین، نقشی کلیدی در جادهٔ ابریشم و شکوفایی تمدنهای هم عصر داشتند.#تاریخ_ترک
❖زادگاه و کوچهای اولیه: بر اساس منابع تاریخی، زادگاه نخستین ساکاها محدودهی کوههای تانری (تینشان)، فرغانه و کاشغر در نظر گرفته شده است. در قرن سوم پیش از میلاد، گروههایی از آنها به دلایل اقلیمی یا فشار اقوام همسایه، دست به کوچهای بزرگ زدند:۱.گروهی در اطراف دریاچه آرال و رود سیحون ساکن شدند.
۲.گروهی دیگر از شمال دریای خزر عبور کرده و در روسیهی جنوبی مستقر گشتند و اقوام پیشین (کیمیرها) را به سمت قفقاز و آسیای صغیر راندند.
❖اطلاعات ما در مورد ساكاها به مقدار زيادی بر منابع يونانی تكيه دارد در اين منابع هيچگونه اشارهای دال بر ايرانی بودن و آريايی بودن آنها وجود ندارد و برعكس در اين منابع و تاريخ هرودوت گفته ميشود كه ساكاها از آسيا آمده بودند و در نتيجه حملات ماساژت ها مجبور به كوچ به سمت غرب گردیدند(ماساژت ها نيز ساكاهایی هستند كه در حوضه آرال ساكن بودند و يونانیها به اين قوم اصطلاح ماساژت را بكار میبردند)
❖هرودوت ساکاها را چنین معرفی میکند: "آنها شهرهای مستحکمی ندارند و به هر کجا می روند وسایل خود را در ارابه هایی که در آن زندگی میکند حمل مینمایند بر روی اسب بصورت ماهرانه تیراندازی میکنند و بر زراعت تکیه نکرده از دامداری گذران میکنند" ، عادات جالب دیگری در مورد ساکاها را در نوشته های هرودوت میبینیم: " به عنوان قربانی از خوک استفاده نمی کنند و این حیوان را در هیچ جایی پرورش نمی دهند، موقع قسم خوردن به یک کاسه سفالی، قمیز می ریزند و مینوشند، وقتی حاکم می میرد گوشه ای از گوششان را و گیسوانشان را میبُرند، پیشانی و بینی خود را خراش میدهند" چنین عاداتی مخصوص ترکان می باشد.
این خصوصیات آنچنان واضح است که نیازی به هیچ شکی نیست و هر مورخی میداند که چنین طرز زندگی فقط در مورد ترکان و هونها دیده شده است، ساكاها شلوار و پوتین میپوشیدند و بر اسبهایشان رکاب میبستند، رنه گروسه مینویسد رکاب توسط ساکاها بوجود آمده است، هونها در قرن ۳ ق.م. از رکاب استفاده میکردند در حالی که در همان دوره در چین از رکاب اثری وجود نداشت و کشورهای غربی نیز اطلاعی از رکاب نداشتند و در قرن ۶م آوارها این وسیله را به اروپا آوردند.
❖در اواسط قرن ۸ ق.م. ساکاهایی که به روسیه جنوبی آمدند طی مجادلاتی که با مادها، آشورها و کیمرها داشتند موجب ایجاد جنب و جوشهای زیادی در بین اهالی این مناطق شدند در ایران وقتی پارسها مادها را از میان برداشتند جهت به اطاعت در آوردن ساکاها جنگهای زیادی به راه انداختند و امپراتور هخامنشی سفر جنگی خود را به منطقه آرال و بر علیه ساكاها انجام داده بود و این اتفاق در سال ۵۲۹ ق.م. موجب کشته شدن او شده بود در این تاریخ حکمدار ساکا زنی به نام تومیروس بود.
❖ساختار سیاسی سکاها مبتنی بر کنفدراسیونهای قبیلهای بود که بر مراتع نظارت داشته و دفاع جمعی در برابر مهاجمان را سامان میدادند. اقتصاد شبانی آنها با وجود بهرهوری بالا، به مبادله با جوامع یکجانشین وابسته بود و این تعامل، زمینهساز اتحادهای نظامی-اقتصادی میشد.
𝐙𝐞𝐢𝐭 & 𝐆𝐞𝐢𝐬𝐭
