🖼پوستر
قسمت قبلی⏮ | ⏭قسمت بعدی
✍ظهور هونها در اروپا، آغاز داستان نبود؛ بلکه پایان قرنها مهاجرت و دگرگونی در دل آسیا بود.
✺پس از جدایی نخست هونها در سال ۵۴ پیش از میلاد، گروهی از آنان به رهبری چیچی راه غرب را در پیش گرفتند. این گروه پس از مهاجرت، در نواحی آرال و ترکستان ساکن شدند و نخستین هستههای حضور هونها در آسیای مرکزی را شکل دادند.#تاریخ_ترک
✺چند دهه بعد، حدود سال ۴۸ میلادی، دومین انشعاب بزرگ در میان هونها رخ داد. این روند تا حدود سال ۱۵۰ میلادی ادامه یافت؛ زمانی که قوم سیئنپی به هونها حمله کرد و آنان را وادار به کوچی گسترده به سوی غرب ساخت. مهاجران هون در جنوب قزاقستان و سرزمین باشقورد، در کنار گروههایی که پیشتر به رهبری چیچی به آن مناطق رفته بودند، سکونت گزیدند.
✺از این مقطع تا حدود قرن پنجم میلادی، تاریخ هونها در هالهای از ابهام قرار دارد. منابع همعصر، اطلاعات اندکی از این قوم به جا گذاشتهاند و به همین دلیل، آگاهی ما از این دوره بسیار محدود است. دوری هونهای آسیای مرکزی از چین و همچنین نداشتن ارتباط مستقیم با امپراتوریهای روم و بیزانس نیز سبب شد گزارشهای تاریخی معتبری از آنان ثبت نشود.
✺اما از سال ۳۷۴ میلادی، هونها بار دیگر در منابع غربی ظاهر شدند؛ ظهوری که سرآغاز یکی از مهمترین تحولات تاریخ اروپا بود.
✺برای درک این رویداد، باید نگاهی به وضعیت اقوام ساکن استپهای اروپای شرقی بیندازیم. از سده سوم پیش از میلاد، سارماتها و سکاها در جنوب روسیه و شبهجزیره کریمه مستقر شده بودند. با گذشت زمان، اقوام تازهوارد به سارماتها حمله کردند و آنان را به سوی غرب، تا دشتهای مجارستان، عقب راندند.
✺در آغاز سدههای میلادی، بازماندگان سارماتها با نام آلانها در شرق رود دن زندگی میکردند و در غرب این رود نیز قبایل ژرمنی گوت سکونت داشتند. گوتهای ساکن میان رودهای دن و دنیستر به استروگوتها یا گوتهای شرقی مشهور بودند و گوتهای ساکن میان دنیستر و دانوب را ویزیگوتها یا گوتهای غربی مینامیدند.
✺در همین دوران، ویزیگوتها در غرب دانوب سکونت داشتند. همچنین اقوام ژرمنتبار دیگری مانند گپیدها و واندالها نیز بهترتیب در سرزمین داچیا (رومانی امروزی) و دشتهای مجارستان زندگی میکردند.
⁉️اما چه عاملی هونها را که سالها در آرامش زندگی میکردند، به کوچی بزرگ واداشت؟
✺بسیاری از پژوهشگران، ریشه این مهاجرت را در تحولات آسیای شمالی میدانند. در آن زمان، بخشی از قوم آوار از حکومت مرکزی جدا شد. آوارها یکی از اقوام تشکیلدهنده دولت ژوانژوان بودند؛ اتحادیهای از قبایل هون و آوار که بر بخش بزرگی از آسیای شمالی حکومت میکرد و تا پیش از ظهور ترکان آسمانی (گوکترکها) در سده ششم میلادی پابرجا بود.
✺درگیریهای ناشی از این تحولات، هونها را به سوی غرب راند. آنان از آسیای مرکزی حرکت کردند و در قزاقستان، ترکستان شمالی، پیرامون دریاچه آرال و سپس در غرب رود ایدیل (ولگا) مستقر شدند. سرانجام، در سال ۳۷۴ میلادی، هونها در استپهای جنوب روسیه ظاهر شدند؛ همان قومی که منابع اروپایی بعدها از آنان با نام هون یاد کردند و در واقع، ادامه هونهای آسیایی بودند.
✺امپراتوری هون، اتحادیهای از اقوام گوناگون بود. هرچند طبقه حاکم آن عمدتاً از هونهای ترکتبار، آلانها و سارماتها تشکیل میشد، اما اقوام دیگری مانند گوتها، گپیدها، واندالها و گروههایی از تبار ژرمن، اسلاو و فیناوغور نیز در ساختار این امپراتوری حضور داشتند. همین تنوع قومی، گاه باعث شده است برخی مورخان در تشخیص منشأ هونها دچار اشتباه شوند.
✺برخی از مورخان غربی، بهویژه در سده گذشته، آلانها و سارماتها را اقوامی آریایی میدانستند. با این حال، برخی پژوهشگران بر این باورند که این اقوام از بازماندگان سکاها بودهاند و آنان نیز با هونها و دیگر اقوام ترکتبار پیوند داشتهاند. البته این موضوع همچنان از مباحث مورد اختلاف میان تاریخپژوهان است.
✺امروزه با بهرهگیری از دانشهایی مانند باستانشناسی، انسانشناسی و سایر علوم مرتبط، میتوان آثار تاریخی را با دقت بیشتری بررسی و تعلق آنها به اقوام مختلف را ارزیابی کرد. نتایج این پژوهشها نشان میدهد که امپراتوری هون، همانند بسیاری از دولتهای بزرگ تاریخ، از اقوام و گروههای قومی گوناگون تشکیل شده بود.
✺در واقع، همانگونه که امروزه نیز انتظار نمیرود همه ساکنان یک کشور یا یک امپراتوری از یک نژاد یا تبار باشند، در جهان باستان نیز دولتهای بزرگ معمولاً مجموعهای از اقوام مختلف را در بر میگرفتند. ازاینرو، وجود تنوع قومی در امپراتوری هون امری طبیعی و مورد پذیرش بسیاری از پژوهشگران است.
𝐙𝐞𝐢𝐭 & 𝐆𝐞𝐢𝐬𝐭
