پایان امپراتوری‌ها
پایان امپراتوری‌ها معمولاً با فاجعه و تحقیر همراه است. امپراتوری هخامنشی، ساسانی و امپراتوری روم، امپراتوری بیزانس، امپراتوری عثمانی و سپس امپراتوری‌های استعماری‌های بریتانیا و فرانسه و اسپانیا. شاید این آخری‌ها با فاجعه کمتری ساقط شدند. اما بی‌شک در دهه‌های پایانی عمرشان تحقیر شدند. خصلت امپراتوری این است که تمایل به گسترش بی‌پایان سلطه‌اش دارد. این میل ترامپ به خوردن همه جا – اگر چه در اکثر موارد شوخی است – اما بهره‌ای از حقیقت در آن هست: امپراتوری ماهیتاً همین است. مشکل عمومی امپراتوری‌ها که همزمان نقطه قوت‌شان می‌تواند باشد آش‌در‌همجوش اقوام و زبان‌های مختلف است که در قلمروی داخلی در هم می‌لولند. امپراتوری‌ها ذاتاً چندفرهنگی و چندزبانی هستند، و این می‌تواند دستکم در دوره‌هایی برای‌شان قدرت و در دوره‌هایی، خصوصا در مراحل پایانی بحران ایجاد کند. شاید از همه مهمتر به هم خوردن تعادل طبقاتی درون امپراتوری‌ها است خصوصاً در امپراتوری‌های غربی که دموکرات‌مآب هستند، یعنی به مردم عادی حقوقی می‌دهند و حدی از تضاد با بزرگان را بازشناسی می‌کنند. به تدریج نخبگان حاکم فاسد می‌شوند و مردم بیشتر و بیشتر خواهان برابری می‌شوند. این وضعیت مساعدی به وجود می‌آورد برای رهبران عوام‌فریب. پدیده ترامپ می‌توان گفت نمونه کلاسیکی است. آمریکا همه بحران‌های سنخ‌نمای یک امپراتوری دچار بحران را دارد. با این همه زوالش ممکن است یک قرن یا بیشتر طول بکشد. امپراتوری روم از قرن سوم دیگر در بحران بود ولی بخش غربی در نیمه دوم قرن پنجم سقوط کرد. بحران به منزله سقوط قریب الوقوع نیست. حتی ممکن است آمریکا بتواند از بحران خارج شود.
از میان مدل‌های سقوط امپراتوری‌ها، مدل بریتانیا و فرانسه و اسپانیا شاید از همه گوگولی‌تر باشد. تمام زورشان را زدند که مستعمرات را حفظ کنند، هرچقدر لازم بود کشتند افاقه نکرد. بعد به جای سینه‌خیز رفتن تا آخر، بلند شدند و با حفظ ظاهر در اوج خداحافظی کردند. البته ظاهرا در اوج. فرانسه و بریتانیا یک دست و پایی در بحران کانال سوئز زدند ولی نتیجه تحقیر بیشتر بود. فهمیدند که دیگه مثل بچه خوب باید پشت سر آمریکا باشند، دوران لات‌بازی‌شان تمام شده. آمریکا به چه سرنوشتی دچار می‌شود؟ خیلی بعید است در جنگ نظامی امپراتوری آمریکا فروبریزد. چین و روسیه هنوز در برابر قدرت عظیم آمریکا قدرت‌هایی درجه دوم محسوب می‌شوند. خصوصاً نیروی دریایی آمریکا با فاصله زیادی برتر است. اما ظاهراً نبرد اصلی در حوزه اقتصاد است.
Post #876
2.34K