Science Updates Persian

«فرگشت یعنی همه‌چیز تصادفی اتفاق افتاده؟»

نه!
این یکی از رایج‌ترین سوءبرداشت‌ها دربارهٔ فرگشته.

اول یک تفاوت مهم را روشن کنیم:

جهش و انتخاب طبیعی یکی نیستند.

جهش‌ها نسبت به نیاز موجودات، هدف یا جهت ازپیش‌تعیین‌شده‌ای ندارند؛ آن‌ها می‌توانند تنوع ژنتیکی ایجاد کنند. سپس انتخاب طبیعی می‌تواند بر این تنوع اثر بگذارد.

اما انتخاب طبیعی تصادفی نیست.

در یک محیط مشخص، صفاتی که به سازگاری بهتر با محیط، بقا و موفقیت تولیدمثلی کمک می‌کنند، معمولاً در نسل‌های بعدی فراوان‌تر می‌شوند.

پس خیلی ساده:

جهش، تنوع ایجاد می‌کند؛
انتخاب طبیعی، این تنوع را غربال می‌کند.

این فرایند در طول نسل‌های بسیار، تدریجی و انباشتی است و تحت تأثیر محدودیت‌های زیستی و محیطی قرار دارد.

بنابراین فرگشت یک «قرعه‌کشی کیهانی» نیست؛ یک فرایند طبیعی است که می‌توان سازوکارها و شواهدش را بررسی و آزمون کرد.

این‌که بگوییم «انسان حاصل یک تصادف است»، بیشتر یک تعبیر فلسفی یا مذهبی است تا توصیفی دقیق از زیست‌شناسی فرگشتی.

«اگر فرگشت هنوز برایتان شبیه هرج‌ومرج محض است، شاید وقتش رسیده باشد به‌جای موعظه و شعار، کمی زیست‌شناسی بخوانیم.»

@zehnnaghad

🧠 هوش مصنوعی جدید برای تحلیل سی‌تی‌اسکن‌های شکمی

سی‌تی‌اسکن‌های شکمی از چالش‌برانگیزترین تصاویر پزشکی برای هوش مصنوعی هستند؛ زیرا اندام‌های داخل شکم از نظر شکل، اندازه و موقعیت تفاوت زیادی دارند و برخی نشانه‌های بیماری نیز ممکن است بسیار ظریف باشند.

پژوهشگران مدل هوش مصنوعی جدیدی به نام RADAR طراحی کرده‌اند که می‌تواند سی‌تی‌اسکن‌های شکمی را به‌صورت گسترده تحلیل کرده و به شناسایی یافته‌های مختلف کمک کند.

این مدل با بیش از ۴۰۰ هزار سی‌تی‌اسکن شکمی با ماده حاجب و بیش از ۱۵ میلیون جفت تصویر–متن مرتبط با آناتومی آموزش داده شده است؛ داده‌هایی که ارتباط میان تصاویر و گزارش‌های رادیولوژی را نشان می‌دهند.

در آزمایش‌ها، RADAR توانست ۱۸ ساختار آناتومیک و ۱۴۶ یافته تصویربرداری و بیماری را شناسایی کند و در مجموعه‌های آزمایشی، از جمله برخی موارد سرطان کبد، پانکراس، معده و کولورکتال را نیز تشخیص دهد.

در یک مطالعه با حضور ۲۶ رادیولوژیست، استفاده از RADAR حساسیت تشخیصی را حدود ۱۰ درصد افزایش داد و زمان تفسیر تصاویر را حدود ۳۱ درصد کاهش داد.

با این حال، این مدل هنوز برای استفاده مستقیم بالینی آماده نیست و برای بررسی عملکرد آن در جمعیت‌های متنوع‌تر و محیط‌های بالینی مختلف، به مطالعات بیشتری نیاز است.

منبع:
Zhang et al., Science, 2026
DOI: 10.1126/science.aec6129

https://medicalxpress.com/news/2026-09-ai-radiology-problems-abdominal-scans.html

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

این مقایسهٔ جالب نشان می‌دهد که پا و اندام حرکتی نیاکان انسان در طول میلیون‌ها سال چگونه تغییر کردند؛ در حالی که آن‌ها با محیط‌های مختلف و شیوه‌های متفاوت زندگی سازگار می‌شدند.

نیاکان دور ما، مانند دیگر نخستی‌ها، ویژگی‌هایی داشتند که برای زندگی و حرکت در میان درختان مناسب بود. اما در تبار انسان، به‌تدریج ویژگی‌های آناتومیکی بیشتری پدید آمد که راه رفتن روی دو پا را کارآمدتر کرد.

البته این تغییر ناگهانی یا یک‌باره نبود. برخی از نیاکان اولیهٔ انسان برای مدت طولانی هم توانایی بالا رفتن از درختان را حفظ کردند و هم روی دو پا راه می‌رفتند. شواهد فسیلی نشان می‌دهد که این گذار طی میلیون‌ها سال و به‌تدریج اتفاق افتاده است.

با گذشت زمان، ساختارهایی مانند لگن، استخوان ران، زانو و پا تغییر کردند و به پشتیبانی بهتر از بدن در حالت ایستاده و راه رفتن روی دو پا کمک کردند. حدود ۴ میلیون سال پیش، برخی نیاکان انسان بیشترِ زمان خود را روی دو پا حرکت می‌کردند، هرچند هنوز توانایی بالا رفتن از درختان را نیز داشتند.

بعدتر، در انسان‌هایی مانند Homo erectus، ساختار لگن و پاها بیش از پیش به الگوی انسان امروزی نزدیک شد و شواهد نشان می‌دهد که توانایی راه رفتن در مسافت‌های طولانی را داشتند.

دوپایی مزایایی نیز به همراه داشت؛ از جمله آزاد شدن دست‌ها برای حمل غذا، ابزار و نوزادان و امکان حرکت کارآمدتر در فضاهای باز.

ردپای حدود ۳٫۶ میلیون سالهٔ لائتولی در تانزانیا نیز شواهد مستقیمی از راه رفتن دوپایی نیاکان انسان در اختیار ما قرار می‌دهد.

تکامل انسان فقط در چهره و مغز ما نوشته نشده است؛ بلکه در استخوان‌ها، مفاصل و حتی شیوهٔ راه رفتن ما نیز دیده می‌شود.

https://humanorigins.si.edu/human-characteristics/walking-upright?utm_source=chatgpt.com

https://humanorigins.si.edu/evidence/behavior/footprints/laetoli-footprint-trails?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦵از بالا رفتن از درختان تا راه رفتن در مسافت‌های طولانی، پای انسان داستان شگفت‌انگیزی از تکامل را در خود دارد.
⬇️

ادامه....

سال‌ها نام «مثلث برمودا» با داستان‌های عجیب گره خورده بود؛ کشتی‌هایی که ناپدید می‌شدند، هواپیماهایی که دیگر برنمی‌گشتند و روایت‌هایی دربارهٔ موجودات دریایی غول‌پیکر، بیگانگان فضایی، نیروهای ناشناخته و حتی ورود به بُعدهای دیگر!

«مثلث برمودا» نامی غیررسمی برای ناحیه‌ای تقریباً میان برمودا، فلوریدا و پورتوریکو در اقیانوس اطلس است. مرزهای مشخص و رسمی برای آن وجود ندارد و این منطقه یکی از مسیرهای پرتردد دریایی و هوایی جهان است.

بنابراین وقوع حوادث دریایی و هوایی در چنین منطقه‌ای به‌خودی‌خود عجیب نیست.

اما داستان از جایی جالب می‌شود که بعضی از این حوادث، بعدها به شکل اسرارآمیز روایت شدند.

لارنس دی. کوش، پژوهشگر و کتابدار، در کتاب معروف خود The Bermuda Triangle Mystery—Solved که در سال ۱۹۷۵ منتشر شد، تعدادی از پرونده‌های مشهور را با گزارش‌های اولیه مقایسه کرد. او نشان داد که در بعضی روایت‌ها، جزئیاتی دربارهٔ محل حادثه، شرایط آب‌وهوایی یا سرنوشت افراد با اسناد اولیه مطابقت نداشته است.

البته این به آن معنا نیست که تمام حوادث مثلث برمودا حل شده‌اند. برخی موارد، مانند ناپدیدشدن پرواز ۱۹، همچنان از نظر جزئیات دقیق ناشناخته باقی مانده‌اند.

از طرف دیگر، این منطقه واقعاً می‌تواند شرایط سختی برای دریانوردی و پرواز داشته باشد. طوفان‌های استوایی و هاریکن‌ها در این بخش از اقیانوس رخ می‌دهند و جریان گلف‌استریم می‌تواند بقایا و اشیای شناور را به‌سرعت جابه‌جا کند. جزایر و مناطق کم‌عمق نیز می‌توانند خطرهای طبیعی برای کشتی‌رانی ایجاد کنند.

سازمان ملی اقیانوسی و جوی آمریکا (NOAA) نیز هیچ شواهدی برای وجود علت‌های فراطبیعی در حوادث مثلث برمودا ارائه نمی‌کند و اشاره می‌کند که شواهدی وجود ندارد که ناپدیدشدن‌ها در این منطقه با فراوانی بیشتری نسبت به دیگر مناطق بزرگ و پرتردد اقیانوس رخ دهند.

امروز هم ممکن است کشتی یا هواپیمایی ناپدید شود و پیدا کردن بقایای آن دشوار باشد. اما فناوری‌های مدرن مانند سامانه‌های موقعیت‌یابی(GPS)، ارتباطات ماهواره‌ای، ردیابی کشتی‌ها و هواپیماها، ثبت داده‌های ناوبری، سونار و وسایل زیرآبی، امکان ثبت و بررسی بسیاری از حوادث را بسیار دقیق‌تر از گذشته فراهم کرده‌اند.

پس شاید جالب‌ترین «راز» مثلث برمودا خود اقیانوس نباشد؛ بلکه این باشد که چگونه حوادث واقعی، گزارش‌های ناقص و روایت‌های رسانه‌ای می‌توانند در طول زمان به یک افسانهٔ بزرگ تبدیل شوند.

علم معمولاً برای یک راز، داستان عجیب‌تری نمی‌سازد؛
بلکه آن را مرحله‌به‌مرحله به مسئله‌ای قابل بررسی تبدیل می‌کند.

مثلث برمودا هم، با تمام شهرتش، همچنان بخشی از همان اقیانوس است؛
نه شواهدی از دروازه‌ای به جهان دیگر در دست است، نه نیازی به توضیحی فراطبیعی برای آن داریم. 🌊🔬

#مثلث_برمودا #تفکر_نقاد #تفکر_علمی #علم #شبه_علم #تفکر_انتقادی

https://webpreneurships.com/why-we-no-longer-hear-about-disappearances-in-the-bermuda-triangle-and-the-reason-might-surprise-you/?utm_source=chatgpt.com

https://oceanservice.noaa.gov/podcast/making-waves-podcast-archive.html?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🌊 مثلث برمودا؛ راز یا افسانه؟
⬇️

🧬 ما از میمون‌های امروزی به وجود نیامده‌ایم.

انسان‌ها نخستی‌سانان (Primates) هستند؛ گروهی که میمون‌ها و کَپی‌ها را نیز دربرمی‌گیرد. انسان در شاخهٔ کَپی‌ها (Apes) و به‌طور دقیق‌تر در گروه کَپی‌های بزرگ قرار دارد.

پس وقتی می‌گوییم «انسان از کَپی‌ها فرگشت یافته»، منظورمان این نیست که انسان از یکی از کَپی‌های امروزی، مثل شمپانزه یا بونوبو، به وجود آمده است.

انسان و شمپانزه‌ها و بونوبوها نیای مشترکی داشته‌اند که میلیون‌ها سال پیش زندگی می‌کرده و امروزه دیگر وجود ندارد. به همین دلیل، شمپانزه و بونوبو «جد» انسان نیستند؛ بلکه نزدیک‌ترین خویشاوندان زندهٔ ما هستند.

🐒 اما داستان دم چیست؟

بیشتر میمون‌ها دم دارند، درحالی‌که کَپی‌ها دم خارجی ندارند. در مسیر تکامل کَپی‌ها، دم خارجی از بین رفته است و ستون مهره‌ای انسان همچنان ساختاری به نام دنبالچه دارد که از بقایای بخش دمی ستون مهره‌هاست.

بنابراین انسان از نظر تکاملی، نیاکان بسیار دورِ دُم‌دار داشته است؛ اما نباید دنبالچه را صرفاً «یک دم کوچک‌شده» در نظر گرفت، زیرا امروزه در اتصال برخی عضلات و رباط‌ها نیز نقش دارد.

🧬 پس «حلقهٔ گمشده» کجاست؟

اصلاً لازم نیست حلقهٔ گمشده‌ای وجود داشته باشد.

فرگشت یک زنجیرهٔ خطی نیست که در یک طرف آن «میمون» و در طرف دیگر «انسان» قرار گرفته باشد. فرگشت بیشتر شبیه یک درخت منشعب است؛ جمعیت‌ها از نیای مشترک جدا می‌شوند و در مسیرهای متفاوت تغییر می‌کنند.

فسیل‌های متعددی نیز تغییرات تدریجی در دودمان انسان را در طول میلیون‌ها سال نشان می‌دهند؛ از جمله گونه‌ها و جمعیت‌هایی که ویژگی‌هایی مشترک میان انسان‌های امروزی و نیاکان قدیمی‌تر داشته‌اند.

⏳ فرگشت در چه مقیاسی رخ می‌دهد؟

فرگشت در یک یا چند نسل اتفاق نمی‌افتد که ناگهان یک میمون به انسان تبدیل شود.

در هر نسل، به دلیل جهش، نوترکیبی ژنتیکی و فرایندهای دیگر، تفاوت‌های ژنتیکی ایجاد می‌شود. انتخاب طبیعی می‌تواند باعث افزایش برخی ویژگی‌های قابل‌ارث در جمعیت شود و رانش ژنتیکی نیز می‌تواند بعضی تغییرات را صرفاً بر اثر شانس در جمعیت گسترش دهد.

در طول هزاران و میلیون‌ها نسل، همین تغییرات می‌توانند در جمعیت‌ها انباشته شوند و در نهایت به تفاوت‌های بسیار بزرگ میان گونه‌ها منجر شوند.

ویژگی‌هایی مانند راه رفتن روی دو پا، تغییرات ساختاری مغز، استفاده از ابزار و شکل‌های پیچیده‌تر همکاری نیز در دوره‌های مختلف تاریخ تکاملی انسان و تحت تأثیر عوامل گوناگون شکل گرفته‌اند. این ویژگی‌ها یک مسیر ساده و ازپیش‌تعیین‌شده را دنبال نکرده‌اند.

بنابراین اگر کسی فرگشت را نمی‌پذیرد، این یک موضع شخصی دربارهٔ پذیرش شواهد علمی است؛ اما خود نظریهٔ فرگشت نمی‌گوید انسان از میمون‌های امروزی به وجود آمده است.

انسان‌ها خودشان کَپی هستند؛ و مانند همهٔ گونه‌ها، از جمعیت‌های اجدادیِ پیشین خود فرگشت یافته‌اند. 🧬

✍:علی روستایی

https://humanorigins.si.edu/evidence/genetics?utm_source=chatgpt.com

https://humanorigins.si.edu/education/introduction-human-evolution?utm_source=chatgpt.com

https://humanorigins.si.edu/education/how-do-we-know/how-do-we-know-humans-are-primates?utm_source=chatgpt.com

🐟🦷 ماهی‌ای با دندان‌های شبیه انسان!

ماهی پاکو (Pacu) نام گروهی از ماهی‌های آب شیرین آمریکای جنوبی و از خویشاوندان نزدیک پیراناهاست.

چیزی که پاکو را مشهور کرده، دندان‌های پهن، صاف و نیرومند آن است؛ دندان‌هایی که از نظر ظاهر، شباهت عجیبی به دندان‌های انسان دارند.

این دندان‌ها به پاکو کمک می‌کنند غذاهای نسبتاً سخت، از جمله دانه‌ها، میوه‌ها و برخی مواد گیاهی را خرد کند. برخی گونه‌های پاکو همچنین از مواد غذایی جانوری نیز استفاده می‌کنند. پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که شکل و عملکرد دندان‌های پاکو با رژیم غذایی میوه‌خواری و دانه‌خواری آن‌ها ارتباط دارد.

پاکوها در حوضه‌های رودخانه‌ای آمریکای جنوبی، از جمله آمازون، زیست می‌کنند و برخلاف تصور ناشی از ظاهرشان، معمولاً برای انسان خطر قابل‌توجهی ندارند.

تفاوت جالب دیگر این است که پیراناها عمدتاً دندان‌های تیز و دندانه‌دار دارند، در حالی که پاکوها دندان‌هایی پهن‌تر و مولرمانند دارند که برای خرد کردن غذا مناسب‌اند.

ظاهر این دندان‌ها آن‌قدر انسانی است که گاهی عکس پاکو در اینترنت با تصویر ساختگی اشتباه گرفته می‌شود؛ اما این دندان‌ها کاملاً واقعی‌اند! 🐟🦷

#پاکو #Pacu #حقایق_حیوانات #ماهی #طبیعت

https://www.livescience.com/55753-fish-with-human-like-teeth-in-michigan.html?utm_source=chatgpt.com

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31449734/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

در ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۲۱، جراحان هر دو بازوی یک اهداکننده را به او پیوند زدند و در سمت چپ، مفصل شانه نیز بازسازی شد. این نوع پیوند به‌دلیل محل قطع عضو، از پیوندهای معمول دست یا ساعد پیچیده‌تر است.

برای انجام این عمل، جراحان باید ساختارهای مختلفی از جمله استخوان‌ها، شریان‌ها، سیاهرگ‌ها، اعصاب، عضلات و تاندون‌ها را با دقت به ساختارهای بدن گیرنده متصل می‌کردند تا هم خون‌رسانی برقرار شود و هم امکان بازگشت تدریجی عملکرد اندام فراهم شود.

یکی از دشوارترین بخش‌های این فرایند، بازسازی ارتباط عصبی است. اعصاب باید از محل اتصال به سمت عضلات و بافت‌های اندام پیوندی رشد کنند؛ فرایندی که بسیار آهسته انجام می‌شود و ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها طول بکشد.

در این بیمار، شواهدی از بازگشت فعالیت عصبی و عضلانی از ماه‌های پس از پیوند مشاهده شد. در پیگیری ۲۴ماهه، او توانایی حرکت دادن آرنج‌ها و برخی حرکات مچ و انگشتان را به دست آورده بود و در بعضی فعالیت‌های روزمره استقلال بیشتری پیدا کرده بود.

البته پیوند اندام فقط با موفقیت جراحی به پایان نمی‌رسد. بیمار برای جلوگیری از رد پیوند به مصرف داروهای سرکوب‌کنندهٔ سیستم ایمنی و همچنین توان‌بخشی طولانی‌مدت نیاز دارد.

این مورد نشان می‌دهد که جراحی پیوند اندام چگونه می‌تواند فراتر از جایگزین‌کردن یک عضو از دست‌رفته، به بازگرداندن تدریجی حرکت، حس و استقلال فرد کمک کند.

Plastic and Reconstructive Surgery Global Open، ۲۰۲۴
(https://reference-url-citation.invalid/0)

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦾 یک گام شگفت‌انگیز در پیوند اندام

مردی که هر دو اندام فوقانی خود را از دست داده بود، در بیمارستان ادوار هریو در لیون فرانسه تحت یکی از پیچیده‌ترین انواع پیوند اندام قرار گرفت.
⬇️

آیا حضور شریک عاطفی می‌تواند شیوه سوخت و ساز بدن شما را تغییر دهد؟ پاسخ پژوهشگران مثبت است.
➡️ https://l.euronews.com/MjA0

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه....

السالوادور در سال‌های اخیر برنامه‌های گسترده‌ای برای حمایت از آموزش عمومی اجرا کرده است. دانش‌آموزان مدارس دولتی از برنامه‌هایی مانند دریافت رایگان لباس فرم، کفش و لوازم‌التحریر بهره‌مند می‌شوند؛ برنامه‌ای که البته سابقه آن به پیش از دولت نایب بوکله بازمی‌گردد.

در دوره دولت بوکله، برنامه «Enlaces con la Educación» نیز به‌طور گسترده اجرا شد و برای دانش‌آموزان مدارس دولتی لپ‌تاپ و تبلت توزیع شد. دولت السالوادور در سال ۲۰۲۳ اعلام کرد که حدود ۱٫۲ میلیون دانش‌آموز این تجهیزات را دریافت کرده‌اند.

هم‌زمان، نرخ قتل در این کشور به‌شدت کاهش یافته است؛ از ۱۰۶٫۸ قتل در هر ۱۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۱۵ به حدود ۱٫۹ مورد در سال ۲۰۲۴. گزارش صندوق بین‌المللی پول این تغییر را در ارتباط با تقویت نیروهای امنیتی و اقدامات گسترده علیه باندهای جنایتکار بررسی می‌کند.

البته این تحولات بدون مناقشه نیستند. بازداشت‌های گسترده، وضعیت فوق‌العاده و گزارش‌های مربوط به نقض حقوق و دادرسی عادلانه، همچنان از موضوعات مهم در ارزیابی سیاست‌های دولت السالوادور هستند.

بنابراین، السالوادور نمونه‌ای جالب برای بررسی هم‌زمان سیاست‌های آموزشی، امنیتی و حکمرانی است؛ اما نباید کاهش جرم را مستقیماً به برنامه‌های آموزشی نسبت داد، زیرا برای چنین رابطه‌ای به شواهد علّی بیشتری نیاز است.

🌱 آموزش، فقط کتاب و مدرسه نیست؛ سرمایه‌گذاری بر توانایی‌های نسل آینده است.


┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🌹🌷 السالوادور؛ وقتی آموزش و امنیت هم‌زمان تغییر می‌کنند
⬇️

📝 یک مطالعهٔ بزرگ در سال ۲۰۱۶ نشان داد مردانی که در بزرگسالی به‌طور متوسط ۲۱ بار یا بیشتر در ماه انزال داشتند، در مقایسه با مردانی که ۴ تا ۷ بار در ماه انزال داشتند، با خطر کمتری برای تشخیص سرطان پروستات مواجه بودند.

این مطالعه، که با استفاده از داده‌های یک گروه بزرگ از مردان آمریکایی انجام شد، نشان داد این ارتباط عمدتاً مربوط به سرطان‌های کم‌خطر پروستات بود.

با این حال، این یافته یک ارتباط آماری است و ثابت نمی‌کند که انزال بیشتر مستقیماً از سرطان پروستات پیشگیری می‌کند. عواملی مانند فعالیت بدنی، شاخص تودهٔ بدنی، سابقهٔ خانوادگی، سیگار، رژیم غذایی و سایر ویژگی‌های فردی نیز می‌توانند با خطر سرطان پروستات ارتباط داشته باشند.

بنابراین، بر اساس این پژوهش نمی‌توان گفت که «انزال مکرر از سرطان پروستات جلوگیری می‌کند». می‌توان گفت که در این مطالعه، انزال بیشتر با کاهش خطر تشخیص سرطان پروستات، به‌ویژه انواع کم‌خطر، همراه بود.
سال مقاله: ۲۰۱۶، منتشرشده در European Urology

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

💥 چین؛ انتقال ۵۱٫۳ ترابیت داده در ثانیه با فیبر نوری هسته‌توخالی

پژوهشگران و شرکت‌های چینی در یک آزمایش میدانی توانستند ۵۱٫۳ ترابیت داده در ثانیه را از طریق ۲۰۶٫۵ کیلومتر فیبر نوری هسته‌توخالی منتقل کنند.

این انتقال در یک دهانهٔ واحد و بدون بازتولید سیگنال در میانهٔ مسیر انجام شد. ظرفیت هر طول موج نیز به ۱٫۲ ترابیت بر ثانیه رسید و چندین طول موج به‌طور هم‌زمان برای انتقال داده به کار گرفته شدند.

فناوری اصلی این آزمایش، فیبر نوری هسته‌توخالی (Hollow-Core Fiber) است. در این نوع فیبر، نور به‌جای عبور از هستهٔ شیشه‌ای جامد، عمدتاً در یک ناحیهٔ توخالی هدایت می‌شود.
این ساختار می‌تواند تأخیر انتقال و برخی اثرات غیرخطی نوری را کاهش دهد و امکان انتقال داده با ظرفیت بسیار بالا را فراهم کند.

البته این آزمایش کاملاً بدون تقویت سیگنال نبود؛ در سامانه از تقویت‌کننده‌های EDFA استفاده شد، اما در مسیر ۲۰۶٫۵ کیلومتری، نیازی به بازتولید سیگنال یا تقویت‌کننده‌های ریموت‌پمپ وجود نداشت.

این دستاورد هنوز به معنای جایگزینی فوری فیبرهای نوری معمولی نیست، اما نشان می‌دهد فیبرهای هسته‌توخالی می‌توانند در آینده برای شبکه‌های پرظرفیت، مراکز داده و زیرساخت‌های موردنیاز برای هوش مصنوعی و رایانش ابری اهمیت بیشتری پیدا کنند.
گزارش آزمایش میدانی YOFC و China Telecom، ۲۰۲۶.

https://www.techradar.com/pro/chinese-firms-fiber-trial-hits-staggering-51-3-tb-s-over-128-miles-without-signal-regeneration-could-this-be-an-end-to-bandwidth-bottlenecks?utm_source=chatgpt.com

https://opg.optica.org/ol/abstract.cfm?uri=ol-51-18-5109&utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

در پژوهشی که سال ۲۰۲۱ در مجلهٔ علمی Cognitive Science منتشر شد، پژوهشگران قضاوت کودکان ۵ تا ۱۱ سالهٔ آمریکایی با پیشینه‌های دینی و سکولار را دربارهٔ امکان وقوع رویدادهای مختلف بررسی کردند.

کودکان داستان‌هایی دربارهٔ رویدادهای واقع‌گرایانه، رویدادهای غیرمعمول، رویدادهای جادویی و رویدادهای دینی می‌شنیدند و باید مشخص می‌کردند که آیا این اتفاق‌ها می‌توانند واقعاً رخ دهند یا نه.

در مجموع، کودکان هر دو گروه رویدادهایی را که با قوانین معمول علّی ناسازگار بودند، کمتر واقعی می‌دانستند. اما در مورد داستان‌های دینی، کودکان دارای پیشینهٔ دینی بیشتر از کودکان سکولار احتمال داشتند رویدادهای توصیف‌شده را واقعی بدانند.

نکتهٔ مهم این بود که کودکان دینی لزوماً در استدلال علّی ضعیف‌تر نبودند. هر دو گروه در قضاوت‌های خود به روابط علّی استناد می‌کردند؛ تفاوت بیشتر در نوع علت‌هایی بود که می‌پذیرفتند. کودکان دارای پیشینهٔ دینی در توضیح برخی رویدادهای دینی، بیشتر به علل الهی استناد می‌کردند.

بنابراین، این پژوهش نشان نمی‌دهد که تربیت دینی به‌طور کلی توانایی کودک برای تشخیص «ممکن» از «ناممکن» را از بین می‌برد. بلکه نشان می‌دهد باورها و آموزش‌های فرهنگی می‌توانند بر این‌که کودک چه نوع علت‌هایی را برای توضیح یک رویداد ممکن می‌داند، تأثیر بگذارند.

به بیان ساده، کودکان فقط از تجربهٔ مستقیم خود برای تشخیص واقعیت استفاده نمی‌کنند؛ گفته‌های والدین، بزرگسالان و محیط فرهنگی نیز می‌تواند در شکل‌گیری برداشت آن‌ها از جهان و مرز میان رویدادهای ممکن و ناممکن نقش داشته باشد.



https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/cogs.13054?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که محیط فرهنگی و نوع اطلاعاتی که کودکان از بزرگسالان دریافت می‌کنند، می‌تواند بر قضاوت آن‌ها درباره این‌که چه رویدادهایی در جهان واقعاً ممکن‌اند، تأثیر بگذارد.
⬇️

سه ویژگی بارز علم چیه؟

اول: روش‌مندی.

علم بر روش‌های منظم و قابل ارزیابی تکیه داره.
این روش‌ها در رشته‌های مختلف با هم فرق دارن؛ اما این تفاوت به معنی بی‌نظمی و هرج‌ومرج نیست.

دوم: نگرش علمی.

علم به شواهد موجود توجه می‌کنه و اگر شواهد جدیدی پیدا بشه، آمادگی داره نظریه‌ها و باورهای قبلی خودش رو اصلاح یا حتی تغییر بده.

این آمادگی برای تغییر، یکی از پایه‌های اساسی علمه.

سوم: شفافیت و نقدپذیری.

نتایج علمی باید تا حد امکان شفاف و قابل بررسی باشن و در بسیاری از حوزه‌ها، پیش از انتشار توسط متخصصان دیگه بررسی می‌شن؛ چیزی که بهش مرور همتا می‌گیم.

و اما مهم‌ترین نکته:

علم قابل اعتماده، نه چون ادعا می‌کنه همیشه درسته؛ بلکه چون سازوکاری برای پیدا کردن و اصلاح خطاهاش داره.

علم قرار نیست خطاناپذیر باشه؛
قرارِ علم اینه که خطاهاش رو بهتر و سریع‌تر پیدا و اصلاح کنه.
#ذهن_نقاد #تفکر_نقادانه #تفکر_علمی #علم #دانش

@zehnnaghad

🧠 آیا مغز انسان از «دو مسیر» شکل می‌گیرد؟

پژوهشی به رهبری پژوهشگران دانشگاه استنفورد، شواهد تازه‌ای ارائه کرده است که نشان می‌دهد بخش‌های مختلف مغز در مراحل بسیار ابتدایی رشد جنینی، از دو جمعیت متفاوت از سلول‌های پیش‌ساز شکل می‌گیرند.

پژوهشگران با دنبال‌کردن سرنوشت سلول‌ها در جنین موش و همچنین بررسی سلول‌های بنیادی انسانی در آزمایشگاه دریافتند که سلول‌های پیش‌سازِ مغز پیشین و مغز میانی از یک مسیر رشد می‌کنند، در حالی که سلول‌های پیش‌سازِ مغز پسین مسیر رشدی متفاوتی را دنبال می‌کنند.

این یافته، مدل قدیمی‌تری را به چالش می‌کشد که در آن یک جمعیت مشترک از سلول‌های پیش‌ساز، منشأ شکل‌گیری تمام بخش‌های اصلی مغز در نظر گرفته می‌شد.

تفاوت این دو مسیر فقط در سرنوشت نهایی سلول‌ها دیده نمی‌شد. پژوهشگران دریافتند که از مراحل اولیه، تفاوت‌هایی در کروماتین و میزان دسترسی DNA نیز وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که برخی ژن‌ها در یک گروه از سلول‌ها فعال‌تر و در دسترس‌تر بودند، در حالی که در گروه دیگر بسته‌تر بودند. این تفاوت‌ها می‌توانند سلول‌ها را به سمت هویت‌های عصبی متفاوت هدایت کنند.

این یافته یک کاربرد آزمایشگاهی مهم نیز داشت. پژوهشگران با استفاده از مسیر رشدی مربوط به مغز پسین توانستند نوعی نورون حرکتی مرتبط با مغز پسین انسان تولید کنند که تولید آزمایشگاهی آن پیش از این دشوار بود. این سلول‌ها فعالیت الکتریکی نشان دادند و ویژگی‌های مولکولی و عملکردی مرتبط با نورون‌های حرکتی را داشتند؛ نورون‌هایی که در کنترل برخی عملکردهای حرکتی از جمله بلع و حرکات صورت نقش دارند.

تولید چنین سلول‌هایی می‌تواند ابزار ارزشمندی برای مطالعه بیماری‌هایی مانند ALS و آتروفی عضلانی نخاعی (SMA) باشد؛ بیماری‌هایی که در آنها نورون‌های حرکتی آسیب می‌بینند. البته این یافته هنوز به معنای ایجاد درمان برای این بیماری‌ها نیست و کاربرد درمانی آن به پژوهش‌های بیشتری نیاز دارد.

پژوهشگران همچنین با مقایسه شواهد تکاملی مطرح کردند که جدایی این دو مسیر رشدی ممکن است ریشه‌ای بسیار قدیمی داشته باشد و تا حدود ۵۵۰ میلیون سال پیش قابل ردیابی باشد.

به همین دلیل، برخی گزارش‌های رسانه‌ای از عبارت «دو مغز» استفاده کرده‌اند؛ اما این عنوان نباید به‌صورت تحت‌اللفظی برداشت شود. انسان دو مغز مستقل یا دو ذهن جداگانه ندارد. منظور این است که مغز در دوران جنینی، دست‌کم در سطح این مسیرهای پیش‌ساز، از دو مسیر سلولی متمایز شکل می‌گیرد.

دستاورد اصلی این پژوهش، درک بهتر چگونگی شکل‌گیری بخش‌های مختلف مغز و فراهم‌کردن روشی برای تولید برخی نورون‌های حرکتی مهم در آزمایشگاه است؛ روشی که می‌تواند به مطالعه دقیق‌تر بیماری‌های عصبی کمک کند.

این پژوهش در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۶ در مجله Nature Neuroscience منتشر شده است.
✍:علی روستایی

https://med.stanford.edu/news/all-news/2026/09/two-separate-brains.html?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🧠 سلامت مغز تنها به سن یا عوامل ژنتیکی بستگی ندارد. سلامت مغز در طول زندگی از تعامل میان سلامت جسمی، وضعیت روانی، سبک زندگی، روابط اجتماعی و محیطی که انسان در آن زندگی می‌کند، شکل می‌گیرد.

عواملی مانند فشار خون، قند خون، چربی خون، فعالیت بدنی، تغذیه، خواب، سیگار کشیدن و وزن بدن می‌توانند بر سلامت مغز و خطر افت شناختی تأثیر بگذارند. مشکلاتی مانند افسردگی، استرس طولانی‌مدت و انزوای اجتماعی نیز با سلامت مغز و عملکرد شناختی ارتباط دارند.

بسیاری از این عوامل از طریق سلامت عروق، سوخت‌وساز بدن و عملکرد دستگاه عصبی با مغز ارتباط پیدا می‌کنند. برای مثال، فشار خون بالا و قند خون بالا می‌توانند به‌تدریج به رگ‌های خونی، از جمله رگ‌های کوچک مغز، آسیب برسانند. فعالیت بدنی، خواب مناسب و تغذیه سالم نیز با سلامت جسمی، متابولیسم و عملکرد شناختی ارتباط دارند. وضعیت روانی و ارتباطات اجتماعی نیز می‌توانند بر استرس، خواب و عملکرد مغز اثر بگذارند.

نکته مهم درباره پیری مغز این است که بسیاری از این عوامل در طول چندین دهه بر یکدیگر اثر می‌گذارند و صرفاً در دوران سالمندی ظاهر نمی‌شوند. ساختار و عملکرد مغز در سراسر زندگی تحت تأثیر شرایط جسمی، روانی، اجتماعی و محیطی قرار دارد و می‌تواند در پاسخ به این شرایط تغییر کند.

بنابراین، وضعیت مغز در سال‌های پایانی زندگی فقط به تعداد سال‌هایی که یک انسان زندگی کرده است وابسته نیست؛ بلکه تا حدی بازتاب تاریخچه‌ای طولانی از شرایط زیستی، جسمی، روانی، اجتماعی و محیطی او در طول زندگی است.

✍:علی روستایی
https://www.who.int/health-topics/brain-health?utm_source=chatgpt.com#tab=tab_1

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates