Science Updates Persian

🫒 آیا چربی‌های سالم می‌توانند به سیستم ایمنی در مبارزه با سرطان کمک کنند؟

پژوهشگران دریافته‌اند که اسید اولئیک، یک چربی سالم که در روغن زیتون، آووکادو و بسیاری از مغزها یافت می‌شود، می‌تواند عملکرد گروهی از سلول‌های ایمنی به نام سلول‌های T گاما-دلتا (γδ T cells) را تقویت کند. این سلول‌ها از نخستین مدافعان بدن در برابر سرطان هستند و می‌توانند سلول‌های غیرطبیعی را به‌سرعت شناسایی و نابود کنند.

در آزمایش‌های انجام‌شده روی سلول‌ها و مدل‌های حیوانی، اسید اولئیک باعث شد این سلول‌های ایمنی مدت بیشتری زنده بمانند، انرژی را کارآمدتر تولید کنند و توانایی خود را برای از بین بردن سلول‌های سرطانی حفظ کنند. البته این نتایج هنوز در انسان تأیید نشده‌اند.

در مقابل، پژوهشگران اسید پالمیتیک، یک چربی اشباع که در روغن پالم، گوشت‌های پرچرب و بسیاری از غذاهای فرآوری‌شده وجود دارد، را نیز بررسی کردند. نتایج نشان داد که این چربی تولید انرژی در سلول‌های ایمنی را مختل می‌کند، التهاب را افزایش می‌دهد و باعث مرگ تعداد زیادی از سلول‌های ضدسرطان می‌شود. در نتیجه، توانایی طبیعی سیستم ایمنی برای مقابله با تومورها کاهش می‌یابد.

این پژوهش نشان می‌دهد که نوع چربی مصرفی ممکن است بر عملکرد برخی سلول‌های ایمنی تأثیر بگذارد. با این حال، هنوز برای توصیه تغییر رژیم غذایی به‌عنوان بخشی از درمان سرطان زود است و به پژوهش‌های بیشتری روی انسان نیاز است. این یافته‌ها می‌توانند در آینده به توسعه روش‌های درمانی جدید که تغذیه را با ایمنی‌درمانی ترکیب می‌کنند، کمک کنند.

✍:علی روستایی
https://doi.org/10.1038/s41392-025-02295-8

https://www.nature.com/articles/s41392-025-02295-8

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🌌 سکوت عجیب کیهان؛ چرا هنوز از تمدن‌های بیگانه خبری نیست؟

جهان ما بسیار بزرگ است؛ میلیاردها کهکشان وجود دارد و هر کهکشان میلیاردها ستاره دارد. با چنین تعداد عظیمی از ستاره‌ها و سیاره‌ها، یک پرسش مهم علمی مطرح می‌شود:

اگر احتمال وجود حیات هوشمند در جهان زیاد است، پس چرا هنوز هیچ پیامی از تمدن‌های دیگر دریافت نکرده‌ایم؟

این پرسش به نام «پارادوکس فرمی» (Fermi Paradox) شناخته می‌شود. دانشمندان فرضیه‌های مختلفی برای توضیح این سکوت کیهانی پیشنهاد کرده‌اند.

یکی از این ایده‌ها «فرضیه جنگل تاریک» (Dark Forest Hypothesis) است. بر اساس این فرضیه، ممکن است برخی تمدن‌های پیشرفته به دلیل نگرانی از خطرات احتمالی، از آشکار کردن موقعیت خود در کیهان خودداری کنند. اما باید تأکید کرد که این فقط یک فرضیه است و هیچ شواهد علمی آن را ثابت نکرده است.

احتمال‌های دیگری نیز وجود دارد: شاید حیات هوشمند بسیار نادر باشد، شاید تمدن‌ها عمر کوتاهی داشته باشند، شاید فاصله‌های کیهانی ارتباط را بسیار دشوار کرده باشد، یا شاید فناوری ما هنوز برای تشخیص پیام‌های دوردست کافی نیست.

تا امروز، هیچ نشانه تأییدشده‌ای از تمدن فرازمینی پیدا نشده است؛ اما جستجو برای یافتن پاسخ ادامه دارد. پروژه‌هایی مانند جستجوی امواج رادیویی کیهانی تلاش می‌کنند نشانه‌هایی از فناوری‌های احتمالی دیگر تمدن‌ها را پیدا کنند.

🌍 در نهایت، سکوت کیهان یک پاسخ نیست؛ بلکه یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های باز علم است. شاید در آینده با پیشرفت فناوری، بفهمیم که آیا ما در این جهان پهناور تنها هستیم یا نه.

✍:علی روستایی
https://www.seti.org/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🛰️ چرا دیدن زمین از فضا نگاه فضانوردان را تغییر می‌دهد؟
بسیاری از فضانوردان پس از بازگشت از فضا، از تجربه‌ای به نام «اثر نمای کلی» (Overview Effect) سخن گفته‌اند. این یک پدیده روان‌شناختی شناخته‌شده است که هنگام مشاهده زمین از فضا رخ می‌دهد.

از آن بالا، زمین به شکل یک کره کوچک، زیبا و شکننده دیده می‌شود که در تاریکی بی‌پایان فضا شناور است. مرزهای سیاسی، اختلافات و تقسیم‌بندی‌هایی که روی نقشه‌ها می‌بینیم، از آن فاصله قابل مشاهده نیستند. به همین دلیل، بسیاری از فضانوردان احساس عمیق‌تری نسبت به ارزش زندگی، حفاظت از محیط‌زیست و سرنوشت مشترک همه انسان‌ها پیدا می‌کنند.

دانشمندان این تجربه را یک تغییر در نگرش و ادراک انسان می‌دانند، نه کشف یک قانون جدید علمی. با این حال، این تجربه نشان می‌دهد که تغییر زاویه دید می‌تواند نگاه ما را به جهان و جایگاه خودمان در آن دگرگون کند.

🌍 شاید مهم‌ترین پیام این تجربه این باشد که همه ما ساکن یک سیاره هستیم؛ سیاره‌ای که تاکنون تنها خانه شناخته‌شده حیات در جهان است و حفاظت از آن مسئولیت مشترک همه انسان‌هاست.

📚 منابع:

(NASA):
The Overview Effect: Astronaut Perspectives from 25 Years in Low Earth Orbit

Frank White،
📚The Overview Effect

🧠 دانشمندان «ساعت پیری مغز» را ساختند؛ گامی تازه برای کند کردن روند پیری مغز!

پژوهشگران فناوری جدیدی ساخته‌اند که می‌تواند سن بیولوژیکی سلول‌های مغز را اندازه‌گیری کند. برخلاف سن شناسنامه‌ای، سن بیولوژیکی نشان می‌دهد سلول‌های مغز از نظر مولکولی چقدر پیر یا جوان هستند. این سن می‌تواند تحت تأثیر ژنتیک، محیط زندگی و بیماری‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

این «ساعت پیری مغز» با استفاده از اطلاعات ژنتیکی افراد ۲۰ تا ۹۷ ساله آموزش داده شد و توانست روند پیری سلول‌های مغز و تغییرات مرتبط با کاهش حافظه و بیماری‌های تحلیل‌برنده مغز را با دقت پیش‌بینی کند.

سپس پژوهشگران با کمک این فناوری، هزاران ترکیب دارویی را بررسی کردند تا ببینند کدام‌یک می‌تواند سلول‌های مغز را از نظر بیولوژیکی جوان‌تر کند. آن‌ها چند داروی شناخته‌شده و چند ترکیب جدید را شناسایی کردند. در آزمایش روی موش‌های پیر، بعضی از این ترکیبات اضطراب را کاهش دادند و حافظه فضایی را بهبود بخشیدند و نشانه‌هایی از جوان‌تر شدن فعالیت سلول‌های مغز را نشان دادند.

این فناوری هنوز در مرحله پژوهش است، اما می‌تواند در آینده به دانشمندان کمک کند تا داروهایی برای کند کردن پیری مغز، کاهش افت شناختی، حمایت از تولید سلول‌های عصبی جدید و حفظ سلامت مغز توسعه دهند.

✍:علی روستایی
https://advanced.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/advs.202503344

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

در این تحقیق جدید که نتایج آن در نشریه علمی Brain Medicine منتشر شده، پژوهشگران این فرضیه را بررسی کرده‌اند که آیا کراتین می‌تواند با تامین انرژی مغز، به تسکین علائم افسردگی کمک کند یا خیر.

تیمی از پژوهشگران از دانشگاه اتاوا در کانادا، به جای انجام یک آزمایش جدید، داده‌های ۵ کارآزمایی بالینی تصادفی‌سازی‌شده قبلی را بازنگری کردند. در این مطالعات در مجموع ۲۳۸ شرکت‌کننده (با میانگین سنی ۳۶ سال و اکثرا زن) حضور داشتند که به گروه‌های دریافت‌کننده کراتین یا دارونما تقسیم شده بودند.

نتایج این بررسی، تصویری دوگانه و متناقض را نشان می‌دهد: دو مطالعه که هر دو روی زنان مبتلا به اختلال افسردگی اساسی انجام شده بود، نشان دادند که افزودن کراتین به روند درمان استاندارد، اثربخش بوده است. در یکی از این مطالعات، مصرف روزانه ۵ گرم کراتین همراه با داروی ضد‌افسردگی اس‌سیتالوپرام، پس از ۸ هفته علائم افسردگی را به شکل چشمگیری کاهش داد. در مطالعه دیگر، ترکیب کراتین با روش روان‌درمانی رفتاری‌شناختی (CBT) نتایج بهتری نسبت به درمان بدون کراتین بر جای گذاشت.

https://p.dw.com/p/5GQwH
┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

بر اساس یک بررسی جدید علمی، کراتین که بیشتر به عنوان یک مکمل محبوب ورزشی برای عضله‌سازی شناخته می‌شود، ممکن است پتانسیل پنهانی در بهبود سلامت روان داشته باشد. با این حال، دانشمندان تاکید می‌کنند که شواهد موجود اگرچه امیدوارکننده است، اما هنوز قطعی و متقاعدکننده نیست.

⬇️

🔬 پژوهشگران یک واکسن آزمایشی mRNA برای سرطان ساخته‌اند که ممکن است در آینده بتواند علیه انواع مختلف سرطان مؤثر باشد، نه فقط یک نوع خاص. برخلاف بیشتر واکسن‌های سرطان که برای شناسایی پروتئین‌های مشخص تومور طراحی می‌شوند، این واکسن سیستم ایمنی بدن را طوری تحریک می‌کند که گویی با یک عفونت ویروسی روبه‌رو است. در آزمایش روی موش‌ها، این واکسن اثر ایمنی‌درمانی (ایمونوتراپی) را تقویت کرد و در برخی موارد حتی به‌تنهایی باعث از بین رفتن تومورها شد. با این حال، این فناوری هنوز در مرحله آزمایش است و کارآزمایی‌های بالینی روی انسان تازه آغاز شده‌اند؛ بنابراین هنوز بی‌خطر و مؤثر بودن آن برای بیماران ثابت نشده است.

این واکسن با افزایش سیگنال‌های اولیه‌ای به نام اینترفرون نوع یک (Type I Interferon)، سلول‌های ایمنی را فعال می‌کند و باعث می‌شود تومورها برای سیستم دفاعی بدن بهتر دیده شوند. همچنین مقدار پروتئینی به نام PD-L1 را در تومورها افزایش می‌دهد و در نتیجه داروهای ایمنی‌درمانی که مهارکننده‌های نقاط کنترلی ایمنی (Checkpoint Inhibitors) نام دارند، بهتر عمل می‌کنند. به این ترتیب، سلول‌های کشنده T راحت‌تر سلول‌های سرطانی را شناسایی و نابود می‌کنند، حتی در تومورهایی که قبلاً به درمان پاسخ نمی‌دادند. پژوهشگران در موش‌های مبتلا به سرطان پوست، مغز و استخوان نتایج امیدوارکننده‌ای مشاهده کردند.

با وجود این، هنوز به پژوهش‌های بیشتری نیاز است. اگر نتایج این روش در آزمایش‌های انسانی نیز تأیید شود، ممکن است در آینده یک واکسن آماده و عمومی برای کمک به درمان انواع مختلف سرطان ساخته شود؛ واکسنی که نیازی به طراحی جداگانه برای هر بیمار نداشته باشد و در کنار ایمنی‌درمانی، درمان سرطان را مؤثرتر کند.

✍:علی روستایی
Nature

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

⚠️ سرخک دوباره در چندین بخش جهان در حال گسترش است. دلیل اصلی آن این است که شمار کمتری از مردم واکسن‌های معمول خود را دریافت می‌کنند. این ویروس از راه ذرات بسیار ریز موجود در هوا پخش می‌شود که هنگام سرفه، عطسه یا حتی نفس کشیدن فرد آلوده وارد هوا می‌شوند. این ذرات می‌توانند تا دو ساعت در هوا باقی بمانند، بنابراین افراد دیگر حتی پس از ترک محل توسط فرد بیمار نیز ممکن است آلوده شوند.
چون یک فرد مبتلا می‌تواند پیش از ظاهر شدن علائم، افراد زیادی را آلوده کند، اگر پوشش واکسیناسیون در جامعه کاهش یابد، بیماری به‌سرعت شیوع پیدا می‌کند.

نخستین علائم سرخکان معمولاً شامل تب، سرفه، آبریزش بینی و سرخی چشم‌ها است. چند روز بعد، دانه‌های سرخ‌رنگ روی پوست ظاهر می‌شوند که از نشانه‌های اصلی این بیماری هستند. کودکان زیر پنج سال، افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و سالمندان بیشتر در معرض عوارض شدید این بیماری قرار دارند. سرخکان می‌تواند باعث سینه‌بغل (ذات‌الریه)، التهاب مغز، کاهش شنوایی و در موارد شدید حتی مرگ شود.

بهترین راه پیشگیری، دریافت واکسن سرخک، اوریون و سرخجه (MMR) است. یک دوز این واکسن محافظت خوبی ایجاد می‌کند و دو دوز محافظت بسیار بیشتری فراهم می‌سازد. واکسیناسیون گسترده نه‌تنها از خود فرد محافظت می‌کند، بلکه از افرادی که به دلیل شرایط پزشکی نمی‌توانند واکسن بزنند یا ایمنی ضعیف‌تری دارند نیز محافظت می‌کند و از گسترش بیماری جلوگیری می‌شود.

✍:علی روستایی
https://www.health.nsw.gov.au/Infectious/factsheets/Pages/measles_factsheet.aspx?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

پژوهشی از جاپان نشان می‌دهد که قرار گرفتن مداوم در معرض بوی گل گلاب ممکن است باعث افزایش مادهٔ خاکستری مغز انسان شود.

در این تحقیق، ۲۸ زن به مدت یک ماه در لباس خود از روغن عطر گل گلاب استفاده کردند، در حالی که ۲۲ نفر دیگر در گروه مقایسه فقط آب معمولی استفاده کردند. پس از آن، با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) مشخص شد که در گروهی که بوی گل گلاب را دریافت کرده بودند، مقدار مادهٔ خاکستری در بخش‌هایی از مغز افزایش یافته است.

بیشترین تغییر در بخشی از مغز به نام قشر کمربندی پشتی (Posterior Cingulate Cortex) دیده شد؛ منطقه‌ای که در حافظه، یادآوری و ارتباط دادن اطلاعات مختلف نقش مهم دارد. اما بخش‌هایی مانند آمیگدال و قشر اربیتوفرونتال تغییر قابل توجهی نشان ندادند. این نشان می‌دهد که اثر بوی گلاب بر مغز، محدود به بخش‌های خاصی بوده است، نه اینکه تمام مغز را تغییر دهد.

دانشمندان احتمال می‌دهند که پردازش مداوم بوی گلاب و ارتباط آن با خاطرات، باعث تحریک بیشتر این بخش از مغز شده و در طول زمان تغییرات ساختاری ایجاد کرده باشد. همچنین ممکن است رایحهٔ گلاب با کاهش فشار روانی و تنظیم احساسات ارتباط داشته باشد و از این راه بر بخش‌های مربوط به حافظه اثر بگذارد.

این پژوهش نشان می‌دهد که حس بویایی فقط برای تشخیص بوها نیست؛ بلکه می‌تواند با شبکه‌های پیچیدهٔ مغز ارتباط داشته باشد و در درازمدت بر انعطاف‌پذیری مغز (Neuroplasticity) تأثیر بگذارد.

البته این تحقیق کوچک بوده و فقط یک نوع بو و یک گروه محدود از افراد را بررسی کرده است. برای تأیید این یافته‌ها، پژوهش‌های بیشتری لازم است. اگر نتایج آینده نیز آن را تأیید کند، شاید در آینده از رایحه‌ها به‌عنوان یکی از روش‌های کمک به سلامت مغز و حافظه استفاده شود.
✍:علی روستایی
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38331299/

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

بوی گل گلاب(گل سرخ) شاید بتواند مغز انسان را تغییر دهد!
⬇️

🐊 اختاپوس؛ موجودی با سه قلب و ذهنی متفاوت از بسیاری از جانوران

در اعماق اقیانوس‌ها موجودی زندگی می‌کند که یکی از شگفت‌انگیزترین نمونه‌های هوش در دنیای جانوران است: اختاپوس.

این جانور با وجود اینکه نه پستاندار است و نه اسکلت داخلی دارد، توانایی‌هایی دارد که سال‌هاست توجه دانشمندان را به خود جلب کرده است. اختاپوس‌ها می‌توانند مسئله حل کنند، از تجربه یاد بگیرند، مسیرها را به خاطر بسپارند و در برخی گونه‌ها حتی از ابزارهای ساده، مانند صدف یا پوسته نارگیل، برای محافظت از خود استفاده کنند.

یکی از ویژگی‌های چشمگیر آن‌ها، توانایی تغییر سریع رنگ و حتی بافت پوست است. اختاپوس‌ها با استفاده از سلول‌های تخصصی پوست خود می‌توانند با محیط اطراف استتار کنند، شکارچیان را فریب دهند و در برخی موقعیت‌ها از تغییر رنگ به‌عنوان بخشی از رفتارهای ارتباطی و نمایشی استفاده کنند.

سیستم عصبی اختاپوس نیز بسیار منحصربه‌فرد است. این جانور حدود ۵۰۰ میلیون نورون دارد و بخش بزرگی از آن‌ها در بازوهایش قرار گرفته‌اند. به همین دلیل، بازوها می‌توانند بخشی از اطلاعات حسی را به‌صورت محلی پردازش کرده و برخی واکنش‌های پیچیده را بدون نیاز به پردازش کامل در مغز مرکزی انجام دهند، هرچند هماهنگی اصلی همچنان بر عهده مغز است.

گاهی در رسانه‌ها و کتاب‌های علمی این ایده مطرح می‌شود که اگر انسان‌ها روزی از زمین ناپدید شوند، اختاپوس‌ها ممکن است در میان باهوش‌ترین جانوران باقی‌مانده باشند. با این حال، این یک گمانه‌زنی است و شواهد علمی نشان نمی‌دهد که آن‌ها بتوانند تمدنی مشابه انسان ایجاد کنند. زندگی کوتاه، رفتار عمدتاً انفرادی و تعاملات اجتماعی محدود، از عواملی هستند که چنین احتمالی را بسیار کم‌رنگ می‌کنند.

اختاپوس‌ها یادآور این واقعیت‌اند که هوش تنها یک مسیر تکاملی ندارد. طبیعت می‌تواند سامانه‌های عصبی و توانایی‌های شناختی پیچیده را به شکل‌های کاملاً متفاوت پدید آورد؛ حتی در جانوری که میلیون‌ها سال مسیر تکاملی جداگانه‌ای از انسان پیموده است.

این موجودات شگفت‌انگیز نشان می‌دهند که اقیانوس‌ها هنوز رازهای بسیاری درباره تکامل و هوش در خود پنهان کرده‌اند.

✍:علی روستایی

منبع

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

برخلاف ماموگرافی معمولی که در آن پستان بین دو صفحه فشرده می‌شود، این روش با استفاده از نور و امواج فراصوت (اولتراسوند) به‌آرامی پستان را اسکن می‌کند و بیمار احساس راحتی بیشتری دارد. در این روش، پالس‌های کوتاه لیزر توسط رگ‌های خونی داخل بافت جذب می‌شوند و لرزش‌های بسیار کوچکی ایجاد می‌کنند که امواج فراصوت تولید می‌کند. سپس این امواج به تصاویر دقیق از پستان تبدیل می‌شوند.

سلول‌های سرطانی برای رشد به اکسیژن و مواد غذایی نیاز دارند، بنابراین رگ‌های خونی جدید زیادی در اطراف خود ایجاد می‌کنند. فناوری OneTouch PAT به‌جای تمرکز بر تفاوت چگالی بافت، این الگوهای غیرطبیعی رگ‌های خونی را شناسایی می‌کند. به همین دلیل، ممکن است بتواند سرطان‌هایی را که در زنان دارای بافت متراکم پستان با ماموگرافی معمولی گاهی دیده نمی‌شوند، بهتر تشخیص دهد.

این فناوری هنوز در مرحله بررسی و آزمایش است و فعلاً جایگزین ماموگرافی استاندارد نیست. برای اطمینان از دقت و کارایی آن، به پژوهش‌ها و آزمایش‌های بالینی گسترده‌تری نیاز است تا مشخص شود چگونه می‌تواند در کنار روش‌های فعلی، به تشخیص زودهنگام سرطان پستان کمک کند.
✍:علی روستایی
منبع

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

پژوهشگران فناوری جدیدی برای تصویربرداری از پستان ساخته‌اند که OneTouch PAT نام دارد و می‌تواند بدون فشار دردناک، تومورهای پستان را شناسایی کند.
⬇️

🧠 دانشمندان کشف کردند؛ نورون‌ها هنگام رشد DNA خود را می‌شکنند!

پژوهشگران دانشگاه کیوتو نشان داده‌اند که نورون‌های جوان هنگام مهاجرت در بافت متراکم مغز، به‌طور طبیعی دچار شکست دو رشته‌ای DNA (Double-Strand Breaks) می‌شوند؛ یکی از شدیدترین انواع آسیب DNA که معمولاً با سرطان یا ناپایداری ژنوم شناخته می‌شود. با این حال، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد بخش زیادی از این آسیب‌ها در مدت کوتاهی، معمولاً طی حدود ۲۴ ساعت، ترمیم می‌شوند و به نظر می‌رسد بخشی از فرایند طبیعی رشد مغز باشند. یافته‌های این مطالعه در مجله Nature منتشر شده است.

پژوهشگران دریافتند نورون‌های تازه‌تولیدشده برای رسیدن به جایگاه نهایی خود در قشر مغز، باید از میان فضاهای بسیار باریک و متراکم عبور کنند. این فشار مکانیکی باعث ایجاد شکست‌های دو رشته‌ای در DNA می‌شود. بررسی‌ها نشان داد آنزیم "Topoisomerase IIβ" در ایجاد این شکست‌ها نقش دارد و سامانه ترمیم DNA موسوم به "Non-Homologous End Joining (NHEJ)" بیشتر این آسیب‌ها را به‌سرعت ترمیم می‌کند.

برای بررسی این پدیده، پژوهشگران نورون‌ها را از میان ریزکانال‌هایی عبور دادند که شرایط فشرده مغز در حال رشد را شبیه‌سازی می‌کرد. آن‌ها مشاهده کردند شکست‌های DNA هنگام عبور سلول‌ها ایجاد می‌شوند و پس از پایان مهاجرت، بیشتر این آسیب‌ها طی کمتر از ۲۴ ساعت ترمیم می‌شوند؛ موضوعی که نشان می‌دهد نورون‌ها از توانایی بالایی برای حفظ پایداری ژنوم در دوران رشد برخوردارند.

محققان همچنین موش‌هایی را بررسی کردند که فاقد آنزیم "Ligase IV" بودند؛ آنزیمی که برای ترمیم شکست‌های دو رشته‌ای DNA ضروری است. این موش‌ها در ابتدای زندگی طبیعی به نظر می‌رسیدند، اما با افزایش سن به‌تدریج دچار اختلالات تعادلی شدند. این یافته نشان می‌دهد نقص در سامانه ترمیم DNA می‌تواند در بروز برخی بیماری‌های عصبی مرتبط با ناپایداری ژنوم نقش داشته باشد.

مینکو کِنگاکو، سرپرست این پژوهش، می‌گوید:
«این یافته‌ها نشان می‌دهد مغز در حال رشد توانایی چشمگیری برای ترمیم آسیب‌های DNA دارد و شناخت این سازوکار می‌تواند به درک بهتر بیماری‌های عصبی کمک کند.»


پیامدهای این دستاورد:

🔹 شناسایی نقش شکست‌های موقت DNA در مهاجرت طبیعی نورون‌ها
🔹 روشن شدن نقش آنزیم‌های Topoisomerase IIβ و Ligase IV در حفظ سلامت سلول‌های عصبی
🔹 کمک به درک بهتر منشأ برخی اختلالات تکامل عصبی و بیماری‌های مرتبط با ناپایداری ژنوم
🔹 فراهم شدن زمینه برای توسعه درمان‌های هدفمند بر پایه تقویت سامانه‌های ترمیم DNA
‌
پژوهشگران تأکید می‌کنند بررسی دقیق‌تر سازوکارهای ترمیم DNA در نورون‌ها می‌تواند به شناسایی اهداف درمانی تازه برای بیماری‌های عصبی و اختلالات ناشی از ناپایداری ژنوم کمک کند. هرچند برای تبدیل این یافته‌ها به کاربردهای بالینی، انجام پژوهش‌های بیشتری ضروری است.

✍🏻: محمد دیناروند
ScienceDaily
آکادمی ژنتیک ایران

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

پژوهشگران دانشگاه ملی فناوری دفاعی چین (NUDT) از یک ریزپهپاد بسیار کوچک رونمایی کرده‌اند که ابعادی در حدود ۲ سانتی‌متر و وزنی نزدیک به ۰٫۳ گرم دارد. این ربات با الهام از شیوهٔ پرواز حشرات طراحی شده و بال‌های آن با فرکانس بسیار بالا، در حد صدها بار در هر ثانیه، حرکت می‌کنند.

هدف از توسعه این ریزپهپاد، انجام مأموریت‌های شناسایی در فضاهایی است که پهپادهای معمولی یا تجهیزات بزرگ‌تر به آن‌ها دسترسی ندارند؛ مانند شکاف‌های باریک، فضاهای محدود یا برخی محیط‌های دشوار.

این فناوری نمونه‌ای از مهندسی الهام‌گرفته از طبیعت (Bio-inspired Engineering) است؛ رویکردی که در آن مهندسان با الگوبرداری از ساختارها و سازوکارهای موجودات زنده، سامانه‌های کارآمدتری طراحی می‌کنند. حشرات در طول میلیون‌ها سال تکامل، توانایی پرواز بسیار مؤثری به دست آورده‌اند و اکنون پژوهشگران تلاش می‌کنند برخی از این ویژگی‌ها را در ربات‌های بسیار کوچک بازسازی کنند.

این ریزپهپاد هنوز در مرحله توسعه و آزمایش قرار دارد و چالش‌هایی مانند زمان پرواز کوتاه، برد محدود و تأمین انرژی همچنان از مهم‌ترین موانع پیش روی آن هستند. با این حال، چنین پیشرفت‌هایی نشان‌دهنده رشد فناوری‌های الهام‌گرفته از طبیعت در حوزه رباتیک است.

در آینده، اگر این فناوری به بلوغ برسد، ربات‌هایی در ابعاد حشرات می‌توانند در مأموریت‌هایی مانند جست‌وجو و نجات، بررسی محیط‌های خطرناک، بازرسی تأسیسات و انجام برخی پژوهش‌های علمی به کار گرفته شوند.
✍:علی روستایی

https://www.euronews.com/next/2025/06/27/china-unveils-tiny-spy-drone-that-looks-like-a-mosquito-what-other-small-spy-drones-exist?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦟 وقتی یک ربات به اندازهٔ یک حشره پرواز می‌کند

👽🌌 سکوت عجیب کیهان و راز تمدن‌های فرازمینی

جهان آن‌قدر پهناور است که بسیاری از دانشمندان احتمال می‌دهند در جایی دور از زمین، حیات یا حتی تمدن‌های هوشمند دیگری نیز وجود داشته باشد.

با این حال، با وجود چندین دهه جست‌وجو، تاکنون هیچ شواهد قطعی و تأییدشده‌ای از وجود تمدن‌های فرازمینی یا تماس با آن‌ها به دست نیامده است. این تناقض ظاهری میان احتمال وجود تمدن‌های دیگر و نبود شواهد، به نام پارادوکس فرمی (Fermi Paradox) شناخته می‌شود.

برای توضیح این سکوت، فرضیه‌های مختلفی مطرح شده است. برخی پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که شاید بسیاری از تمدن‌ها پیش از رسیدن به مرحله‌ای بسیار پیشرفته از بین می‌روند، شاید فاصله‌های بسیار زیاد کیهانی و محدودیت سرعت نور برقراری ارتباط را دشوار می‌کند، یا شاید تمدن‌های احتمالی به شیوه‌ای وجود دارند یا ارتباط برقرار می‌کنند که فناوری کنونی ما توانایی شناسایی آن را ندارد.

با این حال، هیچ‌یک از این فرضیه‌ها تاکنون تأیید نشده‌اند و دانشمندان هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش ندارند. سکوت ظاهری کیهان همچنان یکی از جذاب‌ترین معماهای علم به شمار می‌رود و پژوهش درباره آن ادامه دارد.

✍:علی روستایی
https://www.britannica.com/science/Fermi-paradox?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

ادامه...

میلیون‌ها سال پیش، نیاکان انسان برای جویدن غذاهای سخت مانند ریشه‌های گیاهان، گوشت خام، مغزها و خوراکی‌های سفت به این دندان‌های اضافی نیاز داشتند. این دندان‌های آسیاب اضافی کمک می‌کردند سطح‌های ساییده‌شدهٔ دندان‌ها جایگزین شوند و جویدن غذاهای سخت آسان‌تر گردد.

با گذشت زمان و زمانی که انسان‌ها پختن غذا و آماده‌سازی آن را یاد گرفتند، رژیم غذایی نرم‌تر شد. در روند تکامل، اندازهٔ فک انسان‌ها نیز به تدریج کوچک‌تر شد و فضای کافی برای دندان‌های عقل باقی نماند.

امروزه دندان‌های عقل بیشتر مشکل‌ساز می‌شوند، زیرا آخرین دندان‌هایی هستند که رشد می‌کنند و گاهی فضای کافی در فک وجود ندارد. در نتیجه ممکن است:
کج رشد کنند،
زیر لثه گیر بمانند،
یا به دندان‌های کناری فشار وارد کنند.

این وضعیت می‌تواند باعث درد، عفونت، پوسیدگی دندان یا آسیب به دندان‌های نزدیک شود. البته بسیاری از دندان‌های عقل سالم می‌مانند و هیچ مشکلی ایجاد نمی‌کنند.

همهٔ انسان‌ها دندان عقل ندارند. برخی افراد به دلیل تفاوت‌های طبیعی ژنتیکی ممکن است یک یا چند دندان عقل کمتر داشته باشند، یا اصلاً هیچ دندان عقلی نداشته باشند.

امروزه دندان‌پزشکان توصیه نمی‌کنند که همهٔ دندان‌های عقل به‌طور پیشگیرانه کشیده شوند؛ بلکه معمولاً فقط زمانی برداشته می‌شوند که باعث مشکل شده باشند یا احتمال ایجاد مشکل جدی در آینده وجود داشته باشد.

✍:علی روستایی
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK279591/?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates

🦷 دندان‌های عقل سومین و آخرین مجموعهٔ دندان‌های آسیاب انسان هستند که معمولاً بین سنین ۱۷ تا ۲۵ سالگی ظاهر می‌شوند.
⬇️

ادامه....

فیزیک‌دانان در آزمایشگاه ملی بروک‌هاون آمریکا با استفاده از داده‌های آزمایش STAR در برخورددهنده یون‌های سنگین نسبیتی (RHIC)، شواهدی ارائه کرده‌اند که نشان می‌دهد نوسان‌های خلأ کوانتومی می‌توانند در شرایط بسیار پرانرژی در تشکیل ذرات واقعی ماده نقش داشته باشند.

در این پژوهش، پروتون‌ها تا حدود ۹۹٫۹۹۶ درصد سرعت نور شتاب داده شدند و در برخوردهای پرانرژی، شرایطی فراهم شد که برخی از جفت‌های کوارک–پادکوارک مرتبط با نوسان‌های خلأ در فرایند تشکیل ذرات واقعی مشارکت کنند.

دانشمندان این جفت‌های مجازی را مستقیماً مشاهده نکردند، اما ذرات حاصل، یعنی لامبدا (Λ) و پادلامبدا (Λ‌)، را بررسی کردند. ویژگی‌های چرخشی (اسپین) این ذرات با پیش‌بینی‌های نظری درباره نقش نوسان‌های خلأ کوانتومی سازگار بود و شواهدی غیرمستقیم از مشارکت این نوسان‌ها ارائه کرد.

البته این به معنای «خلق ماده از هیچ» نیست. در فیزیک کوانتومی، خلأ کاملاً خالی نیست، بلکه سرشار از میدان‌های کوانتومی و نوسان‌های گذراست. در برخوردهای بسیار پرانرژی، بخشی از انرژی موجود می‌تواند مطابق رابطه مشهور اینشتین E = mc² به ذرات ماده تبدیل شود.

این یافته‌ها می‌توانند به درک بهتر چگونگی تشکیل پروتون‌ها و نوترون‌ها، سازوکار محبوس‌شدن کوارک‌ها و منشأ بخش بزرگی از جرم ماده قابل مشاهده در جهان کمک کنند. با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که برای تأیید و گسترش این نتایج، انجام مطالعات بیشتری ضروری است.

✍:علی روستایی
https://www.nature.com/articles/s41586-025-09920-0?utm_source=chatgpt.com

┄•••⌬👇JOIN👇⌬•••┄
@sci_updates