Вершы нікому не патрэбныя

Дзіму Дубоўскаму на саракагоддзе

прывітанне дарагі таварыш
вось і стукнула табе сорак
што ты думаеш аб чым марыш
пэўна хочацца крануць зорак
і мне хацелася б хаваць не буду
але ж жыццё сваё дыктуе
некалі мяне прывабліваў Буда
сёння проста гляджу на туі
што табе расказаць тут цікава
у ліпені заўсёды успаміны туляць
як нас пазнаёміла Варшава
там лягчэй згубіцца там так не буляць
як у засценках у якіх ты бавіш час
за тое што народ падтрымаў дзёрзка
што табе падарыць як у футбіку даю пас
віншаванняў утульных як беларуская вёска
трымай водар ці пачуеш праз краты
вакол на дарозе алыча раздушаная
усё як у дзяцінстве пах стракаты
сонечна ніхто не гандлюе душамі
тут усё ідзе чорці ведае як
вайна асабістыя крызісы расчараванні
бывае парожні бывае напоўнены бак
але дагэтуль веру што не галоўнае money
галоўнае тое што ты робіш а не logo
былыя таварышы гоняцца за мінулым
ты ж сам ведаеш у нас іншая дарога
будучыня без шчырасці падаецца панурай
сябры як іголкі сухой ялінкі
ідэі тонуць у патоку непаразуменняў
што табе наліць кактэйлі і дрынкі
стыгнуць чакаюць моцна свярбіць жменя
дачка пытае калі будзе свята
усім весела і шмат салодкага
дыктатары дохнуць рушацца краты
і мы ў рацэ шампанскага плывем лодкаю
віншаваць у цішыню недарэчна дзіўна
слова як кроплі па вокнах размыта
далей у невядомае рухайся Дзіма
каб урэшце сабраць вольнасці жыта

29 ліпеня 2026 г.

Заўтра, 25 ліпеня, у Катавіцах адбудзецца цікавае мерапрыемства. У лібертарнай прасторы Banhof (ul. Kordeckiego 5) можна будзе сустрэцца з удзельнікамі і удзельніцамі Калектываў Салідарнасці, паглядзець фільм "Anti-Ahthoritarians at War" (2024 г.), паўдзельнічаць у дыскусіі на тэму сітуацыі ва Украіне, набыць дыстра і падтрымаць Калектывы Салідарнасці і антыаўтарытарыяў, змагаючыхся супраць расейскага імперыялізму.

Напрыклад, добра вядомы бундавец Гірш Лекерт (1879-1902), які ў 1902 г. страляў у Вільні генерал-губернатара Віктара фон Валя, быў сябрам і таварышам Уладзіміра Стрыгі (Лейзера Лапідуса). Стрыга - вядомы анархіст, удзельнік розных груп, м. інш. "Непрымірымых" (махаеўцаў у Адэсе) ці беластоцкіх чорназнаменцаў. Лекерта адразу пакаралі смерцю, Стрыга падарваўся на ўласнай бомбе ў Венсенскім лесе пад Парыжам у 1906 г. Абодва былі ідэйнымі рэвалюцыянерам, і, як гэта часцяком бывае, з трагічнымі лёсамі.

На першых фота - чальцы і чаліні гарадзенскага Бунду эпохі рэвалюцыі 1905-1907 гг.

Крыніца: газета "Forverts" больш вядомая як "Jewish Daily Forward" (1929 г.)

На іншых фота - ліст-пагроза 1908 г. гродзенскіх бундаўцаў, адрасаваная дыякану Сафійскага сабору Адаму Шэмэціле. Адным з аўтраў быў 16-гадовы Зэлік Салавейчык, у кватэры якога была знойдзена таксама анархісцкая літаратуры.

Крыніца: Нацыянальны гістарычны архіў у Гродне (ф. 366: Гродзенскае губернскае жандарскае ўпраўленне).

Працягваючы тэму "трох стрэл" - у Кракаве таксама можна сустрэць цікавы прыклад іншага палітычнага графіці. У дадзеным малюнку на фоне стрэл напісана Бунд. Не прыпадкова назва напісана на ідышы, бо Бунд - гэта Усеагульны яўрэйскі рабочы саюз у Літве, Польшчы і Расіі. Рэвалюцыйная партыя, створаная ў Вільні ў 1897 г. Вельмі актыўная ў мяжы аселасці падчас першай расейскай рэвалюцыі. Калі хто валодае польскай мовай і цікавіцца гісторыяй рэвалюцыйных рухаў, то можа зазірнуць у падрабязны артыкул на тэму дзейнасці Бунду ў Гродзенскай губерні на пачатку ХХ ст.

Партыя вельмі цікавая, масавая, добра арганізаваная, сумленна збіраючая і архівізуючая розныя друкаваныя матэрыялы (у тым ліку анархісцкія). І хаця Бунд быў сацыял-дэмакратычнай партыяй, то шмат шэраговых чальцоў былі не супраць рэвалюцыйнага тэрору, эксаў і гд., а нават сябравала з анархістамі.

Ужо некалькі разоў пісаў тут пра сваю бегатэрапію. Увесну, пакуль змагаўся з унутранымі дэманамі, не бегаў. Адбыўся чарговы "адкат". Месяц таму зноў ўзяўся за бег. Пачаў з 7 км тры разы на тыдзень, дадаючы +2 км кожны тыдзень. Але я не аб гэтым хацеў напісаць.

Ёсць у мяне любімы маршрут, які вядзе па перасечанай мясцовасці, частка якога праходзіць праз доўгі вузкі парк Młynówka Królewska. Тыдзень таму пабег там першы раз за некалькі месяцаў і пабачыў графіці 2х2 метры: нацысцкі кельцкі крыж і напіс ONR (вядомая польская фашысцкая арганізацыя). Не вельмі прыемны краявід. Мае субкультурныя карані не дазваляюць мне абыякава праходзіць побач з нацысцкімі сцікерамі і плакатамі, я іх заўсёды зрываю. Каб не засмечвалі горад, ну і каб дзеці не пабачылі гэтага лайна.

Адразу падумаў, што трэба замаляваць гэтую фашыстоўскую прапаганду. Напісаў таварышу-антыфашысту, які займаўся графіці, мо ў яго балоны ёсць і мо ён жадае замаляваць кельтуху. Але ён нешта адмовіўся, кажа, нейкія дзеці малююць і гд.

І вось, бегаючы ўчора, гляджу - графіці ўжо замалёвана! Антыфашысты на чырвоным фоне намалявалі тры чорных стралы - адзін з сімвалаў антыфашысцкага супраціву. Як відаць, часам думкі матэрыялізуюцца - гэта не можа не радаваць. Заўтра не грэх і пятнашку прабегчы па гэтым цудоўным маршруце.

здравствуй Жора мне так тошно
лето кроет духотою
луг из мечт давно не кошен
мысли словно сухостои
где-то море ол-инклюзив
где-то праздники-банкеты
полезай-ка лучше в кузов
катит самосвал нагретый
солнца много всех обнимут
лишь бы нас не задушили
христиане верят в зиму
мы с тобой как дети Шивы
то ли мифы то ли притчи
то ли рифмы маргиналов
то ли гродненские китчи
то ли суета кагала
кто же знает где приляжем
расцелованные папы
я в лесу а ты на пляже
главное не киноляпы
чтобы искренне и честно
чтобы чисто и без грима
как младенец как невеста
молодость необратима
ладно выплакал полслова
завершаю свой гербарий
ты на родине Толстого
там сейчас дымит от гари
я в стране где орденами
украшают мавзолеи
столько грязи между нами
верю всё преодолеем

17-18 ліпеня 2026 г.

І апошняя цытата, даволі цікавая, на тэму Украіны:

За время Революции я научился понимать и любить украинский народ; бунтарская непримиримость и дух вольницы, живущий в нём ещё со времён Запорожской Сечи, всегда глубоко радовали и волновали меня. Я с большой любовью вспоминал легендарный героизм украинских селян, отстаивающих в течении целого ряда лет свою землю и волю от покушений контрреволюционеров всех мастей и оттенков. На Украине нашли свою смерть немцы и Гетман, Петлюра и поляки, Деникин и Врангель, Григорьев и Зелёный и пр. и пр., имя же им легион. Здесь рушилось множество политических заговоров и погибло несколько правительств.

Дух государственности с его казарменной мордой и тяжёлым хамским сапогом долго бессильно носился над территорией Украины; долго не мог утвердить своего господства над землёй, опустошенной железом и огнём, залитой слезами и кровью и овеянный бодрым духом вольности и мятежа.

Упрямые украинцы! Они никак не соглашались согнуть свою шею под ярмом власти; они всё стреляли из своих обрезов по "бисовым детям", панам та подпанкам, поминали добром старую Запорожскую Сечь и распевали во всю глотку: "Эх, жизнь, моя жизнь! Что за жизнь без воли? Я поеду служить прямо в Гуляй Поле". Право же, хорошее тогда времечко было!

И так я оставил Украину, сердце русской Революции, страну легендарных восстаний и переселился в Советскую Россию, которая, к слову сказать, встретила меня не особенно приветливо…