🌿 گیاهان دارویی؛ دوز مؤثر کجاست و چه زمانی احتیاط کنیم؟

🍵 چای سبز (Camellia sinensis)
🟢 احتمالاً مؤثر: هایپرلیپیدمی
🟡 احتمالاً دارای اثر: بیماری عروق کرونر، افت فشارخون و پارکینسون
⚪ شواهد متناقض: پیشگیری از سرطان، بیماری‌های قلبی‌عروقی و کاهش وزن
💊 دوز رایج: ۳ فنجان در روز
💊 عصاره استاندارد: ۲۰۰–۵۰۰ میلی‌گرم در روز با ۶۰–۹۷٪ پلی‌فنول
⚠️ کافئین => اضطراب، بی‌خوابی، عصبی‌بودن و افزایش فشارخون
📌 فرآورده‌های بدون کافئین می‌توانند عوارض ناشی از کافئین را کاهش دهند.

🌿 کاوا (Piper methysticum)
🟡 احتمالاً مؤثر: اضطراب
⚪ شواهد ناکافی: ترک بنزودیازپین‌ها، استرس، بی‌خوابی و اضطراب یائسگی
💊 عصاره استاندارد: ۶۰–۴۰۰ میلی‌گرم در روز
🚨 خطر مهم آسیب کبدی
⚠️ در بیماری کبدی احتیاط؛ مصرف مزمن ممکن است باعث خشکی پوست و حساسیت به نور شود.
📌 معمولاً حاوی ۳۰–۷۰٪ کاوالاکتون است؛ بهتر است از دوز پایین شروع شود.

🌿 خارمریم (Silybum marianum)
🟡 احتمالاً مؤثر: کاهش قند خون ناشتا در دیابت و سوءهاضمه
⚪ شواهد متناقض/ناکافی: بیماری کبد چرب الکلی، سیروز، هپاتیت و مسمومیت با قارچ آمانیتا
💊 ۱۶۰–۱۲۰۰ میلی‌گرم در روز
⭐ دوز رایج: ۱۴۰ میلی‌گرم عصاره استاندارد، ۳ بار در روز
📌 استانداردسازی معمول: ۷۰–۸۰٪ سیلیمارین
⚠️ ممکن است قند خون را کاهش دهد و به‌طور خفیف بر CYP3A4، CYP2C19 و CYP2D6 اثر بگذارد.
📌 چای خارمریم به‌دلیل حلالیت پایین در آب توصیه نمی‌شود.

🍚 مخمر قرمز برنج (Red Yeast Rice؛ Monascus purpureus)
🟢 احتمالاً مؤثر: هایپرلیپیدمی
🟡 احتمالاً دارای اثر: بیماری‌های قلبی‌عروقی و برخی اختلالات چربی خون
🟠 شواهد اولیه: کبد چرب غیرالکلی
💊 دوز رایج: ۶۰۰–۲۴۰۰ میلی‌گرم در روز
⚠️ عوارض می‌تواند شبیه استاتین‌ها باشد: درد عضلانی، ناراحتی گوارشی و سردرد
🚨 ممکن است آنزیم‌های کبدی را افزایش دهد.
📌 حاوی مونوکولین K (لاواستاتین طبیعی) است؛ مقدار آن در فرآورده‌ها بسیار متغیر است.

🌿 علف چای (St. John’s Wort؛ Hypericum perforatum)
🟢 مؤثر: افسردگی خفیف تا متوسط
🟡 احتمالاً دارای اثر: برخی علائم یائسگی و اختلالات جسمانی‌سازی
⚪ شواهد متناقض/ناکافی: اضطراب، OCD، PMS و SAD
💊 دوز رایج: ۳۰۰–۴۵۰ میلی‌گرم، ۳ بار در روز
🚨 یکی از مهم‌ترین گیاهان از نظر تداخل دارویی
⚠️ القای CYP3A4، CYP2C19، CYP2C9 و P-gp => کاهش اثر بسیاری از داروها، از جمله ضدبارداری خوراکی، داروهای سرکوب‌کننده ایمنی، ضدرتروویروس و برخی داروهای قلبی‌عروقی
☀️ می‌تواند باعث حساسیت به نور شود.
📌 معمولاً با ۰٫۳٪ هایپریسین استاندارد می‌شود.

🟡 زردچوبه/کورکومین (Curcuma longa)
🟠 احتمالاً دارای اثر: رینیت آلرژیک، افسردگی، هایپرلیپیدمی، کبد چرب غیرالکلی، کولیت اولسراتیو و استئوآرتریت
⚪ شواهد متناقض: آلزایمر، سرطان کولورکتال، کرون، IBS و آرتریت روماتوئید
💊 دوز: ۵۰۰ میلی‌گرم تا ۲ گرم کورکومین در روز
⚠️ دوز بالا => کاهش فشارخون و قند خون و افزایش خطر خونریزی
🚨 در بیماری‌های کبدی و کیسه صفرا و مصرف داروهای رقیق‌کننده خون احتیاط شود.
📌 مصرف همراه غذا، به‌ویژه غذای حاوی چربی، می‌تواند جذب را بهتر کند.
⭐ فرآورده‌های متصل به فسفاتیدیل‌کولین مانند Meriva جذب بالاتری دارند.

📚 منبع : Krause and Mahans Food and nutrition care process 16th edition

https://t.me/nutritionists7