Samira Latipova - Growth

Azizbekning kanali startup founderlar uchun juda foydali. Men muntazam o’qiydigan kanallarning biri.

Recommend to follow @praktikAzizbek

Yaqinda bir IT Community a'zosi tomonidan ajoyib bir kitob tavsiya qilindi.

Kitob nomi Talking to Humans, va asosiy ma'nosi mijozlarni yaxshiroq tushunish, to'g'ri savollar berish.

U early stage founderlar uchun juda foydali ekan va oddiy tilda yozilgan.

O'qib, feedback berarsizlar 😉

Startup qilish uchun “to‘g‘ri yosh” bormi?

Bu savolga o‘z tajribamdan kelib chiqib javob beraman. Tajribam: klassik biznesda tadbirkor bo’lganman, ikkita startup qilganman, hozir esa US startupda founding team’da oylik/optsionga ishlayapman.

Menimcha, yoshning ham, tajribaning ham o‘z +-lari bor.

Kattaroq yoshda tajriba, network, bozor va odamlarni tushunish ko‘proq bo‘ladi. Statistika bo’yicha ham, kattaroq yoshdagi founderlar investment jalb qilishi, yaxshi kardlar hire qilishi osonroq bo’ladi.

Lekin 30+ yoshda vaqt (opportunity cost) qimmatroq: oila, farzandlar, moliyaviy majburiyatlar bo’ladi. Bir necha yilni katta risk bilan startupga tikish ancha emotsional qiyinroq qaror bo’lishi mumkin.

Yoshlikda esa tajriba kam, xatolar ko‘p. Lekin eng katta ustunlik - vaqt, energiya va risk qilish imkoniyati bo’ladi.

17-20 yoshingizda startup fail bo‘lsa, yana urinib ko‘rishga vaqt bo’ladi. Ikkinchisi ham fail bo‘lsa, uchinchisini boshlash mumkin.

Meni shaxsiy xulosam: Startupda faqat tajriba hamma narsani hal qilmaydi. Ambitsiya, kuch, sabr, timing va biroz omad ham kerak.

Ayniqsa hozir. Texnologiyalar juda tez o‘zgaryatkan payt. Bugun o‘rgangan narsangiz 5–10 yildan keyin umuman boshqacha ishlashi mumkin. Shuning uchun “avval 4-5 yil tajriba yig‘ib, keyin startup qilaman” degan fikrga unchalik qo‘shilmayman.

Tajriba albatta katta plus. Lekin vaqt ancha qimmatroq resurs. Va u juda tez o‘tadi.

Yosh bo‘lsangiz, kuchingiz, ambitsiyangiz va risk qilish imkoniyatingiz bo‘lsa - try qilib ko’rish kerak deb o‘ylayman. Fail bo‘lsa ham, tajriba baribir qoladi.

“Shu narsaga hayotimning bir necha yilini berishga tayyormanmi?” - degan savolga javob topsangiz bo’lgani.

@latipovasamira

Tasavvur qiling, siz startupda Product Managersiz. Vazifangiz: productni/userlarni va revenue’ni o‘stirish.

Yangi userlar olib kelishga harakat qilasiz. Feature yasaysiz. Experiment’lar launch qilasiz. Hammasi PM kitoblarida yozilgandek.

Lekin nimagadir product UCHMAYAPTI. Va shu paytda savol tug‘iladi:

Yana nima qilish kerak?

Menimcha, birinchi navbatda reality’ni qabul qilish kerak.

Siz hamma narsaga ta’sir qila olmaysiz. PMF’i yo‘q productni faqat yaxshi product management bilan uchirib yuboradigan superhuman ham emassiz!

Lekin bu “hech narsa qilib bo‘lmaydi” degani emas. Shunchaki yana userlarga qaytib muhim savollarga javob topish kerak:

Nega productdan foydalanmayapti? Nega bir marta kirib, qaytib kelmayapti? Biz aslida qaysi problem’ni solve qilyapmiz? Bu muammo odamlar uchun yetarlicha katta va og‘riqlimi?

Shu bilan birga marketni ham qayta research qilish kerak. Balki muammo productda emas, marketning o‘zidadir. Umuman bu bozorda PMF uchun aniq signal bormi?

Shundan keyin yana gipoteza generatsiya qilish. Yana CustDev qilish. Yana experiment qilib ko’rish tsikliga qaytish kerak.

Ishlamadimi - nima uchun ishlamaganini tushunib, boshqacha qilib yana urinib ko‘rish.

Qancha ko‘p sifatli urinishlar qilsangiz, success ehtimoli ham shuncha oshadi.

Oxirida milliarder bo‘lishingizga hech kim kafolat bermaydi. Lekin shu yo‘lda product qurishni, sotishni, userni va marketni tushunishni o‘rganasiz. Millioner bo‘lish shansi esa aaancha yuqoriroq.

Menimcha, shu ehtimolning o‘zi ham bu yo‘lni bosib o‘tishga arziydi. Yana bilamdim…

@latipovasamira

Balki men ham ishdan “norasmiy” ketib:

“Biz yaratgan AI insoniyatni yo‘q qiladi” deb yurishim kerakdir🤔

Qiziq growth strategy😅

@latipovasamira

Muhandisdan Product Engineer’gacha

Numeo’ga Growth bilan shug‘ullanish uchun qo‘shilganimda, avvalo odamlar e’tiborimni tortdi. Hamma juda juda tez ishlaydi, yangi narsalarni o‘rganishga qiziqadi va umumiy atmosfera growth oriented.

Ko‘pchilikda product va growth’ga qiziqish borligini payqab, bir fikr keldi: muhandislarga Product Engineer bo‘lib o‘sishga yordam bersak-chi?

G‘oya oddiy: muhandis foydalanuvchining muammosini o‘zi o‘rganadi, yechim ishlab chiqadi va natijasini kuzatadi. Bu mahsulotni tezroq rivojlantirishga yordam berishi mumkin.

Oldingi urinishlarimiz o‘xshamagan bo‘lsa ham, yana sinab ko‘ryapmiz. Bollar bilan foydalanuvchilarni tushunish va mahsulot ko‘rsatkichlarini yaxshilash ustida ishlayapmiz. Ularning bunga ishtiyoq bilan kirishgani meni quvontiryapti.

Hamkasbim Bekzodbek Turgunov kanalida shu jarayon va o‘rganganlari haqida yozib boryapti. Qiziqsangiz, kuzatib boring!

Men uchun ham bu yangi tajriba. Ko‘ramiz. Update bo’lsa, shu yerda bo’lishaman.

@latipovasamira

Startapda men uchun eng qiyini - relizlar tezligi va sifati o‘rtasida balans ushlash.

Ba'zan katta korporatsiyalardagidek tartibli jarayonlarni xohlab qolasan. Lekin startapda eng muhimi - o‘sish tezligi, uni qurbon qilib bo‘lmaydi.

Xatolar baribir bo‘ladi. Ularni tan olish va tezda tuzatish esa ancha energiya talab qiladi.

Xullas, hamma narsani ideal qilishga o‘rganganlar startapda uzoqqa bormasa kerak deb o’ylayman.

@latipovasamira

Yaqinda video editor vakansiya ochgandik. Bugun Codex’ni ishga olib, vakansiyani yopdik😅

To’g’rirog’i, bizni jamoada ishlaydigan Ibrohim Codex-ni ishlatib, o’zi shu qarorga keldi.

Sal qimmatroq obuna bilan kreativlar yetishmasligi muammosi ham hal bo‘ldi. Bu yana bitta human mutaxassis yollashdan bir necha barobar arzon tushdi.

Qiziq zamonda yashayapmiz.

@latipovasamira

Oxirgi paytlarda neyrotipik va neyrofarqli odamlar haqida ko‘p o‘ylayapman.

Neyrotipik (нейротипичные) - miyasi va asab tizimi jamiyatda keng tarqalgan me’yorlarga mos tarzda ishlaydigan odamlar.

Neyrofarqli (нейроотличные) odamlarda esa diqqat (hyperfocus yoki no focus), axborotni qabul qilish, muloqot yoki hissiyotlarni boshqarish jarayonlari boshqacharoq kechishi mumkin.

Masalan, ADHD, OCD yoki autizm spektri kabi holatlar neyrofarqlilik bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.

Ish faoliyatim davomida bir narsani ko‘p payqaganman: men muvaffaqiyatli deb bilgan odamlar orasida neyrofarqli insonlar juda ko’p (o’zlari buni tan olishmasa ham😅).

Ularning ayrimlari ma’lum vazifalarga chuqur e’tibor qaratishi (hyperfocus), masalalarga boshqacha yondashishi yoki noodatiy yechimlar topishi mumkin.

Afsuski bu xususiyatlar har bir neyrofarqli insonga bir xil darajada xos emas va ularni avtomatik ravishda muvaffaqiyatga olib kelmaydi.

Neyrofarqlilikni faqat «super kuch» sifatida ko‘rsatish menga noto‘g‘ri tuyuladi. Chunki uning kundalik hayotga ta’sir qiladigan qiyin tomonlari ham bor.

Diqqatni boshqarish, hissiyotlarni tartibga solish, muloqot qilish yoki oddiy kundalik vazifalarni bajarish ba’zan katta kuch talab qilishi mumkin.

Ko‘pchilik bu qiyinchiliklar bilan uzoq vaqt, ba’zan esa butun umri davomida yashaydi. Shuning uchun neyrofarqli insonlarni faqat yutuqlari orqali emas, duch keladigan to‘siqlari va ehtiyojlari bilan birga ko‘rish muhim.

PS: O’zimga qiziq mavzuda yozgim keldi bu safar.

@latipovasamira

Hozir Daron Ajemo‘g‘li va Jeyms Robinsonning «Tor yo‘lak» kitobini o‘qiyapman. Ular erkinlikni jamiyat bir marta erishib, keyin undan shunchaki foydalanib yashayveradigan holat sifatida tasvirlamaydi.

Erkinlik juda tor yo‘lak ichida mavjud bo‘ladi – kuchli davlat va kuchli jamiyat bir-birini doimiy ravishda muvozanatda ushlab turgan joyda.

Zaif davlat xavfsizlikni, qonun ustuvorligini va barcha uchun teng qoidalarni ta’minlay olmaydi. Ammo jamiyatdan ancha kuchli bo‘lib ketgan davlat asta-sekin uning erkinligini cheklay boshlaydi.

Kitobda qiziq bir metafora bor – «Qizil Qirolicha effekti». Bu nom «Alisa sehrli oyna ortida» asaridan olingan: unda Qizil Qirolicha hech bo‘lmasa o‘z joyingda qolish uchun ham bor kuching bilan yugurish kerakligini aytadi.

Shuning uchun mualliflar bu jarayonni cheksiz poygaga qiyoslaydi: davlat o‘z institutlarini kuchaytiradi – jamiyat ham yanada yetuk, uyushgan va talabchan bo‘lib borishi kerak. Jamiyat kuchaysa, davlat ham samaraliroq va hisobdor bo‘lishga majbur bo‘ladi.

Menimcha, mustaqillikka ham taxminan shunday qarash kerak. 1991-yil 31-avgustda O‘zbekiston davlat mustaqilligini e’lon qildi. Bu jamiyatga o‘z kelajagini mustaqil belgilash uchun katta imkoniyat berdi.

Mustaqillik va erkinlikka erishgandan keyin ham ular uchun har kuni kurashish, ularni kuchli institutlar, mustaqil sud, erkin matbuot va raqobatbardosh iqtisodiyot orqali mustahkamlab borish kerak. Noqulay savollarni berish huquqi va fuqarolarning davlat qarorlariga ta’sir ko‘rsatish imkoniyati bo‘lishi zarur.

O‘zbekistonga kuchli davlat kerak. Davlatimiz tobora kuchayib bormoqda va hozircha bu poygada jamiyatdan ancha oldinda ketmoqda, istiqbolda esa haddan tashqari kuchayib, despotik tus olish xavfini yaratadi. Menimcha, endi jamiyat ham kuchliroq bo‘lishi – davlatni cheklashga ko‘proq qodir bo‘lishi muhim. Bu davlatning o‘zi uchun ham foydali bo‘ladi, chunki unga xatolardan qochishga yordam beradi.

Mustaqillik bayrami muborak, O‘zbekiston🇺🇿

@latipovuzb

Yaqinda Akbarni (tapadagi post muallifi) Numeo-ga intern sifatida qabul qildik. U hozir 16 yoshda.

Shunaqa iqtidorli yoshlarni ko‘rsam xursand bo‘laman. O‘z ustida ishlaydi, o‘qiydi, yangi narsalarni o‘rganadi va kreativ fikrlashni rivojlantiradi.

Yana pozitiv qarashi ham yoqdi. Buni bizning (millenial) avlod haqida aytish qiyin😅

@latipovasamira

O'zbekiston 35 yilligi arafasida aytib o'tish kerakki, dunyoda O'zbekiston iqtisodi eng tez o'sayotgan davlatlar qatorida.

Biz bilan teng yoki kattaroq iqtisodiyotlardan faqat Hindiston va Vietnam bizdan tezroq o'sayabdi.

Kichik iqtisodiyotga ega bo'lgan davlatlar foizda kattaroq o'sish ko'rsatishi mumkin, bu masalan katta Google kabi kompaniyalar yiliga 1% o'sish ko'rsatsa, yangi startaplar o'zi kichik bo'lgani uchun 300% ko'rsatishi mumkin, lekin ular bu bilan Google darajasida degani emas.

Meni 2016-yil dadam saylovga olib borgan va men dadamni nomidan Mirziyoyevga ovoz berganman va bu tanlovimdan hozircha afsus qilganim yo'q va hozirgi O'zbekiston uchun rahmat aytishim kerak, lekin kelajakda nima bo'lishini bilmayman.

O'sishimiz bardavom bo'lsin! Yangi avlodlar orasida ko'plab talantlar borligiga ishonaman, muhimi birlasha olishimiz kerak.

Mustaqilligimiz bilan!

Product Manager va Growth Manager - farqi nimada?

Product Manager asosan mahsulotga javob beradi: nima quramiz, kim uchun, qanday muammoni hal qilamiz va product qanday rivojlanadi. Tsikl asosan Product Discovery → Define → Development → Delivery-dan iborat bo‘ladi.

Growth - mahsulotga biroz kengroq qaraydi. Uning vazifasi faqat productni yaxshilash emas, balki uning o‘sishini ham ta’minlash.

Bu yerda productdan tashqari marketing, sales, support, business processlar va team (to’g’ri hiring va team rivoji) ham muhim.

Men o‘zimni ko‘proq Growth deb hisoblayman. (Shuning uchun kanal nomi ham Growth)

Chunki karyeramning katta qismi mahsulotlarni o‘stirish va rivojlantirish bilan bog‘liq bo‘lgan. O‘sha paytlarda bu faoliyat ko‘proq umumiy qilib marketing yoki sales deb atalardi.

Faoliyatimda product hech qachon alohida funksiya bo‘lmagan. U business, marketing, sales va team bilan birga ishlaydigan tizim bo’lgan.

Aksariyat men tanigan yaxshi PMlar ham aslida Growth Product Managerlar. Chunki ularning kompetensiyalari faqat product bilan cheklanib qolmaydi. Sal kam CEOni vazifasini qilishadi.

@latipovasamira

Nega Prezident maktablaridan kuchli kadrlar chiqayapti?

Buning bir nechta sababi bor, lekin menimcha, eng muhimlaridan biri - raqobatli saralash.

2025-yilda Prezident maktablariga 49 924 ta ariza topshirilgan ekan. Qabul kvotasi esa atigi 336 ta o‘rin bo‘lgan. Ya’ni o‘rtacha 1 ta o‘rin uchun 148 nafar talabgor raqobat qilgan.

Hozir O‘zbekistonda 14 ta Prezident maktabi faoliyat yuritmoqda. 2024/25 o‘quv yilida ularni 330 nafar o‘quvchi bitirgan.

Yana bir qiziq raqam: Prezident maktablari bitiruvchilarining 80%ida SAT sertifikati borligi qayd etilgan.

Bu natijalarni faqat maktabdagi ta’lim sifati bilan tushuntirish qiyin. Chunki bu maktablarga kirishning o‘zidayoq juda kuchli competitive selection mavjud.

Va bu muhim!

Agar bir joyda 100 ta odam uchun 1 ta imkoniyat bo‘lsa, odamlar o‘z ustida ko‘proq ishlaydi. Keyin esa kuchli nomzodlar bir muhitda o‘qib, bir-birini yanada rivojlantiradi.

Menimcha, raqobat har qanday tizimning o‘sishi uchun eng kuchli mexanizmlardan biri.

Shuning uchun ta’limda eng salohiyatli bolalarni adolatli saralash, ularga kuchli muhit yaratish va yuqori standart qo‘yish bilan birga hamma uchun bir xil sharoitlarni ta’minlash muhim.

Chunki kuchli kadrlar ko‘pincha faqat kuchli ta’limdan emas, kuchli muhit va yuqori raqobatdan ham yetishib chiqadi.

@latipovasamira

🚀 Bugun asoschilarimiz uchun navbatdagi amaliy sessiya bo‘lib o‘tmoqda!

Bugungi uchrashuvda asoschilarimiz Samira Latipova bilan birgalikda “Growth and CustDev” mavzusida startapni jadal o‘stirish va haqiqiy mijoz ehtiyojlarini aniqlash sirlarini tahlil qilishmoqda⚡️

📌 Bundan tashqari sessiya davomida:

- Startapni barqaror va tezkor o‘stirish (Growth Strategy)
- Mijozlarni chuqurroq tushunish va ularning real ehtiyojlarini aniqlash
- To‘g‘ri CustDev (Customer Development) o‘tkazish va u orqali o‘sish strategiyasini shakllantirish haqida muhokama qilishdi.

Asoschilarimiz bu bilimlarni darhol o‘z loyihalarida amalda qo‘llashni boshlashadi. Oldinda yanada ko‘proq yangiliklar kutmoqda! 🔥

⚡️ @uzcombinator

Klassik loyiha qilish - bu xuddi oldindan qurib qo‘yilgan yo‘lda harakatlanishga o‘xshaydi. Yo‘lda ma’lum qoidalar bor va siz ularga amal qilasiz.

Startap qilganingizda, ko‘pincha finishda nima bo‘lishini taxminan bilasiz, lekin finishgacha bo‘lgan yo‘l hali qurilmagan bo‘ladi.

Shuning uchun o‘zingiz trailblazer bo‘lib, yo‘lni North star tarafga qarab ochishingizga to‘g‘ri keladi. Buning uchun gipotezalar, custdevlar, minglab eksperimentlar, xatolar va doimiy o‘zgarishlar kerak bo‘ladi.

Eng muhimi: to‘xtab qolmaslik va o‘sish tempini pasaytirmaslik.

PS: shu postdan keyin qo’shimcha qildim

@latipovasamira

Hiring haqida kuzatuvlar

Oxirgi oy ko’p vaqtim Numeo’da hiring-ga ketyapti. Shu jarayonda bir nechta kuzatuvlar bilan bo’lishmoqchiman.

1. AI yozgan CV’lar juda ko‘payib ketdi

Cover letter ham, CV ham AI yordamida yozilgan. Ba’zida CV’dagi achievement-larni nomzodni o’zi ham o‘qimagan bo‘ladi. Interview-da savol bersam bittasi: “Ai yozdi shekili” deb javob berdi😅

2. Chiroyli CVning o‘zi yetarli emas.

Mashhur kompaniya yoki universitet, ko‘p yillik tajriba - albatta zo’r. Lekin yangi narsani tez o‘rganish tajribasi, growth mindset va ownership men uchun ancha muhimroq.

Afsuski, ko‘p nomzodlarda aynan shu tomonlar yetishmaydi.

3. Prezident maktabini bitirgan kuchli nomzodlar ko‘p.

Hozirgacha ulardan ikkitasini jamoamizga ishga oldik. Sifatli ta’lim natijasini amalda ko‘rib hursand bo’ldim.

Menimcha, davlat bunday maktablarga ko‘proq investitsiya qilishi va kam ta’minlangan oilalar farzandlari uchun imkoniyatlarni kengaytirishi kerak.

4. Eng yoqqani - odamlar aynan Numeo-da ishlash uchun kelishyapti.

Ko‘pchilik shunchaki ish qidirmayapti. Ular aynan Numeo jamoasi, founderlar va product bilan ishlashni xohlab kelishmoqda.

Bu esa motivatsiyasi bor odamlarni topishga yordam berayapti. O‘zim ham Numeo’ga aynan shu sabab kelganman.

5. Numeo-da hiring davom etmoqda.

Apply here numeo.ai/careers

+ Ochiq vakansiyalarni bio’dagi linkdan topishingiz mumkin.

@latipovasamira

Sardorning kanali juda juda foydali. Bilmadim nimaga unda hali ham 10k followerlari yo’q.

Skrinshot uni instagram akkauntidan olingan

@latipovasamira

Numeo’dagi Growth jarayonlari haqida yozmoqchi edim, lekin @paiziev24 o‘z kanallarida va post ostidagi kommentlarda mendan oldin yozib qo‘yibdilar))

Eng qizig’i - bizda Growth faqat Product yoki Sales team-ning mas’uliyati emas. Engineering team ham Growth-ning bir qismi. Eng katta qismi desam ham bo’ladi✨

Jamoada hamma Growth haqida o‘ylasa va har kim o‘z yo‘nalishida maksimal harakat qilsa, natija bo’lish ehtimoli ancha yuqori bo’ladi deb o’ylayman.

@latipovasamira

Tasavvur qiling, fikrlaringiz papkadagi qog’ozlar. Agar yangi ma’lumot chiqsa yoki boshqaning fikri haqiqatga yaqinroq bo’lsa, eski qog’ozni olib, yangisini qo’yishdan qo’rqmang.

Ko’pchilik fikrini o’z shaxsiyati bilan bog’lab qo’yadi. Shu sabab fikrini o’zgartirishni zaiflik yoki mag’lubiyat deb o’ylaydi.

Menimcha, aksincha. Fikrini o’zgartira oladigan odam - o’sayotgan odam.

PS: Kecha yozgan postim va kommentlarni o’qib, o’zim ham ba’zi narsalarni qayta o’ylab chiqdim.

@latipovasamira