Karona Vitauta: гісторыя онлайн 🔻

„He shoots, he scores! Янка!” ❤️ Чарговы сезон NHL стартуе сёння за акіянам! І сёння ж, 29 верасня, дзень нараджэння першага ўраджэнца Беларусі, які меў гонар выходзіць на лёд найлепшай хакейнай лігі планеты!

John Miszuk (Ян Мішук) згуляў на пляцоўках Канады і ЗША больш 450 гульняў (з іх 237 у NHL) у колерах, між іншага, Philadelphia Flyers, Chicago Black Hawks, Minnesota North Stars і Detroit Red Wings. Яго хакейная кар’ера доўжылася з 1961 да 1979 года. 7 галоў і 39 галявых перадач Джона Мішука – годная статыстыка для сілавога абаронцы!

Мішук нарадзіўся 29 верасня 1940 года ў беларускіх Налібаках. У часе Другой сусветнай вайны нацысты вывезлі Мішукоў на прымусовыя працы ў Нямеччыну. У Беларусь сям’я ўжо не вярнулася, перабралася ў канадскі Гамільтон. Там хакей і стаў жыццёвай справай ураджэнца Беларусі.

Джон Мішук памёр у Канадзе ў 2025 годзе. У 2019 годзе ён здолеў наведаць Беларусь і Налібакі. На радзіме Мішук пабываў упершыню за 76 год.

Падпісацца на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Чаму мадзяр Стэфан Баторы можа прэтэндаваць на званне самага беларускага князя і караля ў нашай гісторыі?

Баторы прызнаваў Польскую Карону і Вялікае Княства Літоўскае незалежнымі і роўнапраўнымі дзяржавамі, абавязваўся дбаць пра ВКЛ і павялічваць яго тэрыторыю, склікаць сеймы ў двух дзяржавах па чарзе. А таксама прызначаць камандаваць беларуска-літоўскім войскам толькі прадстаўнікоў ВКЛ. Баторы актыўна захоўваў атрыбуты незалежнасці дзяржавы Беларусі і Літвы. За такую пазіцыю яго і сёння папракаюць прыхільнікі больш шчыльнага саюзу.

🚩 Паглядзіце на Стэфана Баторыя выключна з беларускага ракурса - https://karonavitauta.org/public/fakty-pra-stefana-batoryya-belaruski-rakurs

Сачыце за Каронай Вітаўта! ❤️

🔻 Калі б Стэфан Баторы дажыў да сёння, ён стаў бы знаходкай для коўчаў і матыватараў - як рабіць сваё, калі ўвесь свет супраць цябе. Наш князь і кароль нарадзіўся 27 верасня 1533 года
 
Усё жыццё страшэнна хворы. Штодня пакутаваў ад язвы пад каленам, якая бясконца сцякала гноем, бяссоніцы, браку апетыту, каталептычных прыпадкаў. І яшчэ трэба было вытрымаць усе гэтыя медычныя працэдуры: перавязкі, бандажы, нясцерпнае вярэджэнне ранаў.

Калі ён памёр, ва ўладных палацах усёй Еўропы раздаліся ўздыхі. У Маскве, Вене і Турцыі - палёгкі. У Рыме і Парыжы - шкадавання.

Як адзначыў адзін гісторык - Масква цешылася больш, чым Беларусь, Польшча і Літва разам плакалі.

🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/batory-suprac-batoryya

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻Так абіралі першага кіраўніка незалежнай Беларусі. Дата 18 верасня 1991 года, безумоўна, гістарычная для нас.

Беларусы ўпершыню ў найноўшай гісторыі, не фармальна, не па загадзе зверху, не па ўказанні Крамля, абралі кіраўніка сваёй дзяржавы. І першым кіраўніком незалежнай Беларусі стаў Станіслаў Шушкевіч.

Гэта была яшчэ зусім іншая беларуская палітыка. Няма нават і месяца з таго дня, калі Беларусь здабыла незалежнасць і стала самастойнай дзяржавай. Прэзідэнцкай пасады не існавала, кіраўніка краіны выбіраў парламент. Ішла рэальная барацьба за галасы дэпутатаў, і для перамогі дэмакратычным сілам спатрэбіўся не адзін дзень.

🚩 Падрабязнасці падзеі тут - https://karonavitauta.org/public/tak-abirali-persaga-kiranika-nezaleznai-belarusi

Падпішыцеся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻Чырвоная Армія ўварвалася ў Заходнюю Беларусь і Польшчу. Паляк усё сваё жыццё дзякуе беларусам.

17 верасня 1939 года Ежы Пуцілоўскаму не было і трынаццаці год. Сям'я жыла ў Беластоку, трымала пякарню, пабудавала два дамы. Бацьку перад вайной мабілізавалі ў польскае войска. У верасні 1939 года горад спачатку акупавалі немцы, але праз некалькі дзён сышлі, і з усходу з'явілася савецкае войска. Усё згодна з таемнымі пратаколамі пакта Сталіна з Гітлерам.

Казалі нам: У вас няма ніякай культуры! Бацька спытаў, чаму так лічаць. Бо ў вас на вуліцах няма гадзіннікаў!
Бацька адказвае: нам не патрэбныя гадзіннікі на вуліцах, бо ў нас яны на руках.
А дзе вашыя вошабойкі? Бацька кажа, што ў нас людзі не маюць вошай, што чыста, таму і няма патрэбы ў вошабойках.

🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/cyrvonaya-armiya-varvalasya-zaxodnyuyu-belarus-i-polscu-palyak-dzyakue-belarusam

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻Беларус уратаваў Леніна. Не даў гісторыі шанса пайсці іначай.

...Часу на роздумы Сцяпан Гіль не меў: яго начальнік, бальшавіцкі лідар Ленін, нерухома ляжаў на зямлі, сцякаў крывёй, а рабочыя завода Міхельсона ў паніцы разбягаліся хто куды…

За працу і службу беларус Сцяпан Гіль атрымае знак «Ганаровы чэкіст». Напіша вельмі асабістую пафасную кнігу пра свае стасункі з лідарам расейскіх бальшавікоў. А калі памрэ, пра смерць былога шафёра Леніна, намякаючы на яго ўплывовасць, паведаміць нават The New York Times.

🚩Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/belarus-uratava-lenina-ne-da-gistoryi-sansa-paisci-inacai

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

Разгадваем учорашні квіз!

Мы запыталіся, каго ў Браславе называлі «нарбутамі».

Слушны адказ - лекараў.
Сваім браслаўскім сінонімам яны абавязаныя Станіславу Нарбуту – мясцоваму доктару ў 1904-1925 гадах. Лекару, як прынята казаць, ад Бога.

Абсалютна шанаваная асоба ў Браславе і ваколіцах. Нарбут лячыў усіх - незалежна ад грамадскага статусу і заможнасці, дамогся пабудовы ў Браславе бальніцы і заслужыў такую павагу гараджан, што яго нават пахавалі на Замкавай гары.

А прозвішча доктара засталося жыць у Браславе: самі чулі ❤️

🔻 Цудатворны чацвер 5 верасня 1991 года ў Беларусі.
Толькі што Менскі гарадскі савет народных дэпутатаў прыняў гістарычнае рашэнне – над сталіцай Беларусі ўздымуцца нацыянальныя сімвалы - бел-чырвона-белы сцяг і герб “Пагоня”. І гэты момант цэментуе ў гісторыі знакамітае фота!

Рашэнне дэпутатаў адважнае, але каму як не сталіцы весці рэй: Беларусь абвешчана незалежнай і суверэннай дзяржавай, але Савецкі Саюз і ўсе яго структуры, у тым ліку і рэпрэсіўныя, яшчэ існуюць. Нацыянальная сімволіка стане дзяржаўнай толькі 19 верасня.

У 250 асабовым гарадскім савеце Менску было каля 60 дэмакратычных дэпутатаў. Абмеркаванне і галасаванне было драматычным. Але ў адказны для дзяржавы момант беларусы апынуліся па-над палітычнымі падзеламі. ❤️

🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/scyag-nad-menskam-tak-adnalyali-gistarycnuyu-spravyadlivasc

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Статут ВКЛ пісаў гішпанец?! Oh, madre mía! 🇪🇸

Замежніку ў Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі трэба было добра ўмець танчыць палітычнае фламенка 😁.

Рызыкні-ідзі разбярыся: як сябе паводзіць з двума наймагутнейшымі беларуска-літоўскімі родамі таго часу. З Радзівіламі, якія замяшчалі караля ў час яго адсутнасці ў ВКЛ, і з Хадкевічамі: з кім сябраваць, каго лепш не раздражняць, і як каталіку жыць сярод магнатаў, якія ўсё больш сімпатызуюць кальвіністам і антытрынітарыям...

🚩 Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/statut-vkl-pisa-gispanec-oh-madre-mia

Падпішыцеся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Адзін шалёны месяц «Нашай Долі». Газета «исключительно вреднаго направленія»
 
Расейская паліцыя прыйшла ў рэдакцыю «Нашай Долі» ўжо на наступны дзень пасля выхаду першага, гістарычнага нумара газеты. Наклад канфіскавалі, потым яшчэ адзін, і наступны таксама, разграмілі рэдакцыю, завялі крыміналку. Так пачыналася легальная беларуская журналістыка.

1 верасня адзначаем 120 гадоў з выхаду першага нумара "Нашай Долі". У 1906 годзе беларусы скарысталіся вакном магчымасцяў - і ў Расейскай імперыі ўпершыню легальна пачала выходзіць газета па-беларуску. Дата эпахальная і ў значнай ступені лагічны пачатак нашага беларускага адраджэння. Але за гэтай прыгожай юбілейнай датай хаваецца адзін шалёны месяц, за які беларуская легальная журналістыка мусіла нарадзіцца і адразу вучыцца змагацца за права на існаванне. 

🚩 Пагартайма гэты драматычны каляндар разам: https://karonavitauta.org/public/adzin-salyony-mesyac-nasai-doli-gazeta-isklyucitelno-vrednago-napravleniya

Падпісвайцеся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Гэты партрэт - адзін з найлепшых і вядомых партрэтаў знакамітага беларускага драматурга Францішка Аляхновіча. Выкананы ў 1922 годзе на замову ў Вільні мастаком Адамам Медзыблоцкім. 

Аж цікава, якім быў партрэт у колеры! Арыгінал згарэў у віленскіх печках.

У 1939 годзе, калі ў Вільню ўварвалася Чырвоная Армія, першае, што рабіла Станіслава, былая жонка Аляхновіча, паліла ўсё, што магло паказаць камуністам на яе адносіны з беларускім дзеячам.

У печку пайшлі кнігі Францішка Аляхновіча “У капцюрох ГПУ” і "Prawda o Sowietach", лісты і гэты цудоўны партрэт. Было не да памяці, Станіслава баялася за сябе і за сыноў - Юрку і Казіміра. А баяцца было чаго: Аляхновіч у 1933 годзе вярнуўся з сталінскіх лагероў.

🚩 Чытаць далей: Самы вядомы спалены партрэт беларуса

Падпісвайся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Газет і рэдактараў у Беларусі было шмат. Але менавіта Ўлас зрабіў “Нашу Ніву” вялікай.

Ён першым настроіў на патрэбную хвалю малапісьменную тады яшчэ беларускую нацыю - мільён асобнікаў “Нашай Нівы” за 8 гадоў, ад 1906 да 1914 года, гэта яго поспех - Аляксандра Ўласава.

- У нас было вельмі мала сілаў, вельмі мала грошай, але вельмі шмат энтузіязму ,

-  гэты шчыры SWOT-аналіз Уласава гучыць як беларускі праклён і шчасце адначасова.

Уласаў нарадзіўся ў 1874 годзе 28 жніўня ў Вілейцы, але давялося пажыць і ў Пінску і ў Менску.

Што ён беларус і што гэта на ўсё жыццё, ён зразумеў у самым пачатку 90-х гадоў ХІХ стагоддзя на лекцыях выдатнага менскага выкладчыка гісторыі Генрыка Татура. Ад яго Ўласаў упершыню пачуў пра Вітаўта і Кейстута, пра каралёў і паўстанні.

🚩 Драматычны лёс аднаго з першых нацыянальных медыяменеджараў тут - https://karonavitauta.org/public/ulasa-alyaksandr

Падпісвайся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Хлопец з-пад беларускага Талачына стаў агентам Масквы. Жыць яму заставалася тыдзень.

Жыццёвы шлях Пятра Дзямкоўскага быў пакручасты, як і многіх у пачатку ХХ стагоддзя, хто паходзіў з Беларусі. Выбраў Польшчу. Герой вайны з бальшавікамі, якімі неўзабаве стаў захапляцца. Затрыманне Дзямкоўскага 11 ліпеня 1931 года стала тэмай еўрапейскіх газет.

Калі жонка Дзямкоўскага, расіянка, дазналася, чым займаўся яе муж, яна "адцуралася ад яго цалкам і назаўсёды".

🚩 Падрабязнасці гучнай шпіёнскай драмы ўраджэнца Беларусі - https://karonavitauta.org/public/xlopec-z-pad-talacyna-sta-agentam-maskvy-zyc-yamu-zastavalasya-tydzen

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Праца пачакае да заўтра, а вось Свята - не! 😊 З Днём беларускай Незалежнасці! Будзьма! За тых, дзякуючы каму! 💪

Падпісвайся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Гістарычны двубой! Гэты здымак - наш безумоўны №1 момантаў, калі гісторыя беларускай дзяржаўнасці пайшла добрай дарогай. Гераіня здымка – жанчына, беларуская дэпутатка, Галіна Сямдзянава.

25 жніўня 1991 года. Надзвычай гарачыя дні ў найноўшай гісторыі Беларусі. У Вярхоўным Савеце вырашаецца лёс краіны. На павестцы дня - беларуская Незалежнасць. Да трыбуны рвецца Анатоль Малафееў, першы сакратар ЦК КПБ, галоўны камуніст Беларусі таго часу, адзін з найбольш зацятых праціўнікаў самастойнасці краіны. Ён увасабляў сістэму, якая дзесяцігоддзямі трымалася на страху, падпарадкаванні, ідэалагічным кантролі і інфармацыйнай манаполіі.

Але Галіна Сямдзянава не дапусціць Малафеева да мікрафона. Проста паказваючы: хопіць вашай хлусні. Гэтыя кадры трансляваліся ў жывым эфіры на ўсю Беларусь.

Увечары гэтага дня, 35 год таму, Рэспубліка Беларусь адновіць свой суверэнітэт і незалежнасць.

Падрабязнасці гэтага гістарычнага двубою тут https://karonavitauta.org/public/syamdzyanava-galina

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Ніхто ў Еўропе не мог паверыць, што нацысты з камуністамі могуць пра нешта дамовіцца! Але падзеі 23 жніўня 1939 года паказалі адваротнае: Сталін з Гітлерам ударылі па руках і заключылі подлы пакт, вырашальны ў тым ліку і для беларускіх земляў: яны даставаліся таталітарнаму савецкаму рэжыму, які абрынуў на іх вынішчальныя рэпрэсіі.

Сакрэтны пратакол да гэтага пакта, названага гісторыяй прозвішчамі міністраў замежных справаў абодвух імперый Молатава-Рыбентропа, перакрэслівае версію і савецкай, і крамлёўскай расейскай, і лукашэнкаўскай гісторый.

Вырашаючы свае задачы, Сталін і Гітлер, па-просту разарвалі дзяржавы і народы Еўропы, адкрылі дарогу да жахлівай Сусветнай вайны.

Савецкі Саюз да 1989 года не прызнаваў наяўнасць сакрэтных дамоваў з Гітлерам, называў іх «фальшыўкамі, пакліканымі зганьбіць міралюбную палітыку СССР».

🚩 Як нацысты і камуністы дайшлі да згоды чытаць тут: https://karonavitauta.org/public/smazanyya-kastany-rasenni-yakiya-adkryli-darogu-vaine

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Калі Траш. Што вядома пра невядомае забойства цыганоў у Ашмяне?

Калі Траш - гэта чорны жах на адным з цыганскіх дыялектаў. Цыганоў у Ашмяне і ваколіцах у часе Другой сусветнай вайны масава забівалі некалькі разоў - сем’ямі, табарамі, іх арыштоўвалі на дарогах, у вёсках і нават проста на гарадскім рынку.

Жахлівыя падзеі, пра якія сёння пішам, адбыліся ўвосень 1941-м годзе ў беларускай Ашмяне на гістарычнай Віленшчыне. Гісторыю давялося збіраць з аскепкаў сведчанняў і ўскосных узгадак у беларускіх, польскіх, літоўскіх публікацыях.

🚩 Дзелімся ўсім, што ведаем пра гэтыя падзеі, тут - https://karonavitauta.org/public/kali-tras-sto-vyadoma-pra-nevyadomae-zaboistva-cygano-u-asmyane

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

🔻 Газета «Жыве Беларусь» у 1952 годзе ў Беларусі. Як такое было магчымым?

Адзін нумар газеты дакладна пабачыў свет і трапіў да чытачоў. Маглі быць і наступныя. Аднак у Маскве савецкія органы дзяржаўнай бяспекі перлюстравалі ўсю карэспандэнцыю, якая ішла з Беларусі за мяжу. Увагу прыцягнулі чатыры лісты: усе на адно імя і на адзін французскі адрас. Так і пачалося паляванне на чалавека, які стаяў за выданнем.

Друкарня, у якой пабачыў свет першы нумар газеты «Жыве Беларусь», была падпольнай і працавала ў лесе паміж Вілейкай і Маладзечнам. Шрыфты, наборныя планкі, фарбу і рулоны газетнай паперы былі здабытыя з друкарні машынна-трактарнай станцыі ў мястэчку Вязынь, дзе мясцовыя камуністы штампавалі прапагандысцкую прадукцыю.

🚩Чытаць далей: https://karonavitauta.org/public/gazeta-zyve-belarus-u-1952-godze-belarusi-yak-takoe-bylo-magcymym

Падпішыся на Карону Вітаўта! ❤️

15 жніўня 1972 года ў Менску пры нявысветленых абставінах быў забіты мастак, лідар нацыянальна-адраджэнскага руху, сябра Уладзімера Караткевіча – Лявон Баразна. Непасрэдна перад забойствам ён рыхтаваў акцыю пратэсту супраць разбурэння гістарычнага цэнтра Менска.

У 1969 годзе разам з Зянонам Пазняком выступаў у абарону вуліцы Няміга. Іх сумесны артыкул надрукавала газета "Правда", дзякуючы чаму Машэраў на 3 гады прыпыніў знішчэнне Нямігі. Баразна раней працаваў галоўным мастаком Мастацкага фонду БССР. У 1967 годзе яму даручылі афармленне Менска да 900-гадовага юбілею, але неўзабаве ён быў адхілены ад працы.

15 жніўня 1972 года ў Старым горадзе ён кінуўся на вуліцы ратаваць жанчыну, на якую напалі бандыты. Дзяўчына імгненна знікла, а Лявон атрымаў смяротны ўдар. Следчыя органы трактавалі гэта забойства як звычайны крымінал, але пэўныя акалічнасці даюць падставы падазраваць у здзяйсненні злачынства савецкімі спецслужбамі. Забойцы атрымалі малы тэрміны, пазней неўзабаве скасаваны амністыяй.