از «بیماری اسلام»

در این که اسلام سیاسی متعصّب خشن تمامیت‌خواه مرتجع یک بیماری است، به ظاهر، تردید نیست، منتهی پیوستگی و نسبتش با «اسلام» چیست و تا کجاست؟ یک بیماری و عارضه موقّت و بربسته است که به روزگار ما چنین قوّت و قدرت گرفته؟ یا نه امری است پیوسته و برخاسته و بررُسته از آن؟

اینک، پیش چشم ما، فاجعه‌ای چنین موحش به دست حکومت دینی رخ داده است، روحانیان و مراجع بزرگ دین کجا هستند؟ چه می‌گویند؟ بالاترین مقامات دینی که همه طلاب آرزوی رسیدن به آن جایگاه را دارند. آن‌ها که هفتاد سال، همه عمر، مشق دین می‌کنند، درس قرآن و تفسیر و حدیث و فقه و اخلاق اسلامی دارند. آن‌همه دانش دین، در مواجهه با این وقایع، به چه کار آمده است؟ و پرسش را می‌توان دنبال کرد... این همراهی یا سکوت «کارشناسان دین»، به رغم آن آموخته‌هاست یا حاصل آن؟

عبدالوهاب مدّب، شاعر و نویسنده، اسلام‌شناس، محقق بین ادیان، از چهره‌های برجسته فرهنگی تونسی فرانسوی بود که به سال ۲۰۱۴ از دنیا رفت. یک برنامه هفتگی رادیویی «فرهنگ اسلام» داشت که هر بار همراه یک کارشناس به وجوه مختلف اسلام می‌پرداخت، تصوّف، ادبیات و پژوهش‌های تاریخی جدید در حوزه اسلام و قرآن‌پژوهی. تبحّر و آشنایی او با هر دو فرهنگ اسلامی و اروپایی بسیار قابل تحسین بود.

«بیماری اسلام» نام یکی از کتاب‌های اوست، در باب اسلام سیاسی و تحوّلات و اشکال و نتایج و آثار آن. به آن نکات و پرسش‌ها می‌پردازد و سابقه‌اش را در تاریخ و جغرافیای اسلام دنبال می‌کند. از قضا فصل و بند اوّل را هم با انقلاب اسلامی ایران آغاز می‌کند...*

پ.ن.
یک کتاب مشترک مفصّل مدّب در خصوص تاریخ رابطه یهودیان و مسلمانان است که جا دارد جدا از آن بگوییم.
.
* La Maladie de l'islam, Abdelwahab Meddeb, 2002
.