هویدا
در ایران با شنیدن واژه‌های «صدر اعظم»، «رئیس‌الوزرا» و «نخست‌وزیر» دو سده اخیر ،بیشتر نامهایی چونان قائم‌مقام فراهانی، امیرکبیر، مصدق و قوام‌السلطنه تداعی می شود. این در حالی است که امیرعباس هویدا از دیدگاه ویژگی‌های شخصی شگفت ترین بود.
او با حدود سیزده سال ریاست دولت (دی ۱۳۴۳ تا مرداد ۱۳۵۶) رکورددار طولانی‌ترین دوره پیوسته نخست‌وزیری در تاریخ معاصر ایران است. تمام این دوران در زمان یک شاه سپری شد و از این نظر جایگاهی بیمانند در میان نخست‌وزیران دارد.
با وجود این دوره ی طولانی، هویدا برخلاف بسیاری از رجال تاریخ معاصر، فاقد ثروت هنگفت، املاک متعدد یا حساب‌های کلان شخصی شناخته‌شده بود. پس از انقلاب، جز یک پیکان و به‌احتمال زیاد یک آپارتمان، چیز درخوری برای مصادره از او یافت نشد. به نوشتهٔ دانشنامه ایرانیکا، او شخصا پیکانش را می‌راند و از لیموزین رسمی پرهیز می‌کرد؛ پیکانی که بعدها به بخشی از تصویر تاریخی او تبدیل شد. در بخش مهمی از دوران نخست‌وزیری نیز در خانه‌ای به نسبت کوچک با مادرش زندگی می‌کرد.
هویدا تنها یک‌بار ازدواج کرد؛ با لیلا امامی. این ازدواج چند سال بیشتر دوام نیاورد و در حدود سال ۱۳۵۰ به طلاق انجامید. پس از آن دیگر ازدواج نکرد، مجرد ماند و از این ازدواج نیز فرزندی به دنیا نیامد.
هویدا از معدود رجال سیاسی ایران بود که برای مدتی همزمان در راس دولت و در راس تشکیلات سیاسی رسمی حکومت قرار داشت.
ایران در بخش عمده این دوره با رشد اقتصادی بالا، صنعتی‌شدن سریع، گسترش آموزش عالی، شهرنشینی و توسعه زیرساخت‌ها روبه‌رو شد. خود هویدا در اواخر دوره نخست‌وزیری، از افزایش درآمد سرانه، شمار مراکز آموزش عالی و رشد شمار دانشجویان به‌عنوان دستاوردهای آن سال‌ها سخن می‌گفت.
از این منظر، هویدا را نمی‌توان فقط «نخست‌وزیر سیزده‌ساله شاه» نامید. او طولانی‌ترین نخست‌وزیر پیوسته، نخست‌وزیر تمام دوران یک پادشاه، مردی با یک ازدواج و بدون فرزند، و بنا بر روایت‌های موجود، سیاستمداری بود که پس از بیش از یک دهه ریاست دولت، ثروت شناخته‌شده‌ای بر جای نگذاشت. اگر تاریخ نخست‌وزیری ایران را نه از زاویه محبوبیت یا نفرت سیاسی، بلکه از منظر رکوردها، سبک زندگی، طول عمر سیاسی و نسبت مقام با ثروت بنگریم، او بی‌تردید استثنایی‌ترین چهره آن است.
شاید به همین دلیل، نام هویدا در کنار قائم‌مقام، امیرکبیر، مصدق و قوام، نه فقط به‌عنوان یک نخست‌وزیر، بلکه به‌عنوان یک معمای تاریخی همچنان قابل بررسی است: چگونه مردی بیش از دوازده سال در راس دولت ماند، ولی سرانجام همان نظامی که به آن خدمت می‌کرد او را قربانی کرد؛ و چگونه در کشوری که سیاست و ثروت اغلب درهم‌تنیده بوده‌اند، میراث مالی بزرگی برای مصادره از او بر جای نماند.
#یدالله_کریمی_پور
#karimipour_k
Post #6282
13.3K