📖 هزار راه نرفته
✍🏻 اندیشکده پویاشهر: محمد باقری‌زمانی ضمن مرور تجارب انتشاریافته در آثار شفاهی و کتبی، به بررسی مدیریت و برنامه‌ریزی پروژه‌های بزرگ‌مقیاس در داخل و خارج از کشور پرداخته است.
📌 محمد باقری‌زمانی، تجارب انتشار یافته در آثار شفاهی و کتبی از مدیریت و برنامه ریزی پروژه‌های بزرگ‌مقیاس در داخل و خارج از کشور اندوخته‌ای از پیشنهادات و راهکارها را در اختیار نظام برنامه ریزی کشور قرار می‌دهد. اگرچه برخی از این راهکارها ملاحضات اجرایی خاص خود را دارند، لیکن بخش اعظمی از آنها مهم و قابل‌اجرا می‌باشند.
🔹مقدمه
ین مجموعه به چالش‌های کلان پروژه‌های عمرانی کشور اختصاص یافته‌است. همچنین اشاره شد که تعداد زیاد این پروژه‌ها باعث شده بودجه کافی به پروژه‌های کلان یا غیرکلانی که ضرورت بیشتری دارند، نرسد. در این یادداشت تلاش شده با نگاه به تجربیات دیگر کشورها و آثار پژوهشی انتشار یافته، مجموعه‌ای از راهکارها برای کاهش آسیب‌های کلان‌پروژه‌ها جمع آوری و ارائه گردد. اغلب راهکارهایی که در این بخش ذکر خواهند شد از جنس فیلترگذاری هستند تا باعث شوند پروژه‌هایی که ضرورت یا توجیه‌پذیری کمتری دارند، وارد فرایند اختصاص بودجه نشوند.
🔹راهکارهای مورد استفاده در زمان شکل‌گیری پروژه و قبل از آن
هر پروژه عمرانی، فار غ از ابعاد، هزینه یا میزان پیچیدگی اجرا، در بهترین حالت پاسخی است به مجموعه‌ای از مسائل حل‌نشده در بستر شهر یا جامعه. برای مثال، یک پروژه ساخت بزرگراه تعریف می‌شود، زیرا اینطور تصور می‌شود که این اقدام راه‌حلی برای مشکل ترافیک در بخشی از شهر خواهد بود یا یک پروژه نیروگاه تعریف می‌شود تا ظرفیت موجود برق کشور را افزایش دهد. حال سؤال اینجاست آیا راهحل ارزان‌تر یا ساده‌تری برای این مشکل وجود نداشت؟ در بسیاری از پروژه‌های عمرانی کشور شاهد هستیم که فرآیند حل مشکل از راهحل آغاز می‌شود. بدان معنا که (به‌عنوان مثال) حل مشکل ترافیک شهر، از بررسی ساخت یک بزرگراه یا روگذر شروع می‌شود. حال اگر ذهنیت موجود بین کارشناسان و مسئولان تغییر کند، که هنر حل مشکل است و نه لزوماً ساخت‌وساز، قدم بزرگی در راستای بهبود وضع موجود برداشته شده‌است. این مشکل ذهنی آن‌قدر گسترده است که امروزه کمتر دیده‌می‌شود طرحی برای حل معضل ترافیک تهیه شود که در آن، راه‌حل‌هایی غیر از ساخت بزرگراه‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.
🔹راهکارهای مورد استفاده در فرآیند انتخاب مشاور
بنا بر نقل گروهی از متخصصین و صاحب‌نظران، بسیاری از پروژه‌هایی که در کشور به مرحله انتخاب مشاور جهت تهیه طرح توجیهی می‌رسند، از حداقل الزامات و مقدمات لازم برخوردار نیستند. همین موضوع موجب اتلاف منابع و انرژی سازمانی و حتی گاهی موجب تصویب پروژه با فشارهای سیاسی می‌شود. برای مثال، شاهد آن هستیم که شهرهایی با تراکم جمعیتی متوسط یا کم، خواهان ساخت مدل‌های حمل و نقلی پرظرفیت و پرهزینه مانند تراموا یا مترو هستند یا در مسیرهایی از برخی شهرها که اتوبوس سریع‌السیر نیز در ظرفیت کامل خود کار نمی‌کند، مدل‌های حمل و نقلی پرظرفیت پیشنهاد می‌شود. طبیعی است که ساخت چنین پروژه‌هایی باید در مرحله اول پیشنهاد متوقف شده و از دستور کار خارج شوند و هزینه و انرژی صرف تهیه طرح توجیهی برای چنین پروژهایی نشود.
🔹راهکارهای مورد استفاده در زمان اخذ مصوبه
این راهکار مؤثر براساس تجارب جهانی اخیر در نحوه مواجهه و ارزیابی کلان‌پروژه‌ها پیشنهاد شده‌است. در دهه اخیر و در کشور انگلستان یک سازمان مستقل ارزیابی (SAID) زیرمجموعه دانشکده کسب و کار دانشگاه آکسفورد تعریف گردید. وظیفه این نهاد که با حمایت و تصویب پارلمان انگلستان ایجاد شده بود، بررسی دقیق طرح‌های توجیهی پروژه‌هایی است که هزینه آنها از مقدار معینی بیشتر می‌باشد، این نهاد موظف به بررسی و ارزیابی توجیه پذیری پروژه‌های مذکور است. به نظر می‌رسد مشابه این راهکار در کشور قابل‌اجرا باشد و یک نهاد مستقل و تخصصی ایجاد شود که وظیفه آن بررسی دقیق طرح‌ها و مطالعات توجیهی ابرپروژه‌ها باشد و تصویب نهایی هر پروژه‌ای منوط به اخذ تاییدیه از این نهاد مستقل باشد.
🔗 مطالعه متن کامل
#نشریات
#توسعه
#پرونده_ابرپروژه
🏷️ جامعه اندیشکده‌ها در وب I بله I تلگرام
Post #7287
265
