📖 کلان‌پروژه‌ها از رویا تا واقعیت
✍🏻 اندیشکده پویاشهر: شورای پژوهش اندیشکده پویاشهر، چالش‌های پروژه متروی تهران-پردیس را در زمینه برآورد تقاضا، هزینه، زمان اجرا و توجیه‌پذیری فنی و اقتصادی، بررسی کرده است.
📌 شورای پژوهش اندیشکده پویاشهر، در سال‌های اخیر، رشد شتاب‌زده شهرهای جدید اطراف تهران، نیاز به ساماندهی و ارتقای سیستم‌های حمل و نقل حومه‌ای را به یک دغدغه اساسی در برنامه ریزی شهری بدل کرده است. پروژه مترو تهران_پردیس یکی از مهمترین طرح‌هایی است که در این راستا مطرح‌شده، اما بررسی‌های کارشناسی نشان‌می‌دهد که این پروژه با چالش‌های متعددی در زمینه برآورد تقاضا، هزینه، زمان اجرا و توجیه‌پذیری فنی و اقتصادی مواجه است. متن پیشرو تلاشی است برای تحلیل دقیق‌تر این پروژه با تمرکز بر مفروضات مطالعات موجود، بررسی گزینه‌های جایگزین و ارزیابی تبعات اجرایی، به‌منظور دستیابی به تصمیماتی واقع‌بینانه، اثربخش و همسو با اهداف توسعه پایدار شهری.
💬توجه به سیستم حمل و نقل حومه‌ای که در طرح ساماندهی تهران به آن پرداخته‌شده، بدون شک یک نیاز واقعی است؛ مشکلاتی نظیر خستگی، مخدوش شدن کرامت انسانی و مسائل ایمنی و امنیتی که ساکنان شهرهای حومه‌ای با آن مواجه‌اند، شایسته نظام برنامه ریزی شهری نیست و توجه به حمل و نقل حومه‌ای سال‌هاست مورد اشاره حرفه‌مندان متعهد بوده و باید برای آن برنامه‌ریزی کرد، اما آنچه باعث نگرانی است، تعریف پروژه‌های بلندپروازانه ای است که سرانجام نیمه‌کاره رها می‌شوند، منابع قابل توجهی را هدر می‌دهند یا در مواردی، عواید آنها به‌هیچ‌وجه متناسب با هزینه‌ها و تبعاتی که به‌همراه دارند نیست و درنهایت فرصت اجرای پروژه‌های بهره‌ور و مفید را از بین می‌برند.
🔹برخی مفروضات و برآوردهای چالش‌برانگیز در مطالعات طرح
1. برآورد سهم سفرهای ریلی
یکی از پیش‌فرض‌هایی اصلی در این مطالعه، برآورد سهم سفرهای ریلی آینده از کل سفرهای شهر جدید پردیس است. در این مطالعات، سهمی معادل 80 درصد برای سیستم ریلی در نظر گرفته شده که بسیار تأمل‌برانگیز است. برای مقایسه، در منطقه غرب تهران، سهم سفرهای روزانه ریلی (از طریق خط 5 مترو، صادقیه_گلشهر) از کل سفرهای منطقه‌ای تنها حدود 70 درصد است.
2.برآورد هزینه‌های مسیر و ایستگاه‌ها
در اسناد موجود برآورد هزینه‌ای حدود 4 هزار میلیارد تومان (براساس فهرست بهای سال 1398) برای این پروژه لحاظ شده‌است. مشاهده می‌شود که متأسفانه این مقدار غیرواقعی در مصوبه هیئت وزیران هم درج شده‌است و می‌تواند به گمراه کردن تصمیم‌گیران ارشد به‌واسطه ارائه اطلاعات ناصحیح نیز منجر شود. این در حالی است که گزارش مهندسی ارزش و برآورد قیمت احداث مترو تهران-پردیس، هزینه این پروژه را بین 35 تا 40 هزار میلیارد تومان برآورد می‌کند که نشان‌می‌دهد با اختلاف فاحش تقریباً ده برابری نسبت به رقم درج‌شده در اسناد رسمی و مصوبه هیئت وزیران روبه‌رو هستیم.
3.برآورد سرفاصله زمانی
در مطالعات مشاور برای مترو پردیس، سرفاصله زمانی بین 5 تا 10 دقیقه در نظر گرفته شده‌است. این برآورد در حالی ارائه‌شده که تجربه عملیاتی متروهای شهرهای اقماری تهران، یعنی مترو پرند و مترو هشتگرد، نشان‌می‌دهد که این خطوط به‌ترتیب با سر فاصله‌های حدود 120 و 9 دقیقه فعالیت می‌کنند. چنین فاصله‌های زمانی موجب کاهش جذابیت مترو برای ساکنان این مناطق شده و در نتیجه، استفاده از خودرو سواری یا اتوبوس ترجیح داده‌می‌شود.
4.برآورد مدت زمان ساخت
زمان‌های اعلام‌شده توسط مسئولین برای ساخت متروی پردیس در رسانه‌ها بین 30 تا 48 ماه متغیر بوده و در بند 4 مصوبه هیئت وزیران نیز مدت 5 سال برای اجرای پروژه در نظر گرفته شده‌است. با این حال، به نظر می‌رسد در این برآوردها، زمان موردنیاز برای احداث و بهره برداری کامل طرح به‌درستی لحاظ نشده است.
🔗 مطالعه متن کامل
#نشریات
#توسعه
#پرونده_ابرپروژه
🏷️ جامعه اندیشکده‌ها در وب I بله I تلگرام
Post #7303
165
