На Каляды 1368 года ў італьянскай Сіене разам з дваром імператара Карла IV знаходзіўся князь з Вялікага Княства Літоўскага. Яшчэ трыма гадамі раней ён спрабаваў захапіць уладу ў Вільні, трапіў у турму і ўцёк да крыжакоў. Гэта быў Бутаўт — сын Кейстута і брат Вітаўта па бацьку.
Разам з праектам «Карона Вітаўта» і гісторыкам Аляксандрам Паршанковым расказваем яго гісторыю.
Змова, турма і ўцёкі
У 1365 годзе, пакуль Альгерд і Кейстут знаходзіліся на Валыні, Бутаўт паспрабаваў узяць уладу ў свае рукі. Але віленскі ўраднік Дзірсун даведаўся пра змову, і князь апынуўся за кратамі.
Вызваліцца дапамаглі паплечнікі, сярод якіх быў Сурвіла. Уцекачы знайшлі прытулак у Тэўтонскім ордэне. У Каралеўцы Бутаўт прыняў хрысціянства і атрымаў імя Генрых.
Ужо ў жніўні ён вярнуўся ў ВКЛ з крыжацкім войскам. Але захапіць Вільню не ўдалося.
🇨🇿 Новае жыццё ў Празе
Пасля няўдачы Бутаўт выправіўся да двара Карла IV. Тут існавала і сямейная сувязь: жонка імператара Лізавета Памеранская была ўнучкай Альдоны — сястры Кейстута.
Імя Бутаўта сустракаецца сярод сведкаў у імператарскіх дакументах 1368–1377 гадоў. У некаторых яго нават тытулавалі Rex Lethu[w]orum — «каралём ліцвінаў». Уладаром ВКЛ ён пры гэтым не стаў.
У 1368–1369 гадах князь суправаджаў імператара ў Італіі. Так у яго біяграфіі з’явіліся і Каляды ў Сіене разам з імператарскім дваром.
Што засталося пасля Бутаўта
Князь памёр паміж вясной 1380-га і зімой 1381 года. Магчыма, прычынай стала чума, якая тады ахапіла Прагу. Інвентарная кніга кляштара святога Тамаша — «Кодэкс Тамаша» — захавала згадку пра ахвяраванне Вітаўта за душу брата Генрыха. У запісе гаворыцца, што той пахаваны ў хоры касцёла пад мармуровай плітой. У гэтым пражскім касцёле і сёння ёсць пліта з чырвонага мармуру, якую звязваюць з князем.
У Бутаўта застаўся сын Вайдута, вядомы таксама як Ян. Ён вучыўся ў Парыжы, а ў 1401 годзе стаў рэктарам Кракаўскага ўніверсітэта.
Падрабязней пра гісторыю Бутаўта можна даведацца на сайце «Карона Вітаўта».
Ілюстрацыя: імператар Карл IV са сваёй трэцяй жонкай Ганнай Свідніцкай
🔥 Калі вам падабаецца тое, што мы робім, падтрымайце нашую працу. Кожны данат – гэта новы пост і захаваная гісторыя Гродна!
🫶 ДАНАТ 🫶
📸 Больш фота і цікавых фактаў пра Гродна ў вашай стужцы! Падпішыцеся на наш Instagram
🎥 Падрабязныя дакументальныя відэа-гісторыі глядзіце на YouTube
📌 Маеце Threads? Падпісвайцеся і там!