‏🔵 ۶/۶

ادغام مجدد شاخ با خاورمیانه بزرگ ذاتاً روند منفی نیست. رهبران شاخ حق دارند به دنبال هم‌پیمانان متنوع باشند. سرمایه‌گذاری‌های اقتصادهای دولتی خلیج‌فارس، به‌ویژه در زمینه زیرساخت‌ها، برای کشورهای شاخ یک نجات اقتصادی به ارمغان آورده است. پایتخت‌های خاورمیانه می‌توانند به‌عنوان مراکز کلیدی میان‌جیگری درگیری‌ها عمل کنند؛ برای مثال در سال ۲۰۲۴، اردوغان به‌واسطهٔ میان‌جیگری، تنش میان اتیوپی و سومالی را کاهش داد.

اما در حال حاضر این مزایا توسط این واقعیت که ادغام دو منطقه عمدتاً از طریق جنگ‌های نیابتی و تسلیحات انجام می‌شود، خنثی می‌شود. پیش‌بینی می‌شد که شاخ آفریقا و خاورمیانه همچنان به‌صورت جداگانه همانند قرن بیستم باقی بمانند، اما این احتمال کم بود. در طول تاریخ، دریای سرخ جوامع دو ساحل را به هم پیوند می‌داد و امروز جغرافیا دوباره نقش خود را بازی می‌کند. بزرگ‌ترین خطر زمانی است که برخی دولت‌های خاورمیانه همچنان رفتار کنند گویی می‌توانند به گروه‌های جنگ‌زده شاخ پشتوانه بدهند بدون اینکه پیامدهای آن را بپذیرند، و در عین حال دولت‌های شاخ برای تقویت خود در برابر رقبای داخلی، به حمایت خاورمیانه متکی شوند.

برای مهار این مسیر، عربستان سعودی و امارات متحده‌عرب باید توافق کنند که برای کاهش تنش در شاخ آفریقا پیش از بروز جنگی منطقه‌ای جدید، مشترکاً اقدام نمایند. در خصوص سودان، این دو کشور باید از خواسته‌های افراط‌گرایانه صرف‌نظر کرده و به طرف‌های درگیر فشار آورند تا به آتش‌بس و تشکیل دولت انتقالی دست یابند. عربستان سعودی و امارات متحده‌عرب همچنین باید برای جلوگیری از بروز جنگ مرزی جدیدی که اتیوپی را در بر می‌گیرد، هماهنگی کنند: ابوظبی باید هر گونه تلاشی از سوی اتیوپی برای گسترش جنگ با TPLF به اریتره و حتی سواحل دریای سرخ بازدارند، در حالی که ریاض باید متحدان کلیدی‌اش، مصر، اریتره و سودان را از دخالت در داخل اتیوپی منع کند. این دو می‌توانند برای از سرگیری مذاکرات آرام بین دولت سومالی در موگادیشو و اداری صومالی‌نشین در هرگیسا درباره منازعه طولانی‌مدتش، همکاری نمایند. رهبران شاخ آفریقا، در عین حال، تجربه مدیریت روابط خصمانه بین‌المللی را دارند؛ به جای انفجار به یک درگیری آشکار، تنش‌ها را به‌صورت کنترل‌شده نگه می‌دارند. آن‌ها باید فوراً یک اجلاس منطقه‌ای میان سران‌دولت‌های شاخ برگزار کنند و همچنین از هم‌پیمانان خاورمیانه خود بخواهند رویکردی جمعی‌تر نسبت به امنیت منطقه‌ای اتخاذ کنند.

نسخه‌ای دیگر، تاریک‌تر از یکپارچگی، نیز در حال ظهور است. اماراتی‌ها و سعودی‌ها می‌توانند مواضع خود را در شاخ آفریقا مستحکم کنند، حتی اگر دو پایتخت اختلافات خود را تا حدودی رفع کنند. رقابت‌های دیگر میان قدرت‌های خاورمیانه—به‌عنوان مثال، بین ترکیه و قطر از یک سو و اسرائیل و امارات متحده‌عرب از سوی دیگر—می‌توانند خطوط داخلی شاخ را تشدید کنند. به هر حال، بازگشت شاخ آفریقا به صحنه خاورمیانه به‌نظر می‌رسد غیرقابل بازگشت باشد. سؤال این است که آیا قدرت‌های مختلف می‌توانند راهی برای مدیریت منافع متفاوت خود به منظور خنثی‌سازی درگیری پیدا کنند یا اینکه، درگیری پس از درگیری، به این نتیجه می‌رسند که جنگ‌های آغاز شده در یک سوی دریای سرخ دیگر محدود به همان‌جا نمی‌مانند و میلیون‌ها غیرنظامی در سراسر شاخ آفریقا با هزینه سنگین مواجه می‌شوند.

شما در حال خواندن یک مقالهٔ رایگان هستید
‑ دسترسی بدون دیوار پرداخت به مقالات جدید و بیش از یک قرن آرشیو
‑ شش شماره در سال به صورت چاپی و آنلاین، به‌همراه مقالات صوتی
‑ باز کردن دسترسی به برنامهٔ Foreign Affairs برای مطالعه در حرکت