📌 چکیده
در سپتامبر حوثی‌های تحت حمایت ایران جزیرهٔ پریم یمن را که در تنگه باب‌ال‌مندب، نقطهٔ باریک ورودی دریای سرخ به خلیج عدن است، به‌دست آوردند؛ این اقدام باعث افزایش خطر مسدود شدن مسیرهای کشتیرانی و ارتقای هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل شد و فشار اقتصادی بر کشورهای آفریقایی به‌ویژه جیبوتی و اتیوپی را افزون کرد. جیبوتی به‌عنوان قطب تجاری و نظامی مهم، با ورود کمتر کشتی‌ها و افزایش هزینه‌ها مواجه شده و سازمان ملل به‌دنبال کمک به هزاران پناهندهٔ یمنی است که به این کشور می‌رسند. اتیوپی که بیش از ۹۵ ٪ تجارت خود را از طریق بنادر جیبوتی انجام می‌دهد، هم‌زمان با درگیری‌های داخلی در ناحیهٔ تیگرای با خطر مسدودسازی تجاری دیگر روبروست؛ در عین حال، نگرانی‌ها دربارهٔ گسترش همکاری حوثی‌ها با گروه الشباب در سومالی و تأثیرات احتمالی بر عبور ایمن از باب‌ال‌مندب ادامه دارد.
چگونه درگیری حوثی‑عربستان سعودی بر کشورهای آفریقایی تأثیر می‌گذارد
در سپتامبر، یکی از بزرگ‌ترین درگیری‌های خاورمیانه به چشم آفریقا رسید؛ زمانی که حوثی‌های تحت حمایت ایران جزیرهٔ پریم یمن را تصرف کردند.
این جزیره باریک‌ترین نقطهٔ تنگه باب‌ال‌مندب را تشکیل می‌دهد؛ تنگه‌ای که ورودی جنوبی دریای سرخ را به خلیج عدن متصل می‌کند. این جزیره حدود ۲۰ کیلومتر (۱۲ مایل) از جیبوتی و ۲۰ دقیقهٔ پروازی از اتیوپی فاصله دارد.
در اوایل اکتبر، نیروهای مسلح یمن به همراه متحدان سعودی خود عملیات ضدپیشرویی را آغاز کردند. حوثی‌های تحت حمایت ایران از آغاز جنگ غزه در سال ۲۰۲۳ به کشتی‌های تجاری شلیک می‌نمایند.
پیامدهای اقتصادی با افزایش تعداد پناهندگان هم‌پوشانی دارد.
اقتصادهای آفریقایی پیش از این از بحران تنگه هرمز رنج می‌برند؛ بحرانی که سوخت و کود را کم‌نقش و گران‌قیمت کرده است.
اگر تنگه باب‌ال‌مندب نیز غیرقابل عبور شود، وضعیت می‌تواند تشدید یابد. شرکت‌های کشتیرانی مجبور می‌شوند مسیرهای دوری از طریق کانال سوئز، که تحت کنترل مصر است، یا نوک جنوبی آفریقا را انتخاب کنند؛ همان‌طور که برخی پیش از این انجام می‌دهند. هزینه‌های اضافی به مصرف‌کنندگان منتقل خواهد شد.
هزینهٔ انسانی تشدید تنش در یمن تقریباً بلافاصله جیبوتی را تحت تأثیر قرار داد. بر پایهٔ آمار آژانس پناهندگان سازمان ملل (UNHCR)، از سپتامبر حداقل ۳۷۰۰ پناهنده از یمن به جیبوتی عبور کرده‌اند. اکثر افرادی که به منطقهٔ شمالی اوبوک این کشور رسیده‌اند، زنان و کودکان هستند.
UNHCR در حال آماده‌سازی کمک به ۱۰ ۰۰۰ نفر دیگر است که هنوز به جیبوتی نرسیده‌اند. اما اوبوک، که در مرز با اریتره قرار دارد، به‌طور فوق‌العاده‌ای خشک است و این مسأله مشکلات دیگری به‌وجود آورده است.
«آب زیادی اینجا نداریم. زیرزمینی هم به‌کل وجود ندارد»، الساندرا روکاسالو، نمایندهٔ برنامه توسعهٔ سازمان ملل (UNDP) برای جیبوتی، به DW گفت. «همه چیز باید شیرین‌سازی شود.»
جیبوتی یک قطب نظامی استراتژیک محسوب می‌شود.
با وجود وسعت کوچک، جیبوتی — کشوری با اکثریت مسلمان در شاخ آفریقا و جمعیتی کمی بیش از یک میلیون نفر — نقش مهمی در منطقه ایفا می‌کند. موقعیت آن در ورودی دریای سرخ، آن را به قطب تجاری و نظامی جذابی تبدیل کرده است.
ایالات متحده آمریکا، چین، فرانسه، ایتالیا و ژاپن همگی پایگاه‌های نظامی خود را در جیبوتی دارند. بوندس‌ور آلمان نیز تا سال ۲۰۲۱ به‌عنوان بخشی از مأموریت دریایی برای مبارزه با دزدی‌های دریایی حضور داشت.
بندرهای غیرنظامی کشور به‌عنوان مراکز ترانس‌شیپ یا گره‌های میانی برای بارهای جهانی، کالاها و کانتینرها عمل می‌کنند. تا کنون پیشروی حوثی‌ها منجر به خالی شدن اسکله‌های جیبوتی نشده است.
اما روکاسالو هشدار داد که هنوز پیامدهای احتمالی وجود دارد: «در اصل، اینجا رونق اقتصادی است — که همانند هر کشوری که در حال رشد است، نیاز به مصالح ساختمانی دارد: سیمان، مواد اولیه و موارد دیگر.»
در حال حاضر پول کمتری وارد می‌شود چون کشتی‌ها مجبورند تقریباً دو برابر هزینهٔ بیمه و بیمهٔ مجدد بپردازند. «کشتی‌های بسیاری دیگر مایل به عبور از کانال سوئز نیستند. بسیاری دیگر نیز نمی‌خواهند از دریای سرخ عبور کنند.»
تأثیرات زنجیره‌ای برای اتیوپی، همسایهٔ بی‌دریا