‏🟠 ۳/۴

انصار الله در دههٔ ۱۹۹۰ در استان صعده شکل گرفت. پایهٔ مذهبی آن زیدیت است که شاخه‌ای بومی از تشیع محسوب می‌شود. رهبر کنونی، عبدالملک الحوثی، پس از کشته شدن برادرش حسین در سال ۲۰۰۴، رهبری را بر عهده گرفت. در بازهٔ ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۰، او جنبش را در شش عملیات نظامی علیه دولت علی‌عبدالله صالح رهبری کرد و هر یک از این عملیات‌ها توانمندی‌های نظامی حوثی‌ها را تقویت کرد. توانایی او در مقابله با حریف قوی‌تر، عبدالملک الحوثی را به نماد مقاومت تبدیل کرد. در بهار عربی، حوثی‌ها از ضعف دولت انتقالی بهره بردند و در سال ۲۰۱۴ شهر صنعا را تصرف کردند.

مداخلهٔ عربستان سعودی در سال ۲۰۱۵ به نفع حوثی‌ها بود. دخالت خارجی این امکان را به آن‌ها داد تا فراتر از تصویر یک رهبر شمالی پیش بروند و خود را مدافع یمن در برابر تجاوزات خارجی معرفی کنند.

دولت ایران نقش مهمی در تقویت این جنبش ایفا کرد. دولت ایران به حوثی‌ها کمک کرد تا به سرعت توانمندی‌های نظامی و فنی خود را گسترش دهند. هم صنعا و هم دولت ایران عربستان سعودی را دشمن می‌دانند. برای دولت ایران، عربستان سعودی یکی از رقبای اصلی منطقه‌ای است. برای حوثی‌ها، این کشور بیش از یک دهه است که کمپین نظامی علیه آن‌ها به راه انداخته است. با این حال، نگاه کردن به انصار الله به‌عنوان نیابتی دولت ایران ساده‌انگارانه است. بر خلاف حزب‌الله لبنان، حوثی‌ها خودمختاری قابل توجهی دارند و تحت کنترل سرویس‌های امنیتی دولت ایران نیستند.

دام حوثی‌ها برای عربستان سعودی

زمان‌بندی این اتفاق برای عربستان سعودی به‌هیچ‌وجه مناسب نبود. پس از بسته شدن تنگه هرمز، عربستان سعودی حجم عظیمی از نفت خام را به سمت پایانه‌های خود در دریای سرخ هدایت کرد. برای مدتی این مسیر منبع اصلی صادرات عربستان شد. اکنون سمت غربی شبه‌جزیرهٔ عربستان نیز ناامن است. در اوایل سپتامبر، حوثی‌ها به‌سلسله‌ای از تأسیسات آرامکو سعودی حمله کردند. حدود ۱۰ و ۱۱ سپتامبر، پهپادهای ناشناس از خاک عراق پرتاب شدند و خط لولهٔ شرق‑غرب را که روزانه ۴ تا ۵ میلیون بشکه حمل می‌کرد، از کار انداختند. تا ۲۲ سپتامبر، پمپاژ به‌جزئی بازگشت، اما بازگشت به ظرفیت کامل ممکن است شش تا هشت هفته زمان ببرد.

محمد بن سلمان، ولیعهد، اصلی‌ترین حامی مداخلهٔ ۲۰۱۵ در یمن بود. ریاض حوثی‌ها را نیابتی دولت ایران می‌دانست و ائتلافی شکل داد تا آن‌ها را از پایتخت بیرون راند و دولت هم‌پیمان هادی را بازگرداند. یازده سال پس از آن، انصار الله همچنان کنترل شمال را حفظ کرده و خسارات اقتصادی و سیاسی جدی به عربستان سعودی وارد می‌کند.

پس از آغاز حمله، ولیعهد بن سلمان دو بار در یک روز با ترامپ تماس گرفت و او را به انجام حملات هوایی آمریکا در یمن دعوت کرد. کاخ سفید از ورود به جنگ خودداری کرد و به‌جای آن پشتیبانی اطلاعاتی ارائه داد. این نشانگر عدم تمایل واشنگتن برای باز کردن جبههٔ دوم در خاورمیانه است. در مذاکرات اخیر در عمان، حوثی‌ها نیز اعلام کردند که قصد حمله به کشتی‌های آمریکایی را ندارند. هم‌زمان، ریاض برای دریافت حمایت‌های دفاع هوایی به فرانسه، بریتانیا، پاکستان و مصر روی آورد.

پیمان مکه که عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ۷ اوت امضا کردند، اکنون با آزمون جدی مواجه است. این پیمان اصل دفاع جمعی را اعلام کرده بود؛ اما پس از حملات حوثی‌ها، توافق بلافاصله با واقعیت‌های سیاسی درگیر شد. وزیر دفاع پاکستان گفت می‌توان این پیمان را فعال کرد، اما روز بعد دفتر امور خارجه اعلام کرد که هنوز هیچ اقدام نظامی در دستور کار نیست. آنکارا به محکوم کردن حملات و تأکید بر حاکمیت پادشاهی سعودی اکتفا کرد. در ۵ اکتبر، این سه کشور توافق کردند تا «اقدامات بازدارندگی جمعی» را برای دفاع از عربستان سعودی به‌کار گیرند، اما هنوز مشخص نیست این اقدامات به چه شکل اجرا خواهد شد.

موضع ریاض به‌تدریج به‌مانند یک زوگزوآنگ ژئوپولیتیکی در شطرنج است؛ وضعیتی که در آن بازیکن گزینهٔ مناسبی ندارد. در شرق، جمهوری اسلامی ایران تنگه هرمز را بسته است. در غرب، حوثی‌ها به‌طور منظم کشتی‌های سعودی را در دریای سرخ هدف می‌گیرند و متحدان پادشاهی سعودی عجله‌ای برای کمک ندارند. اینکه محمد بن سلمان بتواند راهی برای خروج پیدا کند، هنوز نامشخص است. در حال حاضر، هر حرکت جدید روی شطرنج‌خانهٔ خاورمیانه هزینهٔ بیشتری برای ریاض به‌همراه دارد و خطر بیشتری به‌وجود می‌آورد.

دسترس جهانی حوثی‌ها