ГУРНЕВІЧ

Бачу, што некаторых трыгераць заявы былога кіраўніка польскай разведкі пра Беларусь. (ніжэй поўны тэкст інтэрвію). Але выглядае, што няма адзінай эфектыўнай тактыкі паводзін Захаду з Лукашэнкам. А гэты чалавек прапануе прынамсі нейкі расклад, які можа прывесці да зруху. А можа і не. Але тое, што ёсць зараз, дакладна не прыводзіць. Хацелася б грунтоўнай дыскусіі на гэты конт, а не ляманту пра здраду і адбельвальнікаў.

Краўчык, на маю думку, ніякі не лабіст Лукашэнкі і не мае ілюзій, што гэта за чалавек. Ён агучвае польскі інтарэс, пра які адкрыта або шэптам вам скажуць польскія палітыкі розных партый: лепш, каб паміж Польшчай і Расеяй існавала дзяржава Беларусь. І чым менш яна будзе залежнай ад Расеі, тым лепш для Польшчы. І для беларусаў. Тут Краўчык прыводзіць карэляцыю: чым больш у Беларусі кантактаў з Захадам, тым больш у беларускай нацыі магчымасцяў на нешта ўплываць і быць суб’ектам. Ён прыводзіць у прыклад перыяд ад 2015 да 2020 году. Дзіўна аспрэчваць, што гэта быў “залаты час” лукашызму: канцэрт у гонар БНР у цэнтры Менску, а прарасейскія чарнасенцы былі маргіналамі нават для прапагандыстаў. Публікацыі незалежных СМІ ўплывалі на рашэнні чыноўнікаў, а прадстаўнікі НДА супрацоўнічалі з вертыкальшчыкамі.

Вярнуць той час сёння – нерэальна. І яшчэ менш рэальна дамагчыся таго, што ставіць на мэце Брусэль – адмова Лукашэнкі ад рэпрэсій і спыненне падтрымкі вайны супраць Украіны. Гэта вельмі маральная пазіцыя, правільная ва ўсіх сэнсах, але невыканальная. Чым больш санкцый – тым больш далей Лукашэнка вядзе Беларусь у бок Расеі. Гэта ўжо аксіёма. А потым людзі лямантуюць, што Беларусь жахлівая залежная ад Расеі. Дык а якая альтэрнатыва? Каб быць менш залежнай, трэба каб тая Расея мела менш відавочных рычагоў уплыву на Лукашэнку. Краўчык лічыць, што сёння гэта магчыма.

Гэта не значыць, што Лукашэнка кіне Расею і пабяжыць на Захад. Не трэба быць былым кіраўніком разведкі, каб разумець, што Лукашэнка не адмовіцца быць Лукашэнкам. Але магчыма намацаць, на якія кампрамсі ён гатовы пайсці ўзамен за тое, каб не душыць беларусаў. Бо павінна быць хоць нейкая адліга, хай сабе “адліга” у двухкоссі. Бо без змены статус-кво ніколі не з’явіцца прасторы, у якой беларусы ўнутры краны могуць акрыяць і збудаваць сілу. Ужо 6 год расце пакаленне, якое не ведае, што нават такое апазіцыя, якая існавала ў Беларусі да 2020.

Санкцыі гэтае статус-кво не зменяць. Мы гэта бачым па пяці гадах пасля 2020, і на шмат якіх гістарычных прыкладах. Супраць камуністычнай Польшчы ў свой час былі санкцыі, але гэта не замінала тым жа амерыканцам праводзіць з імі перамовы і прапановаць здзелкі. Санкцыі — гэта інструмент, а не маральная мэта. Санкыі ўводзяцца для таго, каб іх скасаваць за нешта. А для гэтага мусяць адбыцца кантакты і перамовы.

Калі з дапамогай кантраляванага змякчэння можна атрымаць вызваленьне людзей, паменшыць залежнасьць Беларусі ад Расеі і стварыць канал уплыву на Менск, гэта варта разглядаць.

Краўчык разумее, што Лукашэнка ніколі не стане дэмакратам. Адзінае, што цікавіць яго як паляка – каб у Расеі было менш рычагоў эканамічнага ўплыву на Беларусь. Лукашэнка падрымаў Расею ў 2022, калі сам загнаў сябе ў кут. Але ў 2014, пасля анэксіі Крыма, ён не патдрымаў Расею, бо ўжо тады ў эканамічным плане на РФ прыходзілася 48% беларускага гандлю. А зараз - да 70% .

Таму логіка Краўчыка тут простая – трэба спрабаваць уплываць на Лукашэнку, а не проста заняць чыстую і маральную пазіцыю, якая на жаль, не прыносць плёну. Ён не прапануе здымаць усе санкцыі, давяраць Лукашэнку і тым больш любіць яго. Разведчык прапануе быць больш гнуткімі, спрабаваць гуляць, разыгрываць, каб у палякаў не знік буфер паміж імі з Расеяй. Бо пакуль у іх ёсць усе прычыны перажываць.

Хочацца нармальнай грунтоўнай дыскусіі. На днях іншы польскі дыпламат будзе ў эфіры "Свабоды" апаніраваць Краўчыку.

https://www.svaboda.org/a/33870541.html

Калі вам трэба нешта салодкае з раніцы, паслухайце інтэрвію з былым кіраўніком польскай разведкі, палкоўнікам Краўчыкам:

«Беларусы — гэта вельмі спакойны, грунтоўны і, я б сказаў, самы прагматычны народ былой Рэчы Паспалітай. Палякі маюць свой рамантызм, украінцы — казацкую душу, нашыя браты з краінаў Балтыі — крыху скандынаўскага песімізму. А беларусы — гэта народ найбольш прагматычны і надзвычай працавіты. І яшчэ адна рэч, якая вельмі кідаецца ў вочы, проста вельмі кідаецца ў вочы, калі наведваеш Беларусь, — гэта парадак і дагледжанасць. Гэта нават могуць быць бедныя мясьціны, хаты не асабліва багатыя, але тое, што кідаецца ў вочы, — гэта менавіта парадак, чысціня і клопат пра наваколле. Беларускае грамадства — гэта заходняе грамадства. Я нават часам называю Беларусь «Швейцарыяй Усходу».

Але ж размаўлялі мы зусім не пра салодкія рэчы. Мне цікава было дазнацца, чаму Пётр Краўчык лічыць Лукашэнку разумным і эфектыўным палітыкам? Як такі «разумны» палітык зацягнуў краіну ў расейскую пятлю, што польскай разведцы даводзіцца яго выцягваць адтуль? Чаму ён перакананы, што праз 32 гады прарасейскай палітыкі, Лвкашэнку можна адцягнуць ад Расеі? І калі Лукашэнка такі хітры, то чаму Расея ў 2020 паставіла менавіта на яго, а не на больш згаворлівала палітыка? І яшчэ палкоўнік назваў галоўную пагрозу незалежнасці Беларусі. І гэта, на яго думку, не Лукашэнка.

https://youtu.be/79ufq9rOFjE?is=jQE36V0s-a7Td6KN

Я буду карыстацца і хайпіць любой абсурднай заявай пра Беларусь і беларусаў, нашую гісторыю, або сучаснасць, якая будзе сыходзіць ад вельмі вядомых прадстаўнікоў суседніх краін. І чым рыба будзе тлусцейшай, тым лепш. Не для палемікі з імі (наўрад ці яны даведаюцца пра маё існаванне), а для таго, каб трохі пабурліла паміж намі, унутры нашай супольнасці. Каб мы бачылі, якая прорва нас дзеліць з гэтымі людзьмі, наколькі яны нам чужыя і што мы павінны быць сабой, дбаць пра сябе і фармуляваць свае сэнсы. А тыя спікеры для нас - ніхто, ну, максімум суседзі, якіх мы не выбіралі.

Не словы Парфёнава важныя ў гэты момант, ні любога іншага, хто кажа "Белоруссия" або ўсміхаецца ад словазлучэння "беларуская готыка". Важна як мы рэагуем, што мы адчуваем у гэты момант, што мы хочам бараніць сваё, не дазваляем сабой патураць. У гэты момант мы развіваемся і расцем. Мацуюцца нашыя інтэлектуальныя цягліцы, мы як армія, што загартоўваецца ў баю. Калі ў нас нехта плюне, хай не сумняецца, што атрымае харкача назад. А калі захоча акадэмічную спрэчку, мы дэлегуем на яе свае найлепшыя розумы.

Але і тое, і другое, павінна ўплываць на нас, на тое, што мы чуем пра сябе і як сябе бачым. Важныя не Парфёнаў, Арцемій Лебедзеў ці Аршавін, які падчас візіту ў Беларусь ломіць язык аб нашум мову, а тое, што мы пра сябе даведваемся і што гэта абуджае ў нас. Адзін з маіх guilty pleasure - відосікі расейскіх турыстаў, якія шчыра ўражваюцца таму, што бачаць у Беларусі. І я стараюся пра гэта напісаць, паказаць. Не для таго, каб парадавацца, што нехта пра нас згадаў, а каб на гэтым кантрасце больш беларусаў убачыла сваю ўнікальнасць і непаўторнасць.

І калі нехта будзе казаць, што гэта ад комплексу непаўнавартасці - усміхніцеся гэтым снобам. Так робіць любая нацыя: смакуе тое, што іншыя кажуць пра яе. Толькі сакрэт у тым, што мы з гэтым зробім - будзем надувацца і абражацца, ці пратворым гэта ў паліва і заліем у свой бензабак, каб націснуць напоўніцу педаль газу. Для гэтага трэба выкарыстоўваць любую нагоду. Калі апошняй застанецца чысціня нашых вуліц, то асабіста я буду юзаць і яе.

Чаму Папа Рымскі ня едзе ў Беларусь?

Лукашэнка неаднаразова запрашаў Папу Рымскага ў Беларусь, але ніводзін пантыфік за гады незалежнасці так і не прыехаў. Чаму гэтыя запрашэнні застаюцца без выніку і якую ролю ў гэтым адыгрывае Маскоўскі патрыярхат? Тлумачу, што стрымлівае Ватыкан, чаму ва Ўкраіну Папа прыехаў насуперак пярэчанням Масквы і што гэтая гісторыя кажа пра незалежнасць Беларусі.

https://www.youtube.com/watch?v=M8QSlARegd8

Добра, што НН звярнула ўвагу на словы расейскага шоўмэна Парфёнава пра Шагала. "Белоруссия здесь ни при чём", - кажа Парфёнаў у агулам добрым інтэрвію, - Ён французскі і рускі мастак яўрэйскага паходжання". І ў гэты час аператар паказвае каменчык з магілы Шагала, з надпісам па-беларуску: "Вітаем з Радзімы, з Каханнем, Аляксандра".

Далей адбываецца кур’ёз. Парфёнаў кажа, што Набокаў быў расейскім патрыётам. На што журналістка кажа, як гэта, ён жа называў сябе амерыканскім пісьменнікам? Ані Шагал, ані Набокаў ўжо не могуць узяць удзел у гэтай дыскусіі. Значыць, будзем мы.

Мастак узгадаваўся ў беларускай правінцыі, дзе стыхія размаўляла на беларускай мове. Навокал народная культура беларусаў. Парфёнаў узгадвае Ідышлэнд. А якая яшчэ краіна Еўропы можа пахваліцца тым, што ідыш быў яе дзяржаўнай мовай? Вядома, Беларусь. Зразумела, Шагал не быў беларусам. Але Беларусь была яго Айчынай.

У 1990-я стогадовыя бабулькі ў маёй вёсцы размаўлялі на чысцюткай беларускай, але дзівіліся, калі я называў іх мову беларускай. Яны называлі яе простай мовай і не ведалі, што яна беларуская. Але ад гэтага яна не пераставала быць беларускай. І беларускія землі ў складзе Расейскай імперыі не пераставалі быць зямлёй беларусаў. І зямлёй генія Шагала.

Пакуль мы яго лічым сынам нашай зямлі (на што маем усе правы) значыць ён такім і будзе для нас. А тое, што лічаць Парфёнавы, нам да "сиреневой луны". Забаўна, што над магілай Парфёнаў цытаваў верш Вазнясенскага пра Шагала, дзе галоўны матыў - васількі. Мы ж то ведаем, што гэта наша чароўная кветка.

Чаму аднак добра, што мы звярнулі ўвагу на яго словы... Прычына банальная. На гэтым кантрасце мы атрымлі яшчэ адну нагоду ўзгадаць нашага Шагала. Днямі быў анонс перакладу яго ўспамінаў на беларускую ад Сяргея Шупы. Не палянуйцеся замовіць. Эпізод з кнігі:

«Але хіба ж гэта Расія? Я Расію толкам і ня бачыў. Дзе той Ноўгарад, дзе Растоў, дзе Кіеў, дзе, дзе? За ўсё маё жыцьцё да сёньняшняга дня я бачыў толькі Петраград, Маскву, мястэчка Лёзна і Віцебск. Віцебск — гэта наагул асобная краіна. Асаблівы горад, няшчасны горад. Смутны горад. Горад, поўны маладых дзяўчат, да якіх я не пасьпеў (або не хапіла розуму) падступіцца. Горад дзясяткаў ці, можа, і соцень сінагог, ятак і мінакоў... Хіба гэта Расія? Гэта мой горад, горад, які я для сябе знайшоў...»

Пакуль мы памятаем сваіх, ніхто ў нас іх не скрадзе. І дзякуй Аляксандры, чый каменчык з надпісам па-беларуску паказаў містычным чынам, якая насамрэч радзіма Шагала і чый ён мастак.

Хто можа атрымаць рэальны ўплыў у Беларусі, калі Лукашэнкі ня стане? Даследчыкі прааналізавалі амаль 300 біяграфій і тысячы сувязяў унутры беларускай улады і вылучылі 17 ключавых фігураў сістэмы. Тлумачу, хто гэтыя людзі і чаму ў момант транзыту ўлады іх сувязі могуць аказацца важнейшымі за пасады.

https://www.youtube.com/watch?v=nI3QpyDijko

Пачуў сёння выпадкова гэтае відэа і сляза навярнулася. Паслухайце як размаўляе жанчына. Гэтая бабуля жыла ў Прудах, 4 км ад Налібак. Гэта практычна літаратурная беларуская, проста што без складаных канструкцый і слоў. У нас усе так і размаўлялі. Калі я быў дзіцем, старэйшыя навокал гаварылі як героі "Новай Зямлі" Коласа, асабліва з пакалення дзядоў, народжаныя ў 1920-х. Там быў шык.

Ніколі не чуў ад сваіх бабуляў і дзеда ані расейскай (думаю яны не ўмелі на ёй складна размаўляць), ані нават трасянкі. Ёю грашыла ўжо пакаленне маіх бацькоў. У маім дзяцінстве беларуская вёска размаўляла вось на такой беларускай як тут на відэа.

Паводле апошняга перапісу, ажно 95,9% жыхароў нашага сельсавета размаўляе ў побыце па-беларуску. Але мова страшна сапсавалася, бо беларускай ужо няма па тэлебачанні ў такіх аб'ёмах як раней, а брахалаўкі, як нашы называлі радыё на сцяне - ліквідавалі. Людзі яе проста перасталі чуць.

СЬЦЯПАН ПУЦІЛА пра пра новыя пратэсты, NEXTA і спэцслужбы

Сьцяпан Пуціла тлумачыць, чаму NEXTA больш не зьбіраецца каардынаваць пратэсты, калі беларусы зноў масава выйдуць на вуліцы, і адказвае на прэтэнзіі да ролі каналу ў падзеях 2020 году. У вялікай размове на «Канапе» — пра абвінавачаньні ў магчымым уплыве расейскіх спэцслужбаў, Рамана Пратасевіча, беларускіх палітыкаў, будучыню NEXTA і магчымыя сцэнары пераменаў у Беларусі.

https://www.youtube.com/watch?v=Yru6Mo9SP70&t=520s

35 год таму бел-чырвона-белы сцяг і "Пагоня" сталі дзяржаўнымі сімваламі. У 2020 мы ўбачылі, што яны не перасталі такімі быць і аб’ядналі нацыю. І мы ўжо ніколі гэтага не разбачым.

У 1995 ніякага грамадскага запыту на змену сімвалаў не было, гэта звычайная замова ўлады, бо сцяг - сімвал пераможцаў. Краінай кіруюць сілавікі, а каму як не ім ведаць вагу сімвала ў барацьбе. Нюанс у тым, што свой сцяг яны вешаюць сілай, а мы свой уздымаем самі, без загадаў, бо гэта наш асэнсаваны выбар.

У беларусаў да бчб сцягу каханне з першага погляду. Клаўдзій Душ-Душэўскі стварыў яго эскіз у лютым 1917, праз месяц гэтыя колерыя былі галоўным элементам "Дня нацыянальнага значка" ў Менску, а напрыканцы таго ж году пад ім пачынаў працу Ўсебеларускі з’езд, які ў выніку прывёў да абвяшчэння дзяржавы Беларусь. Калі ў 1991 годзе БНФ ініцыяваў галасаванне за бел-чырвона-белы сцяг і "Пагоню", дык ЗА прагаласавалі нават камуністы, сярод якіх былі і ветэраны, і гэбісты. Бо перад прыгажосцю гэтых сімвалаў немагчыма ўстаяць!

Некаторыя ацэнкі паездкі Джона Коўла ў Менск выклікаюць штосці на мяжы здзіўлення і прыгнечанасці. Ад “мала вызвалілі” да таго, што гэта “звычайны гандаль людзьмі”, і што “ў ЗША свае інтарэсы”. Некаторыя пішуць яму гэта наўпрост у каментарах.

Нават калі б учора вызвалілі АДНАГО чалавека, варта туды было ехаць. Крытыкі і “раэалісты”, у вас шмат іншых варыянтаў спыніць пекла людзей у турме і іх блізкіх, якія гадамі чакаюць? Гэта што, кіно ці кампутарная гульня? Адзін спадар параіў учора Коўлу моцны ход: даць Лукашэнку 24 гадзіны. Наглядзеўся фільмаў пра Рэмба, не іначай.

Эканамісты тлумачаць, што скасаванне амерыканскіх санкцый практычна ніяк не паўплывае на “Лакафарбу” і “Беллеспаперпрам”, паколькі яны і так не гандлявалі з ЗША. Дык што ў гэтым гандлі здабылі амерыканцы? Накупляліся калію за 44 мільёны даляраў? Што ж яны атрымалі такое каштоўнае?

Можа PR у амерыканскіх медыях? Беларусь там тысячная па ліку тэма, якая практычна нікога не цікавіць. Паспрабуйце знайсці нешта на нашу тэму на старонках амерыканскай адміністрацыі, Белага Дому. Там нуль!
Або заўвагі: гэтых то вызваляць, але пасадзяць іншых. І? А каб гэтых не вызвалілі, то чарговых бы не садзілі? Дзе сувязь? І па рэакцыі Лукашэнкі, які “сеў на каня”, мы пабачылі, што Коўл гэтае пытане ўздымаў.

Камусці муляе, што Коўл піў з Лукашэнкам гарэлку, іншаму, што яго называюць прэзідэнтам. Людзі, вам шашачкі ці ехаць? Хай хоць вёдрамі п’юць, абы ніводзін з нашых людзей не пакутаваў. Хаця б таму, што наш уплыў на ўсё гэта і так нулявы.

Лукашэнка стаў нашчадкам «панскай Польшчы»

За некалькі дзён да 17 верасня, які ад 2021 году ў Беларусі называюць Днём народнага адзінства, улады пачалі расказваць беларусам у Threads, як страшна жылося ў Заходняй Беларусі пры паляках. Усе гэтыя дні профілі дзяржаўных установаў і рэгіянальных СМІ сталі адной вялікай прапагандысцкай насценгазетай. Там нібы пад капірку з'яўляліся аднатыпныя выявы, згенераваныя штучным інтэлектам, «ажыўленыя» фатаздымкі і кароткія тэксты пра жахі жыцця ў «панскай Польшчы». Часткова праўдзівыя, часткова з лютым трэшам.

У пастах «пра этнацыд на беларускіх землях» прапагандысты чакана выйшлі самі на сябе. Тое, што палякі рабілі 100 год таму беларусам, улады Беларусі самі сёння робяць свайму ж народу: абмяжоўваць родную мову, закрываць школы і арганізацыі, забараняць кнігі, пераследуюць людзей за грамадскую дзейнасць і не даюць ім адстойваць свае правы. Тады гэта рабіла польская дзяржава ў дачыненні да беларускай меншасці.

Сёння падобныя практыкі выкарыстоўвае ўжо беларуская дзяржава — супраць грамадзян уласнай краіны. А сучасная Польшча стала бяспечным месца, куды беларусы ўцякаюць ад пераследу на радзіме.

Тэкст з падрабязным аглядам трэшу вось тут: https://smarturl.click/mqwqBz

Вызваленыя сёння палітвязні. У Беларусі ёсьць два нобелеўскія лаўрэаты, было б цудоўна, калі б яны намінавалі Джона Коўла на атрыманне Нобеля.

Гонар за нашых!!! На Венецыянскім фестывалі ўпершыню за 40 год паказалі фільм пра Беларусь

Андрэй Куціла працаваў над ім 5 год. Фільм «Лісты з маўклівай краіны» расказвае гісторыі людзей, чыё жыццё змянілі рэпрэсіі, турма і выгнанне. Калі мы думаем, што свет ведае пра нас і нашу трагедыю, перанасачаны ёю, то ім адказвае сам Куціла.

«Учора на прэм’еры італьянка першы раз пачула пра Беларусь увогуле. Для яе адкрыўся іншы свет. Яна ніколі ня ведала, што такая краіна ёсьць і што там адбываецца ўнутры», — кажа Куціла.

https://smarturl.click/97EQMD

Сваім новым ролікам, выглядае, я зараблю чарговую крымінальную справу. Пару гадоў таму Лукашэнка абяцаў паказаць свету, што такое генацыд беларускага народу (ён хіба нават не зразумеў, што сказаў). З усіх прасаў хунта ганіць Захад, які нібыта хавае інфармацыю пра трагедыю беларусаў падчас ІІ сусветнай вайны. Але калі дакладна паглядзець, то беларускія гісторыкі, якія абслугоўваюць рэжым, абапіраюцца ў сваіх падліках на працы акурат заходніх адмыслоўцаў. Менавіта заходнія гісторыкі кажуць публічна, што Беларусь пацярпела найбольш у той вайне. Па спасылцы далей тлумачу як лукашэнкаўцы ператварылі бяду беларусаў у зброю, якой караюць саміх жа беларусаў.

https://www.youtube.com/watch?v=JCTOxxn0jmU

2/2

— У часы перабудовы і непасрэдна перад распадам СССР беларускія дысідэнты ня маглі адкрыта выступаць супраць савецкай улады. Яны карысталіся эўфемізмамі і вымушаныя займацца экалогіяй, змагацца з бюракратыяй, развіваць нацыянальную свядомасць. Пазьней гэтыя людзі сталі элітай незалежнай Беларусі. Гісторыя паўтараецца. Сёння адной з нешматлікіх магчымасцяў для актыўнасці ў Беларусі з'яўляецца гуртаванне вакол беларускай ідэнтычнасці, пераход на беларускую мову, вывучэнне гісторыі, каб у краіне заставалася ўсё менш прасторы для «рускага міру». І людзі гэта робяць. Імпульс да зменаў у Беларусі можа нарадзіцца толькі ў Беларусі, а ўзначаліць гэтыя зьмены можа толькі чалавек, які знаходзіцца ўнутры Беларусі. Дыяспара можа толькі дапамагаць у гэтым. Таму я з захапленнем гляджу на любую актыўнасць беларусаў унутры краіны, бо ведаю, што менавіта такія людзі калісьці прывялі да распаду Савецкага Саюзу.

Пачобута не арыштуюць, а праз тыдзень прапаганда скажа, што ён нікому непатрэбны, таму і з'ехаў назад

У сувязі з вяртаннем Анджэя Пачобута ў Беларусь польскі партал Interia задаў мне некалькі пытанняў. Пакідаю тут некалькі найважнейшых тэзаў, спасылка ВОСЬ

— Што кажуць пра яго вяртанне сярод беларускіх палітычных уцекачоў? Ці ёсць разуменне ягонага кроку?

— Бачаць вялікую асабістую мужнасць і паслядоўную адданасць уласным каштоўнасцям. Абсалютная большасць з іх ня мае шанцаў на вяртаньне. Як адзначыў у інтэрвію Радыё Свабода ляўрэат Нобэлеўскай прэміі Алесь Бяляцкі, на карысць Пачобута дзейнічаюць ягонае вядомае прозвішча і падтрымка польскай дзяржавы.

— Гэта шмат?

— У многіх беларускіх палітычных зняволеных, якіх пасля вызвалення з вязьніцаў гвалтам вывезлі з Беларусі, улады адабралі пашпарты. Супраць іх заводзілі крымінальныя справы і аб’яўлялі іх у вышук. Гэта азначае, што калі б яны паспрабавалі вярнуцца, іх неадкладна арыштавалі б на мяжы. Пачобут тут з'яўляецца выключэннем. Яму вярнулі пашпарт і не перашкодзілі вярнуцца, бо ў пэўным сэнсе ён чалавек са статусам VIP.

— Пытанне, ці можа ён пачувацца ў Беларусі ў бясьпецы? Як рэжым глядзіць на яго вяртанне?

— Думаю, беларускім уладам абсалютна не выгадна цяпер яго арыштоўваць. Калі б яны хацелі, маглі б проста не ўпусціць яго, як калісьці ў 2020 годзе не ўпусцілі ў краіну арцыбіскупа Тадэвуша Кандрусевіча, таксама грамадзяніна Беларусі. Праз тыдзень у Беларусь прыяжджае спецыяльны пасланнік Трампа Джон Коул, які займаецца вызваленнем палітвязняў. Менск зацікаўлены ў дыялогу з Вашынгтонам, таму гучны арышт Пачобута ўсё сапсаваў бы. Думаю, улады будуць ствараць уражанне, што яго не заўважаюць, а прапаганда, наадварот, будзе з усьмешкай пісаць: глядзіце, нікому ваш Пачобут не патрэбны.

— Спрадвечнае пытанне палітычнай эміграцыі, незалежна ад эпохі і дзяржавы, з якой яна паходзіць, — ці можна дзейнічаць дзеля свабоды за межамі сваёй краіны. Ці ўсё ж трэба вяртацца на месца і змагацца. Як адказваюць на гэтае пытанне беларусы, вымушаныя пакінуць краіну?

— Адказ не складаны. Эміграцыя, якая пакінула Беларусь з палітычных прычынаў, проста ня можа вярнуцца. Супраць тысяч людзей завялі завочныя крымінальныя справы. Напрыклад, супраць мяне ёсць тры такія справы. Як толькі я з'яўлюся на беларускай мяжы, мяне мусяць арыштаваць. Я знаходжуся ў вышуку ў сувязі з крымінальнай справай. Такая сытуацыя тычыцца практычна ўсіх маіх калегаў-журналістаў, якія працуюць за мяжой. Таму многія вымушаныя працаваць ананімна. З палітыкамі яшчэ горш. Многіх ужо завочна асудзілі. Таму проста з мяжы іх адразу павезлі б у турму. І тут ужо рытарычнае пытанне: ці можна больш зрабіць з турмы, ці з Вільні або Варшавы?

— Пытанне, магчыма, і рытарычнае, але на яго варта адказаць.

— Будзем шчырымі: з-за мяжы можна зрабіць няшмат, але за кратамі турмы — абсалютна нічога немагчыма зрабіць. Як у такой сістэме можна змагацца? Сотні тысяч беларусаў з Польшчы і Літвы павінны былі б штурмаваць мяжу са зброяй у руках? Я ня чуў пра такія выпадкі ў гісторыі свету. На гэта не дазволіць ня толькі Беларусь — гэтага не дапусцяць ні Польшча, ні Літва. Нават Украіна, якая лічыць Беларусь саюзніцай Расеі ў вайне, не выкарыстоўвае беларускіх добраахвотнікаў ва Ўкраіне супраць Лукашэнкі.

— Значыць, можна ўявіць сабе грамадскую актыўнасць, якая ня будзе выклікаць агрэсіі рэжыму?