خوجا ساغلام

🍎🏃📚✏️
 
✍️ :#مختاری_نیا
 
خزر دنیزی
 
✍️     خَزَر توٌرکلری ،سیاسی، اقتصادی و اوْردو گوٌجلری اوْلاراق  بیر تاخیم توٌرکلردن ایدیلر کی ۲۷۰۰ ایل اؤنجه هوْن توٌرکلری سوْنرالار گؤگ توٌرکلری ایچینده ان گوٌجلو بودونلاردان ایدیلار. بونلار ۲۰۰۰ اؤنجه خزر دنیزینین قوزئی و باتی ساحیللرینده اوْتراق ائدیب قودرت، دؤولت و اویقارلیق اییه سی اوْلموشلار. بونا گؤره خزرلرین ایللر بورادا اوْلماقلاری سبب اوْلموشدور بو دنیز بونلارین آدییلا چاغیریلسین.
 
 
✍️ پروفسور هئیأتین یازدیغی  " توٌرک تاریخینه قیسا باخیش /تاریخ مختصر تُرک" کیتابیندا اوْخویوروق  :
"خزرلر میلاد ۵ یوزایللیکدن ۱۰ یوزایللیکه دک خزر دنیزینین قوزئی و باتیسیندا هابئله قارادنیزین دوْغوسوندا وولقادان دنیپره دک داها قوزئیده اوْکراین دا اوْلان کییئفه دک  یاشاییردیلار.  بو زاماندا خزران دؤولتی گوٌجلو تشکیلاتی و تیجارتی وارایدی. بو اؤلکه نین ایچینده یاشایان ائل ریفاه دایدیلار و مذهب آزادلیقلاری وارایدی..( هیئت، تاریخ مختصر تُرک، ترجمه شاهمرسی، 1389: 38)
 
✍️ ۲۵ دن آرتیق شاهلیق اؤرنه یین  هونلار، گؤک تورکلر، اوْغوزلار، بولغالار، مجارلار، سابارلار یوْخسا سوبیرلر و... خزر خاقانینین بویوروغوندایدیلار.  خزر توٌرکلری ساسانلر قاباغیندا دایاندیلار ایسلام دونیایا یاییلاندان سوْنرا اونلارین دا قاباقلاریندا دایانیب ساواشدیلار. بنی امیه و بنی عباس ایله ایللر تارتیشدیلار. خزرلر میلاد   8 و 9 یوٌزایللیکده دوْغو آوروپانین ان گوٌجلو دؤولتلریندن ایدیلر.  #ایتیل شهری اوْنلارین باش کندیلری ایدی.
 
✍️  آراشدیریجیلار ، تاریخچیلر و لوغویلرین نظرینده  توٌرکجه دیلی ، خزر توٌرکلرین رسمی دیللری ایدی. خزرلر گؤگ توٌرک الیفباسیندان یارالانیب یازیردیلار. ایلک دؤنه "گؤک تانگری" اعتقادیندا و سوْنرالار یهودی و مسیحی و حتی اسلام مذهبینه ماراق گؤرسه تدیلر.
خزر دؤولتینین مذهب آزادلینین اوْلماسینا گؤره روس و آوروپا آداملاریندان بونلارین ایچینده چوْخلاری یاشاییردی. خزرلر هئچ بیر حساسییت بو مسئله یه گؤرستمه ییردیلر (عینا ایندیکی آذربایجان شهرلرینده یاشایان آداملار کیمی).  بو مسئله سبب اوْلدو خزر دؤولتی ایچیندن چوٌروسون و سوْنرالار کییئف شاهزاده سی دنیزدن و قورولوقدان خزر لره سالدیردی،  باش کندی داغیلدی و بئله لیکله خزر دؤولتی آرادان گئتدی. بونلارین چوخلاری کیریمه هابئله آذربایجانا کؤچدولر. و بو یئرلرین دبیللی اوتراقلیلاریندان اوْلدولار.
 ( هیئت، 1389: 39)
 
✍️  خَزَر آدی چوْخلو تاریخ قایناقلاریندا هازار، آزار، خازار و خزیر ده ثبت اولوبدور.
توٌرکلری  #قزل_آلما یا چیراغ اوْلوب یوْل گؤرسه دن سایین و قوتسال  #خیزیر_نبی یالواج بو خزرلر له ایگیسی دانیلماز بیر سوْروندور. خزرلرین قوْللاریندان بیری فاروق سومئرین دئدیگینه " هیزیرائلی Hizir ili اوْلموشدور.
( فاروق سومر، اوغوزلار، ترجمه آنادردی 1380 :213)
دئمه لییم تاریخ بلگه لرینه دایاناراق کاسپین ده ائله توٌرک اوْلوب #قازوین=کازوین=کاسپین سؤزونون واریانتیدیر.
ایندی ایستر خزر دنیزی خزر دئییلسین یوْخسا کاسپین دئییلسین هر ایکیسده تورک ائلی اوْلوب و دنیز اؤز آدینی بو توٌرک ائللریندن آلمیش.
 

╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
خزر سو ایتی سی(فوک خزری)
 
یالنیز خزر دنیزینده یاشایان
 
قولاقسیز سو ایتیلر ایچینده ان کیچیکی اوْلان
 
ممه لی و ییرتیجی حئیوان.
 
فا : فوک خزری
 
لاتین  Pusa caspica
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
آدا چایی :
 
 آد. یوْل قیراقلاریندا اؤز اؤزونه بیتن،
 
توٌکلو، عطیرلی و یارپاقلاری آغیمسوْو،
 
موْر گوٌللو، حکیملیده کوْلسترولو اریتمه یه،
 
بدنین گوٌونلیگینی آرتیرماغا
 
داها آنتی اوْکسیدان اوْلاراق چوْخ ایللیک،
 
اوْتسو یوْخسا چالیسو بیر جور بیتکی.
 
ت.ت. : درمان سوٌروه سی.
 
فا : مرموك. گل مریم.
 
لاتین : Salvi.  salvia officinalis lab.
 

 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

هوشنگ جعفری ۱۳۸۴ ایلده

🍎🏃📚✏️
 
هوشنگ جعفرینین شعرلریندن :
 
شَکیلچی şəkilçi = نقاش ، رسّام
 
بیر ائلی بوُران‌دا قاردا چَکَجَم
bir eli boranda qarda çəkəcəm =
ملتی را گیر کرده در برف و بوران خواهم کشید
 
بیر ائلی باهاردا واردا چَکَجَم
bir eli baharda varda çəkəcəm =
ملتی را در بهار و ثروت خواهم کشید
 
بیر بهار سالاجام قێش چیلله‌سینه
bir bahar salacam qış çilləsinə =
در سرمای زمستان، بهاری خواهم افکند
 
بیر لالا خوُنچاسێن قاردا چَکَجَم
bir lala xonçasın qarda çəkəcəm =
غنچه گل لاله‌ای در میان برف خواهم کشید
 
بیر داغێ چَکَجَم دومان ایچین‌ده
bir dağı çəkəcəm duman içində =
کوهی را در میان مه خواهم کشید
 
بیر دوُغرو بیتیرَم گومان ایچین‌ده
bir doğru bitirəm güman içində =
حقیقتی را در میان خیال به سرانجام برسانم
 
شاختادا بیر آغاج باردا چَکَجَم
şaxtada bir ağac barda çəkəcəm =
درختی بار داده در یخبندان خواهم کشید
 
بیر سئلی چَکَجَم سارا قوُینون‌دا
bir seli çəkəcəm sara qoynunda =
سارا را در میان سیل خواهم کشید
 
بیر ائلی یاردێم‌سێز یارا قۇینون‌دا
bir eli yardımsız yara qoynunda =
مردمی را بدون یاور با آغوش زخمی
 
تیکیلی بیر آغێز چَکَجَم بوما
tikili bir ağız çəkəcəm buma =
دهان دوخته‌ای را بر بوم نقاشی خواهم کشید
 
یوُللایام شَکیلین تهرانا قوما
yollayam şəkilin Tehrana Quma =
تا این تصویر را به تهران و قم بفرستم
 
بیر ائلین یوُخلوقون واردا چَکَجَم
bir elin yoxluqun varda çəkəcəm =
نابودی یک ملت را در عین وجود خواهم کشید
 
بیر دَنیز چَکَجَم دَنیزه باتێب
bir dəniz çəkəcəm dənizə batıb =
دَریایی فرورفته در دریا خواهم کشید
 
بیر ائلی چَکَجَم مین ایل‌دی یاتێب
bir eli çəkəcəm min ildi yatıb =
ملتی را خواهم کشید که هزار سال است خوابیده
 
وارلێغێن بیلمیرَم هاردا چَکَجَم
varlığın bilmirəm harda çəkəcəm =
نمی‌دانم وجودش را در کجا خواهم کشید
 
قاراباغ ائله بیل آنام‌دێر مَنیم
Qara_bağ elə bil anamdır mənim =
گویی کە قاراباغ، مادر من است
 
آنامێن دیلینه باغلێ‌دێر جانێم
anamın dilinə bağlıdır canım =
جانم به زبان مادری‌ام وابسته است
 
آنا دیلیم اؤلسه مَن ده اؤلمیشَم
ana dilim ölsə mən də ölmişəm =
اگر زبان مادری من بمیرد من هم خواهم مرد
 
باخمایێن ائلیم‌دن آرالێیام مَن
baxmayın elimdən aralıyam mən =
اگرچه از ملت خود جدا شده‌ام
 
دیلیم هارالێ‌دێر اۇرالێیام مَن
dilim haralıdır oralıyam mən =
زبانم از هر جا باشد اهل آنجا هستم
 
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

تولکونو سودان چیخارتماق اوچون حووضون باشیندا دورموشدوق، اباذر قول قیچینی چیرمالاییب حووضا دوشدو. سو قارنیندان ایدی، الینی آلتدان سالیب گؤتورمک ایسته‌دییینده لئش الینده آچیلدی، هر الینه بیر پارچاسی گلدی، او ایری قویروغو اؤلو بالیق کیمی سویون اوزونده قالدی. اباذر باغیراراق حووضدان چؤله آتیلدی، هامی پرن پرن اولدو، وحشتله اللرینی بورونلارینا توتوب حووضدان آرا آچیلدیلار. نئچه ثانیه ایچینده بیر اینسانین ایییله ده اؤله بیله‌جه‌یینه قورخو ایله ایناندیم. باغدان اولدوقجا اوزاقلاشدیم، قاچارکن آغاجلارین خول بوداغی اوز گؤزومو دیدمیشدی، دایانیب تؤشگومو دردیم، نارین اوتلارین اوستونده قوللاریمی آچیب اوزاندیم، لیلانین دا بدنینین بیر گون بئله ایی وئره‌جه‌یینه فیکیرلشمه‌مک اوچون آغ بولودلارلا بؤلوم بؤلوم اولان ماوی گؤیه باخدیم...



سوموکلری قالمیشدی
غفور امامی‌زاده خیاوی
نشر نظامی گنجه‌ای
۱۰۹ صفحه
۵۵۰ تومان


🛒 راه‌های خرید:
۱- پیام به آی دی: @online_kitabci
۲- تلفن: 04432343730-09147259171
۳- آدرس: اورمیه، خ باکری، کوی وکیل باشی، پلاک ۵۷، آنلاین کیتابچی‌‌‌

🍎🏃📚✏️
 
 
توٌرکجه ده  اوْتوراقلیق(یکجا نشینی) یاشامیندا  سؤزجوکلر:
 
(h)eb > eb "خانه، سرا"
biar-k > bark "خانه، بنا"
gel "خانه"
تورکجه ده gel سؤزو  gil بیچیمینده ائو= (خانه و خانواده) آنلامیندا هله ده ایشلکدیر. ...> علی گیل،حسن گیل .....
Yūr =  yurt ائو( خانه) چاغداش آذربایجان و تورکییه ده  یاشانیلان یئر آنلامیندا  و بعضی یئرلرده چادیر یئرینه ایشلکدیر.
کوْلا =   kol  >  ) > kos  فارسجا کلبه) چاغداش باغ و باغچادا دوزه نیلن تیکینتی.
agıl "آغیل" آغول : آد. ایچَریسنده مال-قارا یوْخسا قوْیون ساخلاماق اوٌچون چئوره سی تیکان، آغاج یوْخسا داشلا حاصارلانمیش او̌ستو آچیق یئر. پَیه. پایا. تؤوله. طویله.  
Korım > kurum "آغل، حصار"
otag "اتاق"
Alačuk  آلاچیق alaçıq   "بیچیمده چاغداش ایشله نن سؤز. کلبه، کابین، اتاق کوچک"
opa > oba  " ، اوْیلاق /مسکن"
dám  " سقف،دیوار"
terme "چادر"> bastırma  "پنت هاوس"
Dura    "برج دیده‌ بانی"
Ordo   خاقان اوْرناغی/  "اقامتگاه خاقانی،  قوْشون/خیمه ارتش"
Orun  "مکان/ یئر "
bialy-k > balık "شهر، شهرستان"
kent "شهر"
 
اوسته کی سؤزلرین ایچینده kent(؟) و dura(؟) ظاهرا آلینما یازیرلار. اونلارین قارشیلیغی   karğu  برج دیده بانی و بالیق= کنت اولمالیدیر.
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

سلام ائرته بخئیر 🌸
گۆن آیدؽن 🌺

بۇ گۆن:
دوشنبه ۲۶ اسد, شهریور ۱۴۰۵
دۇز گۆنۆ ۲۶ قوْیروق دوْغان ۱۴۰۵
(قوْیرۇق دوْغان =ستاره های دنباله دار )

Pazartesi 17 Ağustos 2026
Monday 17 Ugust 2026
الإثنين ۴ ربیع الاول ۱۴۴۸


✍️ #مروی_تۆرک_مورادؽ

#Meri_Türkler
#مروی_تۆرکلر_آنادیل_مکتبی
#Mervi_Türkler_AnaDil_Mektebi

https://chat.whatsapp.com/CQCBHS1b6CF6UxNYFbP1cu

🍎🏃📚✏️
 
بورادا یالنیز قاسیق آنلامینی آغ بایراغین دئدیگیندن سونرا آشاغیداکینی دا باخیشا آلمالییق. هابئله قورساق معده آنلامیندادیر.
 
قاسیق : آد. قارینین توٌکلو وه ایکی بود آراسیندا اولان گؤبکدن آشاغی بؤلومو.
 
توٌرکجه :
Kasık, insan anatomisi'nde kasık kemiği'nin herhangi bir tarafında bulunan,[1] batın ve uyluk/but arasındaki birleşme yeri.[2]
 
فارسجا :
در آناتومی انسان، کشاله ران ناحیه اتصالی بین شکم و ران[۱] در دو سوی استخوان شرمگاهی است.
 
اینگیلیسجه :
In human anatomy, the groin, also known as the inguinal region or iliac region
 

╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

☁️🌩️🌨️🌧️💧
«ندنلر»، ایکینجی بؤلوم.
نییه بولودلار یئره دۆشمورلر؟
بولودلار چوْخ چوْخ چوْخ بالاجا و یۆنگول سو داملالاریندان و بوز بلورلاریندان دۆزلیبلر.
اوْنلار چوْخ یۆنگول اوْلدوقلاری اۆچون هاوا اونلاری اؤزو ایله دوْلاندیریر. بیر قوْیوق کیمی!
آما گاهدان دا بو داملالارین ساییسی چوْخ چوْخ چوْخ چوْخالیر، اوندا اوْنلار چوْخ آغیر اوْلورلار و آرتیق هاوانین گۆجو اوْنلاری ساخلاماغا چاتمیر.
اوْ زامان نه باش وئریر؟؟
اوْ داملالار بیربیریندن آیریلیب یئره دۆشورلر و بیز باخیب دئییریک:
به‌به! یاغیش!

سس: مریم نورالهی
اؤیرتیم: ماهنی معرفت
«آدا»، آذربایجان اوشاقلاری اۆچون.💚
#آدا #ندنلر⁩⁩

*شخته هاوا دا نیه تیتیریریخ؟*🥶

◽️بدن‌ سویوخلاشاندا، هیپوتالاموس و بئین🧠 بیر ایمپالس وئریر عضله‌لره؛ بو عضله‌لر باشلیر تیترماغا؛
تیترییین‌ده قند و اکسیژن یانیر؛ بو یانماق‌دا ایسسی🔥 دوزلیر و بدن‌ قیزیشیر؛

◽️سویوق‌، هیجان، قورخو و هویوشنه‌ده الیه بیلر تیتردسین.
🤒 تب‌ده بدن‌ تیترر کی قیزیشسین و میکروب‌لارینان قارشیلاشا بیلسین؛

بیزه قوشولون❤️
#خسته‌باخیجی
🩺@XESTEBAXICI
انستاگرام:
Instagram.com/xestebaxici

آهنگ اصیل [تورکِ قوچان]
🎶❤️
🎤 خواننده: جواد یوسفخانی
🎹 ارگ و کمانچه: استاد رضا یوسفخانی
✍🏻 شاعر: استاد محمد حصاری
🎥 تصویربردار: محمد عفتی
💃 گروه رقص: جایلان
🌺
💚💙
رقص‌های قرسه‌ای خراسان:
رقص قرسه‌ای؛ نماد اتحاد و همبستگی اقوام در سراسر خراسان بزرگ، شادی، و احترام به ریشه‌های فرهنگی است. حرکاتی منظم و پرانرژی با ریتم موسیقی مقامی و سنتی که نسل به نسل منتقل شده‌اند و امروز همچنان می‌درخشند.
💥
💥یکی از معروفترین رقص‌های محلی و سنتی در خراسان بزرک؛ رقص «قرسه» است. قرس در زبان ترکی به معنی دست‌ها را بهم زدن و صدا ایجاد کردن است. این کلمه در دیوان لغت ترکی محمود کاشغری در حدود هزار سال قبل آمده است. تعداد دفعات قرس در هر گردش با توجه به ریتم آهنگ از یک تا دوازه تغییر می‌کند. .
👇منبع👇:
نام کتاب: نگاهی به فرهنگ ترکان خراسان
تحقیق و تالیف: اسماعیل سالاریان
مشخصات: 398 صفحه، قطع وزیری، جلد شومیز
چاپ: نشر درج‌ سخن بجنورد؛ سال 1398
💎
💥جهت تهیه این کتاب و پکیج کتاب های تورکی به شماره ۰۹۱۵۹۷۶۶۰۶۶ پیامک بزنید. تا کتاب‌های درخواستی بوسیله پست ارسال شوند
💚💙
کانال تلگرامی زبان و ادبیات ترکان خراسان
@xorasanturk
🍀🙏

🍎🏃📚✏️
 
آجی یوْنجا :
 
آد.  قیرمیزییا چالان آغ گوللو،
 
باتاقلیقلاردا، سولو یئرلرده یاشایان
 
و درمان اوچون  خانیملاردا اوشاقلیغا(رحم)،
 
بؤیرکلره، قارا باغیری (قارا جیگر) تمیزله مه یه
 
ایشله نن و یارپاقلاری چوخ آجی اولان بیر جور اوت.
 
فا : منیانتئس. شبدر باتلاقی.
 
لاتین آدی : menyantes.
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
50-جى درس
 
صيفتلرين درجه لرى
صيفتلر جوٌمله ايچينده اساسا ايسيملری تعيين ائدر, يعنى اوْنلارين موختليف علامتلرينى بيلديرر. معمولى صيفتلر ده بو تعيين ائتمه عئينى درجه ده اوْلور. آنجاق بو تعيين ائتمه نين درجه سى بعضا آز و بعضا چوْخ اوْلا بيلر. بعضا ايكى شئيين عئينى بير اؤزلليگینی توتوشدورور. بورادان دا صيفتين تعيين ليك درجه سى موضوعسو مئيدانا گلير. صيفتين بو خصوصيتى اوْنو باشقا نيطق حيصه لريندن آييرير, يعنى بو مسئله يالنيز صيفته عاييددير.
موعاصير ديلچى عاليملريميزين فيكرينجه ديليميزده صيفتين آلتى درجه سى واردير:
1. عادى درجه: بو درجه ده اوْلان صيفتلر شئيلرين علامتينى عادى شكيلده بيلديرير. بو درجه بوٌتون درجه لر اوٌچون معيار حئساب اوْلور: قيرميزى لاله, آغ پامبيق, چاليشقان قيز.
2. موقاييسه درجه سى: بو درجه ايله ايكى و يا چوْخ شئيده اوْلان عئینى كيفيت توتوشدورولور. بو درجه نين علامتى ايكى دير:
الف) راق- رك: ياخشى راق(فارسجا بهتر), قيرميزيراق, پيسرك.(فارسجا بدتر). راق فارسجا قارشیلیغی تر.
ب) دان- دن: بو شكيلچيلر صيفتلره آرتيريلمير, بلكه ايكى ايسيمدن كئيفيتى آز اوْلانا آرتيريلير, صيفت ايسه يا عادى حالدا و يا درجه لرينده بيرينده اوْلور: يوخو بالدان شيريندير, ياى قيشدان داها فايداليدير.
3.اوٌستونلوك درجه سى: بو درجه ايله بير كئيفيت عادى درجه دن اوٌستون گؤستريلير. بو درجه نين علامتلرى "ان, چوْخ, لاپ, اوْلدوقجا, دوٌم, داها" دان عيبارتدير كى, صيفتلرين اوّلينه گلر. بو سؤزلرين اؤزلرينده ده كميت جهتدن مختصر فرقلر واردير: ان گؤزل آدام, چوْخ گؤزل حركت, لاپ گؤزل كيتاب, اوْلدوقجا گؤزل شعر, دوٌم آغ بنيز.
4. شيددتلنديرمه درجه سى: بو درجه صيفتين تعيين ليك درجه سينى شيددتلنديرير. رنگ, نجورلوٌك و علامتين عادى درجه دن چوْخ- چوْخ آرتيق اوْلدوغونو گؤسترير.
صيفتين بو درجه سى اؤزونه اؤزل بير شكيلده صيفتين اؤزوندن يارانير, بئله كى, صيفتين ايلك هئجاسينين سسليسيندن سوْنرا "م-پ- س- ر" سسسيزلريندن بيرينى گتيريب و سوْنرا صيفتين اؤزو,  تام شكيلده گلير. بو حرفلرين هانسينين آرتيريلماسى اوٌچون خالقيميزين ديلينه قولاق آسماليييق: ساپسارى, قيپ قيرميزى, يام ياشيل, ترتميز.
5. كيچيلتمه درجه سى: بو درجه شئيلرده كى علامت, صيفت و كئيفيتين, عادى درجه دن آز اوْلدوغونو بيلديرير: "سارى" عادى بير رنگى بيلديرير, "ساريمتيل" ساریدان آچيق, سارىيا چالان رنگى بيلديرير.
صيفتين بو درجه سى آشاغيداكى شكيلچى و سؤزلرله دوٌزه لر:
الف) /يٌمتيٌل (ımtıl), يمتيل (imtil), ومتول (umtul), وٌمتوٌل (ümtül)/, متيل: بو شكيلچيلرى صيفتلرين كؤكلرينه آرتيرماقلا ائله صيفتلر دوٌزه لير كى, كئيفيتين عادى درجه دن آز اوْلدوغونو بيلديرير: ساريمتيل, قارامتيل, گؤيومتول.
ب) سوْو (sov): بو شكيلچينين صيفتلره آرتيريلماسيله دوٌزه لن صيفتلر عادى درجه دن آزى بيلديرير: اوزون سوو, دلى سوو.
ج) تَهَر: بو شكيلچى صيفتلردن ائله صيفتلر يارادير كى, اوْنلارداكى كئيفيت عادى درجه دن چوْخ آزدير: قيرميزى تهر, اوزون تهر.
د) متراق : قيرميزيمتراق, ساريمتراق.
ه) آلا: صيفتين اولينده ايشلنن بو سؤزله ائله صيفتلر دوٌزه لير كى, كئيفيتين آزليغى, ضعيفليينى بيلديرير: آلا قارانليق, آلا قیرمیزی, آلا ياريمچيق.
و) شين: بو شكيلچى علامتين عادى درجه دن چوْخ آز اوْلدوغو صيفتلر يارادير: آغشين, قاراشين, ساريشين.
ز) آچيق: صيفتلرين اوّلينه قوْشولان بو سؤزده كيچيلتمه درجه سى يارادار: آچيق سارى. 
6. چوْخالتما درجه سى:
صيفتين بو درجه سى واسيطه سيله دوٌزه لن كئيفيت, علامت و صيفتين ميقدارى, عادى درجه يه نيسبت يا آرتير و يا آزالير. بو درجه نين علامتى "جا-جه" شكيلچيسيدير: ياخشيجا, بالاجا, قاراجا, كؤرپه جه.
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯