🍎🏃📚✏️
 
50-جى درس
 
صيفتلرين درجه لرى
صيفتلر جوٌمله ايچينده اساسا ايسيملری تعيين ائدر, يعنى اوْنلارين موختليف علامتلرينى بيلديرر. معمولى صيفتلر ده بو تعيين ائتمه عئينى درجه ده اوْلور. آنجاق بو تعيين ائتمه نين درجه سى بعضا آز و بعضا چوْخ اوْلا بيلر. بعضا ايكى شئيين عئينى بير اؤزلليگینی توتوشدورور. بورادان دا صيفتين تعيين ليك درجه سى موضوعسو مئيدانا گلير. صيفتين بو خصوصيتى اوْنو باشقا نيطق حيصه لريندن آييرير, يعنى بو مسئله يالنيز صيفته عاييددير.
موعاصير ديلچى عاليملريميزين فيكرينجه ديليميزده صيفتين آلتى درجه سى واردير:
1. عادى درجه: بو درجه ده اوْلان صيفتلر شئيلرين علامتينى عادى شكيلده بيلديرير. بو درجه بوٌتون درجه لر اوٌچون معيار حئساب اوْلور: قيرميزى لاله, آغ پامبيق, چاليشقان قيز.
2. موقاييسه درجه سى: بو درجه ايله ايكى و يا چوْخ شئيده اوْلان عئینى كيفيت توتوشدورولور. بو درجه نين علامتى ايكى دير:
الف) راق- رك: ياخشى راق(فارسجا بهتر), قيرميزيراق, پيسرك.(فارسجا بدتر). راق فارسجا قارشیلیغی تر.
ب) دان- دن: بو شكيلچيلر صيفتلره آرتيريلمير, بلكه ايكى ايسيمدن كئيفيتى آز اوْلانا آرتيريلير, صيفت ايسه يا عادى حالدا و يا درجه لرينده بيرينده اوْلور: يوخو بالدان شيريندير, ياى قيشدان داها فايداليدير.
3.اوٌستونلوك درجه سى: بو درجه ايله بير كئيفيت عادى درجه دن اوٌستون گؤستريلير. بو درجه نين علامتلرى "ان, چوْخ, لاپ, اوْلدوقجا, دوٌم, داها" دان عيبارتدير كى, صيفتلرين اوّلينه گلر. بو سؤزلرين اؤزلرينده ده كميت جهتدن مختصر فرقلر واردير: ان گؤزل آدام, چوْخ گؤزل حركت, لاپ گؤزل كيتاب, اوْلدوقجا گؤزل شعر, دوٌم آغ بنيز.
4. شيددتلنديرمه درجه سى: بو درجه صيفتين تعيين ليك درجه سينى شيددتلنديرير. رنگ, نجورلوٌك و علامتين عادى درجه دن چوْخ- چوْخ آرتيق اوْلدوغونو گؤسترير.
صيفتين بو درجه سى اؤزونه اؤزل بير شكيلده صيفتين اؤزوندن يارانير, بئله كى, صيفتين ايلك هئجاسينين سسليسيندن سوْنرا "م-پ- س- ر" سسسيزلريندن بيرينى گتيريب و سوْنرا صيفتين اؤزو,  تام شكيلده گلير. بو حرفلرين هانسينين آرتيريلماسى اوٌچون خالقيميزين ديلينه قولاق آسماليييق: ساپسارى, قيپ قيرميزى, يام ياشيل, ترتميز.
5. كيچيلتمه درجه سى: بو درجه شئيلرده كى علامت, صيفت و كئيفيتين, عادى درجه دن آز اوْلدوغونو بيلديرير: "سارى" عادى بير رنگى بيلديرير, "ساريمتيل" ساریدان آچيق, سارىيا چالان رنگى بيلديرير.
صيفتين بو درجه سى آشاغيداكى شكيلچى و سؤزلرله دوٌزه لر:
الف) /يٌمتيٌل (ımtıl), يمتيل (imtil), ومتول (umtul), وٌمتوٌل (ümtül)/, متيل: بو شكيلچيلرى صيفتلرين كؤكلرينه آرتيرماقلا ائله صيفتلر دوٌزه لير كى, كئيفيتين عادى درجه دن آز اوْلدوغونو بيلديرير: ساريمتيل, قارامتيل, گؤيومتول.
ب) سوْو (sov): بو شكيلچينين صيفتلره آرتيريلماسيله دوٌزه لن صيفتلر عادى درجه دن آزى بيلديرير: اوزون سوو, دلى سوو.
ج) تَهَر: بو شكيلچى صيفتلردن ائله صيفتلر يارادير كى, اوْنلارداكى كئيفيت عادى درجه دن چوْخ آزدير: قيرميزى تهر, اوزون تهر.
د) متراق : قيرميزيمتراق, ساريمتراق.
ه) آلا: صيفتين اولينده ايشلنن بو سؤزله ائله صيفتلر دوٌزه لير كى, كئيفيتين آزليغى, ضعيفليينى بيلديرير: آلا قارانليق, آلا قیرمیزی, آلا ياريمچيق.
و) شين: بو شكيلچى علامتين عادى درجه دن چوْخ آز اوْلدوغو صيفتلر يارادير: آغشين, قاراشين, ساريشين.
ز) آچيق: صيفتلرين اوّلينه قوْشولان بو سؤزده كيچيلتمه درجه سى يارادار: آچيق سارى. 
6. چوْخالتما درجه سى:
صيفتين بو درجه سى واسيطه سيله دوٌزه لن كئيفيت, علامت و صيفتين ميقدارى, عادى درجه يه نيسبت يا آرتير و يا آزالير. بو درجه نين علامتى "جا-جه" شكيلچيسيدير: ياخشيجا, بالاجا, قاراجا, كؤرپه جه.
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯