Права человека в Беларуси belhelcom

16 снежня 2022 года пайшоў з жыцця Алег Гулак, праваабаронца, юрыст, кіраўнік Беларускага Хельсінкскага Камітэта. Яму было ўсяго 55 год.

Цяпер год без Алега. На адмысловай старонцы мы сабралі ўспаміны ад яго калег і калежанак па праваабарончым сектары і міжнародных партнёраў.

Пра Алега Гулака
Алег кіраваў праваабарончай арганізацыяй амаль пятнаццаць год. Калегі шанавалі яго як добрага перамоўцу і стваральніка доўгатэрміновых партнёрстваў. Алег актыўна развіваў узаемадзеянне паміж праваабаронцамі, грамадзянскай супольнасцю, дзяржавай, міжнароднай супольнасцю.

Пакуль заставалася хаця б мінімальная прастора для супрацоўніцтва, Алег стараўся наладзіць кантакты з дзяржавай. Ён быў членам Рэспубліканскай камісіі па кантролі за выкананнем правоў асуджаных, Грамадска-кансультатыўнай рады пры Кіраўніку адміністрацыі прэзідэнта, уваходзіў у Партнёрскую групу ўстойлівага развіцця.

Пры гэтым кожны раз Алег выступаў як праваднік для менш прызнаных дзяржавай праваабаронцаў: напрыклад, дамагаўся запрашэнняў для калегаў з праваабарончага цэнтру “Вясна” падчас найбольш важных мерапрыемстваў.

У многім дзякуючы намаганням Алега стала магчымым прыняццё першага ў Беларусі Нацыянальнага плана па правах чалавека на 2016 --2019 гады.

Алег — аўтар ідэі нацыянальнага індэкса правоў чалавека, у якім свае ацэнкі даюць не толькі спецыялісты ў галіне права і правоў чалавека, але і эксперты ў галіне аховы здароўя, адукацыі, культуры. Такім чынам, правы чалавека робяцца больш аб'ёмнымі.

Пад кіраўніцтвам Алега Беларускі Хельсінкскі Камітэт пачаў прасоўваць тэму бізнэс і правы чалавека ў Беларусі. Алег надаваў асаблівую ўвагу гэтай тэме ў кантэксце палітычнага крызісу і крызісу правоў чалавека ў 2020 -- 2021 гадах; таму, як дзяржава спрабуе зрабіць бізнес суўдзельнікам у пытаннях парушэння правоў людзей.

https://www.alehhulak.space/

У нас зараз часта пытаюцца, навошта казаць пра правы чалавека ў краіне, дзе права не працуе, а справядлівага суда няма. І гэта слушнае пытанне.

У Дзень правоў чалавека і 75 гадоў з дня прыняцця Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека спрабуем адказаць на гэтае пытанне.

🚨Спойлер: правы чалавека — "традыцыйная каштоўнасць" для Беларусі, беларусы зрабілі свой значны ўнёсак у Дэкларацыю правоў чалавека.


***
ПРАВЫ ЧАЛАВЕКА ЯК АРЫЕНЦІР, ШТО ПРАГРЭСІЎНАЕ ЧАЛАВЕЦТВА ДАМОВІЛАСЯ ЛІЧЫЦЬ ПРАВІЛЬНЫМ
Кажуць: скажы чалавеку 100 разоў, што ён свіння, – і ён зарохкае.

У сітуацыі, калі дзяржава спрабуе зрабіць многіх з нас злачынцамі і часам нават людзьмі другога гатунку, правы чалавека – наш арыенцір на справядлівасць. Наш арыенцір, каб не адчуваць сябе злачынцамі там, дзе мы не здзяйсняем злачынстваў.

***
Бо ўдзельнічаць у кіраванні краінай, у т.л. праз сумленныя выбары – гэта права чалавека, а не злачынства.
І гэта права чалавека выказваць сваё меркаванне.
І ўдзельнічаць у мірных пратэстах.
І не падвяргацца катаванням і знявагам.
І мець максімальна дасягальны для сябе ўзровень здароўя.
А таксама - справядлівы суд.
...І вольныя СМІ.
... І чыстую ваду!
І не быць дыскрымінаваным!
Гэта наша права захоўваць нашу годнасць!

***
Карысна ўзгадаць, адкуль увогуле з'явілася сучаснае разуменне правоў чалавека (і якую ролю ў гэтым адыграла Беларусь)!

***
ПРАВЫ ЧАЛАВЕКА "НАПІСАНЫ" КРЫВЁЙ

Ведаеце, як кажуць, што правілы дарожнага руху напісаны крывёй? Так і правы чалавека сапраўды таксама напісаны крывёй. Першы сучасны дакумент у галіне правоў чалавека – Усеагульная дэкларацыя правоў чалавека – з'явіўся адразу пасля Другой сусветнай, як вынік перажытага досведу.

У тэксце так і сказана: грэбаванне і пагарда да правоў чалавека прывялі да варварскіх актаў, якія абураюць сумленне чалавецтва. І яшчэ: прызнанне годнасці і роўных і неадʼемных правоў зʼяўляецца асновай свабоды, справядлівасці і ўсеагульнага свету.

***
ПРАВЫ ЧАЛАВЕКА ЯК "ТРАДЫЦЫЙНАЯ КАШТОЎНАСЦЬ" ДЛЯ БЕЛАРУСІ

Беларусь "тапіла" за роўнасць усіх перад законам, супраць дыскрымінацыі, забарону рабства і за працоўныя правы!

У падрыхтоўцы канчатковага праекта Дэкларацыі ўдзельнічала больш за 50 краінаў.

Пры распрацоўцы праекту вельмі важныя рэчы прапанавала менавіта беларуская дэлегацыя (дэлегацыя БССР). Напрыклад, замацаваць прынцып роўнасці ўсіх перад законам. Была таксама прынята наша прапанова аб забароне ўсіх форм рабства. Акрамя таго, мы прапанавалі замацаваць права кожнага чалавека на працу, справядлівую ўзнагароду за працу роўнай каштоўнасці і недапушчэнне беспрацоўя.

***
Дзякуючы намаганням БССР у праект дэкларацыі ўнесены артыкул 2. Гэты артыкул мае вялікае значэнне для інстытута міжнароднай абароны правоў жанчын, паколькі ўстанаўлівае агульнае палажэнне аб недапушчальнасці дыскрымінацыі па якіх бы там ні было прыкметах, у тым ліку і па прыкмеце полу.

Акрамя таго, беларуская дэлегацыя унесла прапанову аб абароне сям'і як асноўнай ячэйкі грамадства з боку дзяржавы.


***
НОВЫ СВЕТАПОГЛЯД — КАШТОЎНАСЦЬ ЧАЛАВЕКА ВЫЗНАЧАЕЦЦА САМІМ ФАКТАМ ІСНАВАННЯ ЧАЛАВЕКА
Пры прыняцці дакумента восем краін устрымаліся пры галасаванні, але ні адна краіна не прагаласавала супраць!

Удзельнік з Чылі Эрнан Санта Крус пісаў: «Я выразна ўсведамляў, што з'яўляюся сведкам сапраўды гістарычнай падзеі, калі быў дасягнуты кансэнсус у адносінах да вышэйшай каштоўнасці чалавечай асобы, каштоўнасці, якая вызначаецца не рашэннем якой-небудзь свецкай улады, а самім фактам існавання чалавека».

*Приводим исторические факты по БССР по публикации Сягровец Е., "Участие БССР в разработке специальных международных конвенций по защите прав женщин".

10 стэрэатыпаў аб правах чалавека. Чаго мы на самой справе (не) ведаем?

🕰 12 снежня (аўторак) 18:00-20:00
🏛 Вільнюс, недалёка ад Старога горада
Мовы: руская і беларуская

На нефармальную сустрэчу-абмеркаванне за кубкам гарбаты/кавы запрашае моладзевая арганізацыя ІншыЯ і Беларускі Хельсінкскі Камітэт у гонар Дня правоў чалавека, які штогадова адзначаецца 10 снежня – у дзень падпісання Усеагульнай дэкларацыі правоў чалавека.

Ці заўсёды мы можам аддзяліць правы чалавека – нашы правы – ад проста нашых жаданняў ці «хацелак», і ці гатовы мы прызнаваць правы чалавека за тымі, каго мы рэальна не любім, не разумеем і не прымаем – гэта значыць за «іншымі». І, дарэчы, правы чалавека забараняюць адчуваць негатыўныя эмоцыі да іншых людзей?

Часта можна пачуць, што прычынай парушэння правоў чалавека, непавагі да годнасці, няроўнасці і дыскрымінацыі з’яўляюцца стэрэатыпы. Але што наконт стэрэатыпаў аб саміх правах чалавека? Ці ёсць яны ў нас? Адкуль і чаму яны ўзнікаюць? Бо часам правы чалавека празмерна сакралізуюцца і здаецца, што немагчыма ўсумніцца ў іх абсалютнасці, і яны павінны мець адказы на ўсе пытанні аб становішчы чалавека.

12 снежня разам з Кацярынай Дэйкала, юрысткай-міжнародніцай, эксперткай Беларускага Хельсінкскага Камітэту мы пагаворым пра тое, якія стэрэатыпы аб правах чалавека найбольш распаўсюджаныя і паспрабуем іх развянчаць.

🌿 для ўдзелу да 11 снежня ўключна неабходна запоўніць форму рэгістрацыі. Месца правядзення будзе паведамлена пасля рэгістрацыі.

Важная часть работы правозащитников — рутинные доклады, о которых не очень интересно читать широкой публике. Но именно такие доклады — один из важных способов ловить за руку нечистоплотное государство.

В этом ноябре правозащитники подготовили промежуточный отчет о выполнении Беларусью рекомендаций Универсального периодического обзора (UPR).

Очень условно: в рамках UPR в ноябре 2020 года разные страны дали нашему государству 266 рекомендаций в области прав человека. Государство согласилось выполнить 155 из них к 2025 году. Правозащитники оценили, как идет процесс.

Доклад был подготовлен коалицией беларусских правозащитных организаций: Белорусской ассоциацией журналистов, Белорусским Хельсинкским Комитетом, Правозащитным центром “Вясна”, Lawtrend, Офисом по правам людей с инвалидностью, Правовой инициативой, Human Constanta – совместно с Беларусской ассоциацией адвокатов прав человека и экологической организацией “Экодом” при общей координации Белорусского Хельсинкского Комитета.

В 2018 году в интервью "Почему закон против дискриминации нужен не только женщинам и инвалидам, а каждому из вас" Олег Гулак говорил, что "само понятие «дискриминация» в обществе не понимают. Комментарии под новостями о дискриминации хорошо это показывают. Люди, которые на себе дискриминацию еще не прочувствовали, как раз в категории уверенного большинства, считают, что и проблемы нет. Другие готовы думать, что их дискриминируют каждый раз, когда они не получили желаемого".

Прошло 5 лет, но изменилось немногое. Поэтому нам кажется, что все еще актуально разобрать, что такое дискриминация, а что дискриминацией не является, и что в нормальных условиях следует ожидать от государства, бизнеса и людей, чтобы дискриминации не было.
https://belhelcom.org/ru/news/diskriminaciya-poyasneniya-ot-belarusskogo-helsinkskogo-komiteta

Адпусціце мяне, Курапаты,
нават з куляю ў галаве,
да дзяцей, да жаны, да хаты.
Як там бацькаўшчына жыве?

Як там сад мой? Абрыдлі сосны,
нават камень не ўлежыць ніц.
Я вярнуся, такі ўжо лёс мой –
плакаць жвірам з пустых вачніц.

Адпусціце мяне да хаты.
Як жа так – прапусціць сяўбу?
Я ж да смертухны быў аратым,
я ж прашуся не на гульбу.

А ў залог вам пакіну кулю,
і – дадому, у Журавы!
Зайду ў двор, абдыму матулю,
пацалую, нібы жывы.

Анатоль Сыс.

***
Сёння «Ноч расстраляных паэтаў». У гэтую ноч, з 29 на 30 кастрычніка 1937 года, у мінскай турме НКУС было забіта больш за сто прадстаўнікоў беларускай інтэлігенцыі. 22 з іх — пісьменнікі.

Расстрэльны спіс, па якім за адну ноч расстралялі 132 чалавекі, быў падпісаны ўласнаручна Сталіным. 28 кастрычніка правялі суды. Людзей абвінавацілі ва ўдзеле ў контррэвалюцыйнай арганізацыі.

Суд мог доўжыцца ўсяго 15 хвілін. Абскарджанню прысуды не падлягалі. Часта адзіным пацвярджэннем удзелу ў такой арганізацыі былі сведчанні саміх арыштаваных.

Сведчанні выбівалі вельмі жорстка. Пісьменнік Кузьма Чорны, які пазбег расстрэлу, успамінаў пра свае катаванні так: садзілі на кол, білі па галаве, устаўлялі ў вушы трубкі і крычалі ў іх. Некаторыя не вытрымлівалі здзекаў і паклёпнічалі на сябе, падпісвалі любыя паказанні супраць іншых…

Сярод расстраляных былі Алесь Дудар, Тодар Кляшторны, Міхась Зарэцкі, Мойшэ Кульбак, Міхась Чарот. Пра гэтую страшную ноч у нашай гісторыі стала вядома толькі ў канцы 1980-х гадоў.

Людзей расстрэльвалі ва ўрочышчы Курапаты ў Мінску. Менавіта тут могуць да гэтага часу ляжаць парэшткі забітых людзей.

#мыпамятаем #ночрастраляныхпаэтаў #ночпаэтаў #невыносна

🥳 Известному адвокату, правозащитнику и в прошлом главе юридической комиссии БХК Гарри Погоняйло 80 лет!

❤️ Поздравляем от всего сердца! Желаем здоровья, веселья и, конечно, увидеть верховенство права!

Гарри Петрович родился в сталинском лагере, воспитывался в детском доме. С 1976 г. занимал различные должности в Центральном аппарате Министерства юстиции Беларуси, в том числе начальника отдела адвокатуры. C 1991 по 1993 гг. — Президент Союза адвокатов Беларуси. Принимал участие в разработке Конституции 1994 г., Закона об адвокатуре.

Как адвокат и правозащитник участвовал во многих резонансных судебных процессах: дела поэта С.Адамовича, журналистов ОРТ П.Шеремета и Д.Завадского, экс-председателя Национального банка Т.Винниковой, экс-премьер-министра М.Чигиря, председателя ЗАО «Рассвет» В.Старовойтова и др.

Воспоминания и некоторые правовые позиции Гарри Петровича можете найти в книге "Адвокатские хроники". https://belhelcom.org/ru/document/advokatskie-hroniki-garri-pogonyaylo-ispoved-yurista-idealista

Вчера эксперты ООН осудили указ президента Беларуси об отказе в предоставлении консульских услуг гражданам за рубежом.

Мы в свою очередь разобрали, какие стандарты прав человека и конституционные гарантии нарушает этот этот указ.

Как минимум: право на равное обращение (недискриминация); право на свободное передвижение; право на невмешательство в личную, семейную жизнь; право вступать в брак и основывать семью; право каждого ребенка на регистрацию и приобретение гражданства; право собственности. Потенциально: право на труд и право на образование.

Также этот указ бьет по идентичности человека. В части нарушение права на отсутствие вмешательства в личную жизнь. Европейский суд по правам человека занимает последовательную позицию: гражданство — важный элемент персональной идентичности.

Отсутствие документа, удостоверяющего гражданскую принадлежность, бьет как по идентичности в смысле неопределенности правового статуса в отдельных правоотношениях, так и по возможности подтвердить гражданскую самоидентификацию.

Вниманию юристок_в: корпоративных, юристов НГО, адвокатов

Тренинг СЕ и CEELI  для беларусских юристок_в "Как работать с дискриминацией". Прага, 23-24 октября 2023 г. Рабочие языки: бел и рус.

1)юристы и юристки в самом широком смысле: корпоративные (т.к.у бизнеса тоже есть серые зоны, где возможна дискриминация), юристы НГО, адвокаты, етс.

2)беларусские в самом широком смысле: и внутри страны, и в релокации/изгнании.

3) Заявка. Дедлайн не позже чем 20 сентября.

4) О тренинге:
Падчас трэнінгу юрысты і адвакаты пазнаёмяцца з канцэпцыямі антыдыскрымінацыйнага права, як
яны прадстаўлены ў прэцэдэнтным праве Еўрапейскага Суда па правах чалавека.

Чакаецца, што да канца трэнінгу ўдзельнікі змогуць:
• паказаць разуменне элементаў дыскрымінацыі, якія юрыст павінен прадэманстраваць, каб справа аб дыскрымінацыі была прымальнай.

• прадэманстраваць разуменне розных тыпаў дыскрымінацыі (у прыватнасці, прамой і ўскоснай дыскрымінацыі).

• ведаць прыклады правамернага абгрунтавання няроўнага абыходжання.

Эксперты-трэнеры
Дар'яна Гразнова, магістр права ў галіне правоў чалавека, прававы саветнік (па расійскіх справах) Еўрапейскага цэнтра абароны правоў чалавека; прававы саветнік НКА «Equality Now» (Вялікабрытанія / Чэшская Рэспубліка)

Канстанцін Дзегцяроў, доктар права, прафесар правоў чалавека Школы права і сацыяльнай справядлівасці, Універсітэт Ліверпуля (Вялікабрытанія)

Сяргей Дзікман, кандыдат юрыдычных навук, кіраўнік аддзела, Дывiзiя праграм супрацоўніцтва, Дырэктарат па правах чалавека Савета Еўропы (Францыя)

Анастасія Захарава, магістр права ў галіне правоў чалавека, незалежныэксперт па правах чалавека (Вялікабрытанія)

Максім Цімафееў, кандыдат юрыдычных навук, прававы саветнік і менеджэр праграм Інстытута CEELI (Чэшская Рэспубліка)


5)Тренинг организует Совет Европы и Институт CEELI в рамках реализации Плана действий Совета Европы на 2023 г., принятом в ходе работы Контактной группы.

БХК много работает для юридического сообщества. В рамках работы Контактной группы Совета Европы мы предложили включить такие образовательные активности для юристов-профессионалов в План действий. Коллеги по Контактной группе поддержали эту инициативу.

❤️Анлайн стажыроўка для студэнтак_ў і магістрантак_ў юрыдычных спецыяльнасцяў у Беларускім Хельсінкскім Камітэце

🟣Чым будзеш займацца? Разбор рэальных кейсаў пад кіраўніцтвам ментараў (паведамленні ў спецпрацэдуры ААН, звароты да міжнароднага бізнэсу і інш.) + воркшопы. Некаторыя з папярэдніх тэмаў воркшопаў: філасофія і каштоўнасці правоў чалавека, роўнасць і недыскрымінацыя, бізнес і правы чалавека.

🟣Для каго:
Cтудэнткі_ы 2-4 курсаў і магістратуры юрыдычных спецыяльнасцяў: міжнароднае права, правазнаўства і г.д.

🟣Занятасць: ад 8 да 15 гадзін на тыдзень.

🟣Мэтч адбудзецца, калі вы: жадаеце даведацца больш пра правы чалавека і як прымяняць іх на практыцы, а не ў тэорыі; жадаеце зразумець, як адрозніць правы чалавека ад "усяго добрага супраць усяго дрэннага"; жадаеце навучыцца працаваць з правамі чалавека як з канкрэтнай прыладай для паляпшэння жыцця чалавека.

🟣Водгукі стажорак_ў мінулых патокаў: "бустнула юрыдычную мову", "зразумела, куды расці з англійскай мовай", "лёгка ўключыцца ў працэс", "шмат зваротнай сувязі", "прапампоўка аналітычных здольнасцей".

Калі і дзе: 09/10/23 — 09/01/24, анлайн.

Як падацца: запоўніць форму

Дэдлайн: 17 верасня

Даведацца больш, убачыць водгукі — вось тут

Мы зрабілі агляд "Правы чалавека ў Беларусі: асноўныя трэнды дзяржаўнай палітыкі". Знойдзеце яго на trends.belhelcom.org

❤️‍🩹Сцісла: тэкст дапаможа бустнуць уяўленне пра тое, як дзяржава змяняе нашу краіну сістэмна за апошнія паўгады.

Спойлер: мы ўсе ведаем, што ў краіне тры***ц. Але ўбачыць гэта ў адным тэксце — гэта ўражвае нават дасведчаных.

〽️Сярод трэндаў гэтага перыяду:

-актыўна фармальна замацоўваюць падзел людзей "на гатункі" — раней роўнасць хаця б дэкларавалі;

-замацавалі прыярытэт дзяржаўных інтарэсаў (ГЭТА ШТО?) над інтарэсамі чалавека;

-увялі суб'ектны падыход да вызначэння крыніцы пагроз нацыянальнай бяспецы. Прадстаўнік Генштаба у дзярж СМІ, наўпрост акцэнтуе ўвагу на тым, што новая канцэпцыя дазволіць ім рэагаваць яшчэ на стадыі зараджэння пагрозы, а не паводле факту яе ўзнікнення (ГЭТА ЯК?);

-грамадзянскія інстытуты пераймаюць практыкі сілавых структур;

-фармалізацыя дыскрымінацыі па прыкметах сексуальнай арыентацыі і рэпрадуктыўнага выбару;

-індактрынацыя расійскімі і савецкімі наратывамі ў сферы адукацыі;

-першы прысуд за "беларускі нацыяналізм" і іншае.

Агляд будзе выходзіць кожныя паўгады.

📢 Друзья, сегодня на марафоне солидарности собирают донаты для политзаключенных #намнеўсеадно

У нас минимум 4300 людей столкнулись с уголовкой - и это только те, что стали известны.

Быть политзаключенным в диктаторской стране очень и очень дорого:(

Еда, лекарства, адвокаты, помощь детям, оставшимся без родителей...

Уже собрали 200 тысяч евро, но реально нужно гораздо больше:(

❤️Если у вас есть возможность, сделайте, пожалуйста, донат. salidarnasc.com/

🚨НЕ донатьте с беларусских и российских карт - это может быть небезопасно для вас!