#صفحه_آخر_کتاب (۱۹)

سال‌هاست استاد را می‌شناسم؛ چهره‌ی زیبا و لبخند همیشگی‌اش هنوز در خاطرم زنده است.

نخستین دیدارم با استاد، در یکی از برنامه‌های تلویزیونی بود؛ جایی که برای معرفی یکی از کتاب‌هایش تشریف آورده بود. همان دیدار نخست، مهر استاد در دلم نشست و این آشنایی، در گذر سال‌ها ادامه پیدا کرد.

کتابی که این بار می‌خواهم درباره‌اش بنویسم، «نکات عطف» نام دارد؛ کتابی در ۱۹۹ صفحه، نوشته‌ی الحاج نورالحق توخی.

«نکات عطف» همان‌گونه که از نامش پیداست، مجموعه‌ای از نکات مهم، آموزنده و ارزشمند درباره‌ی موضوعات گوناگون و شخصیت‌های مختلف است؛ نکاتی که خواننده را در هر بخش، با زاویه‌ای تازه از دانش و زندگی آشنا می‌کند.

کتاب با این مصرع زیبا از مولانا آغاز می‌شود:

ای که به هنگام درد، راحتِ جانی مرا

نویسنده در مقدمه، سخنش را با این نگاه آغاز می‌کند که اسلام عزیز، دین پیشرفت، عقلانیت و اقتدار است؛ نه دینی که انسان را به انزوا و عقب‌ماندگی و ترس از فناوری فرا بخواند.

در صفحه‌ی ۴۵، نویسنده اهمیت علم از دیدگاه قرآن کریم را یادآور می‌شود و با اشاره به آیه‌ی «ن وَالْقَلَمِ» می‌نویسد که خداوند به قلم سوگند یاد کرده است؛ قلمی که نماد دانش، اندیشه و خلاقیت است.

در صفحه‌ی ۷۳، بحث به زبان و جایگاه آن در جامعه می‌رسد. نویسنده می‌نویسد:

«زبان از یک سو بخشی از هویت فردی هر انسان است و از سوی دیگر، در بیشتر شرایط، به‌عنوان یک پدیده‌ی اجتماعی، نقش واسطه‌ای ارتباط و انتقال زنده‌ی معنا را ایفا می‌کند.»

یکی از بخش‌های قابل توجه کتاب، از صفحه‌ی ۹۱ تا ۱۴۵ است؛ یعنی ۵۴ صفحه از کتاب به موضوع مهم سواد اختصاص یافته است. نویسنده در این بخش، انواع سواد از جمله سواد عاطفی، سواد مالی، سواد علمی، سواد رسانه‌ای و شماری دیگر از سوادهای ضروری زندگی امروز را معرفی و درباره‌ی هرکدام توضیحاتی مفید و خواندنی ارائه می‌کند.

برای نمونه، درباره‌ی سواد عاطفی می‌نویسد:

«پژوهش‌ها نشان داده‌اند که سواد عاطفی تأثیر مستقیمی بر موفقیت تحصیلی و شغلی افراد دارد.»

و درباره‌ی سواد مالی می‌نویسد:

«اگر می‌خواهید در زندگی خوشبخت و سعادتمند باشید، نخستین گام این است که روی پای خود بایستید.»

در ادامه‌ی کتاب، نویسنده به معرفی شماری از شخصیت‌های علمی جهان اسلام می‌پردازد.

یکی از این شخصیت‌ها ابن‌کثیر است؛ عالمی بزرگ و از مفسران برجسته‌ی تاریخ اسلام که نویسنده به معرفی شخصیت، آثار و جایگاه علمی او می‌پردازد.

سپس به شرح حال، زندگی و آثار ابن‌رشد می‌رسد و از دیدگاه او درباره‌ی رابطه‌ی عقل و دین سخن می‌گوید؛ این‌که میان عقل و دین تضادی وجود ندارد و این دو می‌توانند مکمل یکدیگر باشند.

در صفحات پایانی کتاب نیز نویسنده به معرفی ابن‌عیسی می‌پردازد؛ پزشکی برجسته و از جراحان نامدار چشم در تاریخ پزشکی جهان اسلام که به دلیل تحقیقات و نوآوری‌هایش در زمینه‌ی چشم‌پزشکی، شهرت فراوانی یافت.

«نکات عطف» برای من فقط مجموعه‌ای از چند نوشته و معرفی چند شخصیت نیست؛ کتابی است که در هر بخش، نکته‌ای برای آموختن و اندیشیدن دارد؛ از علم و زبان گرفته تا سواد، شخصیت‌های علمی و تجربه‌های ارزشمند زندگی.

و در پشت صفحه‌ی آخر کتاب، الحاج نورالحق توخی این بیت را نوشته است:

در مهر تفاوت نکند بُعدِ مسافت.

وحید کاظمی

@bekhan_wk