І бачыў, як журналісты канала, літаральна шукалі лідэра шматлікага пратэсту. І вось аднойчы яны звярнуліся да маладой жанчыны з каманды таго асцярожнага кандыдата, якая была адным з твараў выбарчай кампаніі Ціханоўскай, і якая пазней паказала сябе мужнай і годнай, з пытаннем: навошта сабраліся тут людзі. Вось зорны час для любога палітыка - проста скажы агульную фразу кшталту "каб дамагчыся сапраўдных выбараў" і ты ў вачах Беларусі і ўсяго свету робішся адзіным бясспрэчным лідэрам шматтысячнага пратэсту. Але ўрокі і прыклад кіраўніка яе каманды былі зусім іншымі. І яна адмовілася ад лідэрства, адказаўшы, што "проста гуляе". Далей не дала сябе прымусова дэпартаваць і таксама прайшла праз турэмнае пекла. Карацей, як казаў некалі Марк Аўрэлій: "праблема ў тым, што, не рызыкуючы, мы рызыкуем у сто разоў болей". І цяжка тут не пагадзіцца з імператарам-філосафам.
Праўда, некаторыя ждуны выбралі яшчэ больш асцярожную стратэгію - голасна заявіць пра сваю пазіцыю і "мужна кінуцца наўцёкі". Каб за мяжой працягваць змаганне за месца ў чарзе. Мушу іх расчараваць - новую ўладу сфармуюць не з вашай чаргі, а тыя, хто прыбярэ старую. Так бывае заўсёды. Але ёсць вялікая імавернасць, што фармаваць яе будуць у Маскве. А прэтэнзіі на лідарства ў краіне, якая знаходзіцца пад пастаяннай пагрозай страты незалежнасці вымагаюць пэўнай здольнасці да самаахвяравання. Вы ўявіце, што магло б здарыцца з Украінай, калі б яе лідэр 4 гады таму ўцёк з Кіева.
Яшчэ колькі слоў пра стратэгію БНК. У яе было і слабое месца. Збіраць людзей мы хацелі на пікетах па збору подпісаў па вылучэнню кандыдатаў пратэсту. У знак салідарнасці з адміністрацыйна зняволеным кандыдатам пратэсту Сяргеем Ціханоўскім, якому не далі магчымасці нават падаць дакументы на рэгістрацыю ў якасці кандыдата, мы падтрымалі вылучэнне яго жонкі Святланы. Калі ж Сяргея вызвалілі, мы па ўзгадненню з ім, праводзілі мітынгі на пікетах па збору подпісаў за вылучэнне Святланы Ціханоўскай. Калі Сяргея зноў арыштавалі ўжо па крымінальнай справе, мы зрабілі пікеты Святланы асноўным месцам правядзення такіх мітынгаў. Хаця былі і мітынгі на пікетах іншых кандыдатаў пратэсту. Колькасць удзельнікаў мітынгаў расла ў геаметрычнай прагрэсіі. Нягледзячы на арышты лідараў БНК, рэгіянальныя лідары, як і было задумана, працягвалі арганізоўваць мітынгі на пікетах Ціханоўскай. Мы планавалі да канца чэрвеня давесці колькасць іх удзельнікаў да тых 3,5%, якія даследчыкі лічаць неабходнымі для перамогі працяглага мірнага пратэсту. Але потым здарылася нечаканае. Святлана Ціханоўская выступіла з заявай, сказала пра пагрозы ў яе бок і заклікала не выходзіць на мітынгі на яе пікетах, бо гэтыя мітынгі - "правакацыя уладаў". Гэтая заява была распаўсюджана сеткай рэгіянальных відэаканалаў "Страна для жизни", створанай Сергеем Ціханоўскім, ва ўсіх значных гарадах. Мітынгі на пікетах у рэгіёнах перапыніліся. Да таго ж, была скампраментавана ўся сетка пратэсту, якую мы стварылі. Яе рэгіянальныя лідары былі не проста абражаны і дэзарыентаваны. Іх яшчэ зрабілі правакатарамі ўлады ў вачах іх землякоў. Мушу аддаць належнае ўладам - удар па пратэстам быў нанесены вельмі моцны і трапны. Я разумеў, што Святлана - чалавек новы і недасведчаны. Але я спадзяваўся, што яна здолее проста прамаўчаць, бо болей ад яе нічога і не патрабавалася. Але не здолела. Не ведаю, што яе прымусіла пайсці на гэта, што ёй абяцалі, чым пагражалі. І мая доля віны ёсць у гэтым, бо я сам зрабіў ёй прапанову вылучацца па схеме "жонка замест мужа", якую прыдумаў для іншага чалавека, але з-за таго, што яго ініцыятыўную групу не зарэгістравалі, не рэалізаваў. Прапанаваў па тэлефоне, не паглядзеўшы ў вочы, не адчуўшы чалавека.
Нашы шанцы на перамогу рэзка зменшыліся. Далей усё пераходзіла ў звыклае і патрэбнае ўладам рэчышча. Выбарчая агітацыйная кампанія, дзе патрэбен дазвол уладаў на мітынгі. А ўлады, адчуўшы настроі грамадства, дазволу не давалі. Чаканы афіцыйны вынік на выбарах і эміграцыя. Нечаканым для многіх, але не для нас, быў толькі масавы пратэст беларусаў, якія не пагадзіліся з чарговым падманам.