АПОШНЯЕ "ВАКНО"?
Нядаўна прачытаў заяву аднаго еўрапейскага палітыка, што ў беларусаў будзе "вакно магчымасцяў" для дэмакратыі і сапраўднай незалежнасці.
Цалкам згодзен з ім, але такія "вокны" ў нашай найноўшай гісторыі здараліся ўжо неаднойчы. Упершыню - пасля распаду Савецкага Саюза, калі саюзныя рэспублікі, і тыя, якія змагаліся за незалежнасць, і тыя, якія зусім не змагаліся за яе - усе сталі незалежнымі. Але тады, замест пабудовы самастойнай краіны, тутэйшыя тагачасныя кіраўнікі сталі, пры падтрымцы разгубленай большасці, шукаць магчымасці вярнуць краіну ў звыклы стан сатэліта Масквы. "Вакно магчымасцяў" пабудаваць незалежную, дэмакратычную паспяховую дзяржаву не было выкарыстана. Другі раз яно з'явілася ў другой палове 90-х, калі Беларусі прапанавалі далучыцца да Еўразвязу, што дазваляла атрымаць фінансаванне рэформ і, ўжо ў сярэдняй перспектыве, ператварыць Беларусь у вольную сучасную і заможную краіну. Але тагачасны кіраўнік дзяржавы адмовіўся ад прапановы, нават не паведаміўшы пра яе грамадству.
Потым Расія апамяталася ад псіхалагічнай траўмы, атрыманай у выніку распаду яе імперыі, і, падмацаваная ростам нафтагазавых даходаў, вярнулася да традыцыйнай практыкі падпарадкавання суседніх народаў ды ўлучэння іх у склад імпэрыі. Спробы народаў суседніх дзяржаў ўсталяваць дэмакратыю і ўмацаваць незалежнасць разглядаліся і разглядаюцца ў Крамлі, як замах на свае глыбінныя інтарэсы. На захаванне паслухмяных рэжымаў выдаткоўваюцца вялікія сродкі, а ў выпадку пагрозы іх існаванню з-за масавых пратэстаў, да межаў ці нават на тэрыторыю "мяцежнай" краіны накіроўваюцца расійскія войскі. Па сцвярджэнню некаторых старэйшых афіцэраў з сістэмы МУС, у падаўленні масавых пратэстаў у Беларусі ў 2020 удзельнічалі расейскія сілавікі, пераапранутыя ў беларускую форму.
Масква зрабіла і працягвае рабіць ўсё для кансервацыі беларускага рэжыму на дзесяцігоддзі.
Зараз, з-за тупіковай сітуацыі на расійска-украінскім фронце, пад пагрозай апынулася існаванне сённяшняга палітычнага рэжыму ў Расіі. Змена ўлады ў Крамлі, разам з магчымымі новымі пагрозамі, створыць і шанцы для беларускай дэмакратыі. Ці скарыстаецца Беларусь гэтым "вакном магчымасцяў" залежыць, найперш, ад беларускага грамадства, ад беларусаў, якія жывуць на тэрыторыі сваёй краіны. На ўсіх нас ляжа вялікая адказнасць, бо гэтае "вакно" можа быць апошнім для нашай нацыі. Погляды большасці з нас відавочныя - дэмакратыя і незалежнасць . У існуючых умовах людзі не могуць выявіць сваю пазіцыю публічна, бо любая форма самаарганізацыі зараз жорстка пераследуецца, але пры змене сітуацыі гэта самаарганізацыя адбудзецца і выявіць сябе вельмі хутка.
Магчыма, свет зноў не пазнае беларусаў. Але гэта будзе ўжо зусім іншае непазнаванне. Страх і нянавісць - страшная сумесь.