دیوان حافظ پیرایش و نگارش جناب سهیل قاسمی امروز به دستم رسید. چاپ انتشارات بلم، زمستان ۱۴۰۳، با کاغذ سفید و سنگین در قطع وزیری و با جلد سلفون لوکس در ۵۷۸ صفحه.
از همان آغاز تورق و بررسی چند نویسش خاص دریافتم که کاری بسیار بااهمیت و سودمند است. به ایشان برای چنین کار خطیر و ارزشمندی شادباش و دستمریزاد میگویم.
دیوان حافظ ایشان چاپی تکنسخهای بر اساس نسخهی مورخ ۸۰۱ است، کهنترین نسخهای که دیوانی نسبتاً کامل از اشعار حافظ است و تنها ده سال پس از درگذشت خواجه کتابت شده است. همچنین در این چاپ دسترسی نسبتاً کاملی به نسخهی مورخ ۸۰۳ و نسخهای گلچین با حدود ۵۰ غزل مورخ ۷۹۲ ممکن شده است. از آنجا که تصحیح شایستهای از ۸۰۳ در دسترس نبوده و تنها تصحیح آن پر از اغلاط و کم و کاست است به مندرجات آن نسخه در این چاپ اعتماد بیشتری میرود. شایان ذکر است که چاپ عکسی نسخهی ۸۰۱ را انتشارات مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب چند سال پیش برای بار دوم منتشر کرد که هماکنون نایاب است و چاپ مجدد آن بهایی حدود دو میلیون تومان خواهد داشت. هم از لحاظ قیمت و هم اینکه خواندن آن برای اندکی میسر است، بهرهمندی از چاپ تکنسخهای مزبور بسیار مغتنم و بهصرفه است.
از چاپهای تکنسخهای که پیشتر منتشر شدهاند مهمترینشان عبارتند از:
۱) چاپ بهاءالدین خرمشاهی از نسخهی مشهور خلخالی مورخ ۸۲۷، انتشارات دوستان.
۲) چاپ دکتر یحیی قریب از نسخهی مورخ ۸۶۲، انتشارات صفیعلیشاه (متأسفانه پر از اغلاط منتشر شده و پس از گذشت قریب به چهار دهه هنوز ویرایش نشده است.)
۳) چاپ استاد ایرج افشار از نسخهی بیتاریخ کتابخانهی مجلس به احتمال از ربع نخست قرن نهم هجری قمری، انتشارات امیر کبیر
۴) چاپ استاد محمد محیط طباطبایی از نسخهی بیتاریخ متعلق به خودشان به خط محمد علی سبزهکار، نشر سید عبدالله موسوی دیزکوهی
۵) چاپ دکتر پرویز ناتل خانلری از نسخهای ناقص مورخ بین سالهای ۸۱۳ و ۸۱۴
۶) چاپ رکن الدین همایونفرّخ از نسخهی خطی شخصیشان با تاریخ مشکوک و مغشوش ۸۰۵، انتشارات اساطیر
۷) چاپ دکتر علی فردوسی از بیاض علا مرندی واجد حدود ۵۰ غزل، انتشارات دیبایه
۸) چاپ آقایان علیمردان و احراری از نسخهی مورخ ۸۰۵ مضبوط در پژوهشگاه خاورشناسی و میراث خطی آکادمی علوم تاجیکستان، انتشارات فرهنگستان هنر
۹) چاپ احمد مجاهد از رونوشتهای نسخهی لسان الغیب فریدون میرزای تیموری اصلاً مورخ ۹۰۷، انتشارات دانشگاه تهران (چاپ نامبرده بر اساس سه رونوشت از آن نسخه ترتیب داده شده است که دو نسخهی بیتاریخ مربوط به قرن دهماند و سومی از قرن سیزدهم)
۱۰) چاپ دکتر علی اکبر خانمحمدی از نسخهی باباشاه اصفهانی از قرن یازدهم با تاریخی مغشوش، انتشارات ابجد
نقدهایی که عجالتاً بر این چاپ دارم با کمال احترام و اذعان به ارزش آن عبارتاند از:
۱) توصیه و معرفی این چاپ نباید به صورتی باشد که انتظار چاپی کامل و صحیح را القا کند بلکه باید به عنوان چاپی تکنسخهای که به کار اهل فن و علاقهمندانی چون من میاید معرفی شود.
۲) رسم الخط چاپ جای بازنگری دارد. من رسم الخطهای سادهتر و سرراستتری را میپسندم که در دیگر چاپهای دیوان حافظ به کار گرفته شدهاند.
۳) شمارههای پانوشتها در متن بسیار کوچکاند و من نیاز به ذرهبین دارم. در چاپ دوم به امید خدا بایسته است تا درشتتر چاپ شوند.
۴) چنانچه نسخهای کامل برای مراجعان منظور باشد که هم چاپ تکنسخهای را داشته باشند و هم بینیاز به دیوان دیگری از حافظ که به گمان من غیرضرور و غیر ممکن است بهتر بود غزلها (و دیگر قوالب شعری اعم از قصاید که در این چاپ نیستند)و بیتهای غیر موجود به شکلی کامل و مرتب در متن یا کنار غزل و دستِ کم در پانوشت از نسخهای صحیح ترجیحاً چاپ دکتر عیوضی درج شوند.
۵) غزلهایی که در نسخ اساس ۸۰۱ و ۸۰۳ نیستند نباید از نسخهی مغلوط قزوینی- غنی افزوده میشدند. به ترتیب چاپهای عیوضی، خانلری، نیساری برترند.
۶) جلد سلفون را من برای دیوان حافظ توصیه نمیکنم و بهتر است در چاپ بعدی از کالیکو چرمی (گالینگور) با روکش استفاده شود. جلدی که به کار رفته در اثر مطالعه زود مستعمل و از هم گسیخته خواهد شد.
Post #4519
860
Forwarded from در جستجوی حافظ برتر
- 👍 5