سرخطِ لوحِ دلم جز الفِ قدّ‌ِ تو نیست
چه کنم؟ حرفِ دگر یاد نداد استادم

#حافظ نسخه‌های سال ۸۰۳، ۸۲۲ و ۸۲۴

شکل‌های دیگر:

نیست بر (در) لوحِ دلم جز الفِ قامتِ دوست (یار)

این بیت در نسخه‌ی ۸۰۱ نیست.

باز هم وجهِ آخوندی غالب می‌شود!

مقایسه کنید:

نیست بر لوحِ دلم جز الفِ قامتِ دوست (یار)
یک بارِ آسمانی دارد الفِ قامتِ دوست (که هر چه می‌رسد از اوست!) که بر لوحِ دلِ شاعر نقش بسته و استادم (استادِ ازل!) جز حرفِ الفِ قامتِ دوست، حرفِ دیگری به شاعر یاد نداده.

سرخطِ لوحِ دلم جز الفِ قدّ‌ِ تو نیست
لوح (مثلِ دفتر مشقِ امروزی) که سر خط می‌نویسند (الف) تا بچه‌ها بقیه‌ی خط را از روی آن مشق کنند.
شاعر، دلِ خودش را به آن لوحِ مشق تشبیه کرده که تنها «الفِ قدّ‌ِ تو» را مشق می‌کُنَد.
(مانندِ عاشقی نو آموز)

قدّ‌ِ تو؛ قد شاید همان قامت باشد امّا «قدّ‌ِ تو» بار الوهیتی و دوگانه‌ی «قامتِ دوست» یا «قامتِ یار» را ندارد!

با این که قدیمی‌ترین نسخه که این بیت را دارد؛ و دو‌ نسخه‌ی خطیِ ربع نخست قرن نهم این ضبط را دارند، مصحّحان اغلب از آن گذشته‌اند!

خودمان هم دلمان می‌خواهد انگار 🤪


سهیل قاسمی

@Setiq