https://youtu.be/U60vvhMugOE?si=kSVOCYg8nCcUcwYH

عروس ِ عافیت آن‌گه قبول کرد مرا
که عمر ِ بیش‌بها دادم‌اش به شیربها

چو کِشت ِ عافیت‌ام خوشه در گلو آورد،
چو خوشه باز بُریدم گلویِ کام و هوا

خروس ِ کنگره‌یِ عقل، پَر بکوفت چو دید
که در شب ِ اَمَل ِ من سپیده شد پیدا

چو ماه ِ سی‌شبه ناچیز شد خیال ِ غرور
چو روز ِ پانزده ساعت کمال یافت ضیا

مسیح‌وار پی ِ راستی گرفت آن دل
که باژ گونه‌رو ی بود چون خط ِ ترسا

زِ مَرغ‌زار ِ سلامت دل ِ مرا ست خبر
که هم مسیح خبر دارد از مزاج ِ گیا

مرا طبیب ِ دل، اندرز‌گونه‌ئی کرده‌ست
ک‌:«از این سواد بترس از حوادث ِ سودا

به تلخ و تُرْش رضا دهْ به خوان ِ گیتی بَر
که نیشتر خوری ار بیشتر خوری حلوا

اسیر ِ طبع ِ مخالف مدار جان و خِرَد
زَبون ِ چار زبانی مکُن دو حورلقا

که پوست‌پاره‌ئی آمد هلاک ِ دولت ِ آن
که مغز ِ بی‌گنهان را دهد به اژدرها»

مرا شهنشَه ِ وحدت زِ داغ‌گاه ِ خِرَد
به شیب و مِقرَعه دعوت همی‌کند که: بیا!

از این سراچه‌یِ آوا و رنگ ِ دل بگسل!
به ارغوان دهْ رنگ و به ارغنون آوا

در این رصدگَه ِ خاکی چه خاک می‌بیزی؟
نه کودکی، نه مُقامِر؛ ز خاک چیست تو را؟

به دست ِ آز مدهْ دل! که بهر ِ فَرش ِ کنشت
زِ بام ِ کعبه ندُزدند مکّیان دیبا

به بویِ نفْس مکَن جان! که بهر ِ گردن ِ خوک
کسی نبُرّد زنجیر ِ مسجد الاقصا

ببین که کوکبه‌یِ عُمر، خضر‌وار گذشت
تو بازمانده چو موسا به تیه ِ خوف و رَجا

پَریر نوبت ِ حج بود و مهد ِ خواجه هنوز
از آن سویِ عرفات است چشم بر فردا

به چاه ِ جاه چه افتی و عمر در نقصان؟
به قصد ِ فَصد چه کوشی و ماه در جوزا؟

برفت روز و تو چون طفل ِ خرّمی آری
نشاط ِ طفل، نماز ِ دگر بوَد عذرا

چو عمر دادی، دنیا بده! که خوش نبوَد
به صد خزینه تبذُّل، به دانگی استقصا

دو رنگی ِ شب و روز ِ سپهر ِ بوقلمون
پرند ِ عُمر ِ تو را می‌بَرند رنگ و بها

دو چشمه اند یکی قیر و دیگری سیماب
شب ِ بنفشه‌وش و روز ِ یاسمین‌سیما

تو غرق ِ چشمه‌یِ سیماب و قیر و پنداری
که گِرد ِ چشمه‌یِ حیوان و کوثری به چَرا

جهان به چشمی مانَد در او سیاه و سپید
سپید، ناخُنه دار و سیاه، نابینا

ببُر طناب ِ هوس! پیش از آن که ایّام‌ات
چهار‌میخ کُنَد زیر ِ خیمه‌یِ خَضرا

به صور ِ نیم‌شبی دَرفکَن رواق ِ فلک
به ناوک ِ سحری بَرشکَن مَصاف ِ فضا

جهان به بوالعجبي تا کی‌ات نماید لَعب
به هفت مُهره‌یِ زرّین و حُقّه‌یِ مینا

تو را به مُهره و حُقّه فریفتند ایراک
چو حُقّه بی‌دل و مغزی؛ چو مُهره بی سر و پا

فریب ِ گنبد ِ نیلوفری مخور! که کنون
اجل چو گنبد ِ گُل برشکافد ت عمدا

زِ خشک‌سال حوادث امید ِ امن مدار
که در تموز ندارد دلیل برف ِ هوا

چه جایِ راحت و امن است و دهر پر نکبت؟
چه روز ِ باشه و صید است و دشت پر نکبا؟

مگو که: دهر کجا خون خورَد که نیست دهان‌ش
ببین به پشّه! که زوبین‌زن است و نیست کیا

مساز عیش! که نامردُم است طبع ِ جهان
مخور کرفس! که پُر کژدم است بوم و سرا

ز روزگار، وفا هم به روزگار آید
که حِصرِم از پس ِ شش ماه می‌شود صَهبا

چه خوش بَوی که درون وحشت است و بیرون غم
کجا رَوی که ز پیش آتش است و پس دریا

خوشي طلب کُنی از دهر؟ ساده‌دل مَردا
که از زکات‌ستانان زکات خواست عطا!

سلاح ِ کار ِ خود این‌جا زِ بی‌زباني ساز
که بی زبانی دفع ِ زبانیه ست آن‌جا

چو خوشه چند شوی صد زبان؟ نمی‌خواهی
که یک‌زبان چون ترازو بَوی به روز ِ جزا؟

در این مقام، کسی ک‌او چو مار شد دو زبان،
چو ماهی است بریده‌زبان در آن مأوا

خرَد خطیب ِ دل است و دماغ، منبر ِ او
زبان به صورت ِ تیغ و دهان، نیام‌آسا

درون ِ کام نهان کُن زبان! که تیغ ِ خطیب
برای نام بوَد در بر ش نه بهر ِ وَغا

زبان به‌مُهر کن و جز به گاه ِ لا مگشای
که در ولایت ِ قالوا بَلیٰ رسی از لا

دو اسبه بر اثر ِ لا بِران؛ بدان شرطی
که رخت نفکنی الّا به منزل ِ الّا

مگر معامله‌یِ لا الهَ الّا الله
دِرَم‌خرید ِ رسول‌اللَه‌ات کُنَد به‌بها

زبان ثناگر ِ درگاه مصطفیٰ خوش‌تر
که بارگیر ِ سلیمان نکوتر است صبا

ثنایِ او به دل ِ ما فرو نیاید از آن‌ک
عروس، سخت شگرف است و حجله، نا زیبا

سپید‌روی ِ ازل مصطفا ست؛ ک‌از شرف‌اش
سیاه گشت به پیرانه‌سَر، سَر ِ دنیا

فلک به دایگی ِ دین ِ او در این مرکز
زنی ست بر سَر ِ گهواره‌ئی بمانده دو تا

دَم‌اش خزینه‌گشایِ مُجاهز ِ ارواح
دل‌اش خلیفه‌یِ کُتّاب ِ عَلَّمَ الاَسما

به پیش ِ کاتب ِ وحی‌اش دوات دار، خِرَد
به فرق ِ حاجب ِ بار ش نثار بار، خدا

هزار فصل ِ ربیع‌اش جنیبه‌دار ِ جمال
هزار فضل ِ ربیع‌اش خریطه‌دار ِ سخا

زبان در آن دهَن ِ پاک، گوئیا که مگر
میان ِ چشمه‌یِ خضر است ماهی‌یی گویا

دو شاخ ِ گیسویِ او چون چهار بیخ ِ حیات
به هر کجا که اثر کرد، اَخرَجَ‌المَرعیٰ

باقی ِ متن ِ قصیده جا نشد! در ویدیو ببینید

از آپارات ببینید


#چکامه 3 #خاقانی
#سهیل_قاسمی

خاقانی شروانی - قصیده 3

@Setiq