قسمت دوم از مرور ساینتومتریکس در ۱۴۰۱

در حالی که روش علمی موثر بودن واکسن و استفاده از داروها برای کووید را نشان داد، بسیاری از مسئولین و حتی دانشگاهیان ما درگیر شبه علم بودند و هستند. معاون وزیر بهداشت گفتند که کمبودی در زمینه داروهای کرونا وجود ندارد. بماند که ما زمان هایی نگران موجودی داروی تب بر، سرم و بودیم ولی احتمالا این که در ایران کلا هیچ وقت داروهایی مثل مولنوپیراویر، پکسلووید و…تایید و‌ موجود هم نشد، در بیان این فرمایش موثر بوده است.

فقط در یک مطالعه با بررسی بیش از 700 هزار نفر در آمریکا نشان داده شد که پکسلووید منجر به کاهش بیش از 50 درصدی در بستری ناشی از کووید-19 شده است. در ایران تاکنون این دارو مجوز مصرف نگرفته است. مقاله ای در لنست منتشر شد و نشان داد که واکسن جان بیست میلیون نفر را نجات داده اما دبیر فعلی شورای عالی انقبلاب فرهنگی طب سنتی را موثرتر از واکسن می دانستند. همین طور تاثیرگذاری بیشتر واکسن های mRNA نسبت به دیگر واکسنها هم نشان داده شده ولی در ایران این واکسنها استفاده نشدند. نتایج نهایی ترایال Solidarity از WHO در لنست منتشر شد و نشان داد که رمدسیور هر چند با اثر کم (small effect) اما به هر حال می‌تواند از پیشرفت به سمت تهویه مکانیکی یا مرگ و یا هر دو در بیماران بستری کووید-۱۹ و‌ نیازمند اکسیژن به شکل معناداری بکاهد. بسیاری حتی از دانشگاهیان استفاده از رمدسیویر را زیر سوال برده بودند.از جمله دکتر قانعی در تلویزیون بدون بررسی کامل همه شواهد در آن زمان. ایشان ادعاهای غلطی در مورد عدم ورود به موج جدید کووید داشتند.

رئیس جمهور ما گفتند که "چهره‌هایی از بسیجی‌ها، نیروهای جهادی و‌انقلابی، امروز آمده‌اند در بیمارستان‌های ما، کار می‌کنند که به پزشک و پرستار ما یا دادند چگونه کار کردن برای مردم را… فقط دل آنها را (مردم) حضور طلاب و افاضل ما آرام می‌کند". دستیارشان گفتند که در ایام کرونا مردم از طب سنتی استقبال کردند به دلیل این که چند‌ین سال است در حال مصرف داروهای طب مدرن هستند اما از آن نتیجه مطلوبی نگرفته‌اند.
پوریا ناظمی، در گزارشی در ساینس از ناامیدی بسیاری از دانشمندان ایرانی از انتصاب عبدالحسین خسروپناه، توسط رئیس جمهوری و با تایید رهبری ایران، به عنوان دبیر جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت. ایشان، قبلا گفته بودند سه بار کرونا گرفتند و با داروی امام کاظم و امام رضا بهبود یافته اند و به هر فردی با مشکل ریوی یا شیمیایی که دارو را توصیه کرده‌اند، تقریبا در همه موارد جواب داده است.

به دلیل همین درگیری در شبه علم بود که وقتی اولین بار تعداد مرگ ناشی از کووید-19 صفر اعلام شد، ساینتومتریکس سوالات زیادی را مطرح کرد. ایران در 1401 روزهای بدون مرگ یا با مرگ تک رقمی بسیاری تجربه کرد. واکسیناسیون و ابتلای قبلی دو عامل مهم در این زمینه بودند. مسئولین اما عامل دوم را هیچ وقت نمی گویند!

در ادامه رویکردهای شبه علمی و یا ضد علمی، ما قانون جوانی جمعیت و دستورالعمل های بررسی ناهنجاری‌های کروموزومی را داشتیم. دکتر داریوش فرهود در این زمینه چندبار تذکر داد. نظام پزشکی تهران برای دریافت نظرات تحصصی فراخوان داد و پیگیری داد. انجمن های علمی اعتراض کردند. یکی از مجلات لنست در این زمینه مقاله ای منتشر کرد. در نهایت اما نتیجه ای حاصل نشد.

علاوه بر موضوع شبه علم، باید بد اخلاقی های پژوهش را هم در نظر گرفت. در 1401، چند مقاله از وزیر علوم ابطال شد. از طرفی نقض جدی استانداردهای اخلاق در پژوهش توسط رئیس دانشگاه نوشیروانی بابل (دکتر بهرام عزیز اله گنجی) عنوان شد. ما متاسفانه، خبر خودکشی دانشجویی از دانشکده فنی دانشگاه تهران را داشتیم. علت اولیه مطرح شده عدم رعایت معیارهای نویسندگی بود.

پایان قسمت دوم