روز گذشته وقتی آمار رسمی مرگ ناشی از کووید-۱۹، صفر اعلام شد، همه این سوالات مجددا برای من تکرار شد:

دیرتر وارد کردن واکسن کووید-۱۹ به کشور چقدر باعث مرگ و میر بیشتر ناشی از کووید-۱۹ در کشور شد؟ علل دیرتر وارد شدن واکسن چه بود؟

عدم مشارکت ایران در ترایالهای فاز سوم واکسنهای چینی (به دستور وزیر بهداشت، رئیس جمهور و رهبری) چقدر در دیرتر وارد شدن واکسنها موثر بوده است؟ ممنوعیت ورود واکسن آمریکایی و انگلستانی که اولین پیامد آن جلوگیری از ورود ۱۵۰ هزار دز فایزر بود، چقدر در مرگ ایرانیان تاثیرگذار بود؟

وعده های مسئولین و واکسن سازان برای تولید واکسن داخلی (مثل آنچه آقای مخبر از سوپرمارکت گفته بود) چقدر در عدم ورود واکسن، کمتر وارد کردن آن و یا کمتر شدن تاکید روی واردات اثر داشته است؟

اگر واکسن با تاثیرگذاری بیشتر وارد می
شد (به هر تعداد) جان چند نفر بیشتر حفظ می‌شد؟ تا چه میزان از مشکلات اقتصادی و اجتماعی می‌کاست؟ در مورد کاهش آسیبهای روانپزشکی چطور؟


امضای نامه ۲۵۰۰ پزشک‌ (از جمله وزیر فعلی بهداشت) چقدر در دیرتر وارد شدن واکسن و عدم ورود واکسن با تاثیرگذاری بیشتر دخالت داشته است؟ صدا و سیما در این میان چه رویکردی را دنبال کرد؟

همه اینها چقدر باعث رواج شبه علم در جامعه شد؟ شبه علمی که برای منافع مادی و … ، سلامت و جان مردم را به بازی می‌گیرد؟ شبه علمی که حتی می‌تواند‌ آینده اعتماد به علم مردم ایران را هم تحت تاثیر قرار بدهد؟‌

چقدر تاکید مسئولان وقت کمیته علمی کرونا بر مصرف هیدروکسی کلروکین (علی رغم مطالعات قوی بر علیه آن) در از دست دادن جانها و هدر رفت منابع موثر بوده است؟ عدم استفاده از آنتی بادی های مونوکلونال و مولنوپیراویر و پکسلووید چطور؟ تفسیر غلط از مطالعات موجود در مورد رمدسیویر چطور؟

چقدر چانه زنی بر سر قیمت واکسن (طبق گفته رئیس وقت سازمان غذا و دارو) منجر به دیرتر وارد شدن واکسن شد؟

چقدر تکیه به قرارداد مجموع ۶۲ میلیون دز واکسن اسپوتنیک با روسیه، منجر به دیرتر وارد کردن دیگر واکسنها شد؟ اصلا چقدر از این قرار داد عملی شد؟ کمتر از پنج میلیون؟ تولید اکتوور چه شد؟ وعده مکرر پنجاه میلیون دز تا شهریور ۱۴۰۰ برای برکت، وعده دو میلیون دز در فروردین ۱۴۰۰ برای پاستور چه شد؟ در کل چند درصد واکسیناسیون کشور با واکسن داخلی انجام شده است؟

داستان رد شدن پروفورمای ورود ۲۰ میلیون دز واکسن از اروپا که وزیر وقت امور خارجه گفت چه بود؟

از افتخارات جامعه علمی در آن دوران نامه مهم کمیته اخلاق در مورد اهمیت و لزوم انجام مطالعه فاز سوم قبل از دادن مجوز به برکت بود که متاسفانه به آن توجهی نشد. انجمنهای علمی ویروس شناسی و ایمونولوژی نیز برتری واکسنهای mRNA را مخصوصا در زمان انجام واکسیناسیون دز بوستر اعلام کرده بودند.

هر موقع صحبت از تحریم می‌شود باید این سوالات را هم پاسخ داد. به نظر من این ها و خیلی موار‌د دیگر سوالاتی است که باید برای رسیدن به پاسخ آنها بررسی و تلاش کرد، پیگیری کرد و پژوهش انجام داد.

به خانواده هایی که عزیزانشان را بر اثر کووید-۱۹ از دست دادند تسلیت می‌گویم🖤. انحراف از مسیر علمی همیشه بازی با جان مردم است که تنها پناه ما برای حفظ سلامت علم است.

کانال تلگرامی @Scientometric